Yıllık İzin Hakkına Dikkat! / Resul Kurt

Mevsim itibariyle çalışanlar yıllık izin kullanmaya başladı. Haliyle bu dönemlerde sorular da hep yıllık izinle ilgili oluyor.

Bizde bu nedenle okur sorularına cevap vermiş olalım.

Çalışanların en önemli haklarından birisi de yıllık izin hakkıdır. Çalışan işçinin daha verimli veya aynı seviyede çalışmasını devam ettirebilmesi için, belli bir süre dinlenmesi gereklidir.

İş Kanunu’nda da yıllık izin ayrıca korunmuş ve düzenlenmiştir. Buna göre, İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. En önemli kural ise, çalışanın talebi bile olsa yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.

Anayasa çalışanların dinlenme hakkına sahip olduklarını, ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartlarının kanunla düzenleneceğini (m.50) belirtmiştir.

***

YILLIK İZİN SÜRELERİ 2019 – DETAYLAR İÇİN TIKLAYINIZ >>

En az 14 gün izin şart
İş Kanunu’nun 53 ve takip eden maddelerinde de ücretli yıllık izin hakkı ve şartları düzenlenmiştir. İş Kanuna tabi çalışanlar için;

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

-1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dâhil) olanlara 14 günden,

-5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlara 20 günden,

-15 yıl (dâhil) ve daha fazla olanlara 26 günden az olamaz.

18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz.

Yargıtay’ın görüşüne göre aynı işyerinde emekli olup tekrar işe girenler için “50 yaş” kriteri devreye gireceğinden, söz konusu emekli çalışanlar için yıllık izin süresi 20 gün, yer altı maden işyerlerinde erkek çalışanlar için 24 gün olacaktır. Burada, 50 yaşını tamamlamak değil, 50 yaşından gün almak önemlidir.

***

10 gün kuralı var
Yıllık Ücretli İznin Bölünmezliği: İş Kanunu’nun 56. maddesine göre, yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Başka bir ifadeyle, yıllık izin süresinin işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur. Ancak yıllık izin sürelerinin kullanıma ilişkin esneklik de bulunmaktadır. Aynı kanunun esnek fıkrası, “Yıllık izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü 10 günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir” şeklindedir.

Buna göre, yıllık izin süresinin bölünmesinde tarafların anlaşması yanında tek bir şartın gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şart yıllık izin süresinin bir bölümünün 10 günden az olamayacağıdır.

***

Bir yıl çalışma şartı
4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçiler işyerine girdiği günden başlayarak, deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olanlara işyerindeki kıdemlerine ve yaşlarına göre yıllık ücretli izin verilmektedir.

Ancak, işverenlikçe uygun görülmesi halinde, hak kazanacağı gelecek izinden avans olarak yıllık ücretli izin kullandırılması mümkündür.

Bu yolu tercih eden işverenlerimizin, söz konusu personellerden, işten izne hak kazanmadan ayrılması halinde, bakiye hak edişlerden bu tutarın mahsup edilebileceğine ilişkin protokol/taahhüt imzalamalarını önermekteyiz.

Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır.

İşveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.

***

Mevsimlik işçiye izin yok
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53/3. maddesi uyarınca, mevsimlik işlerde yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümler uygulanmaz. Bir başka anlatımla, mevsimlik işçi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun yıllık ücretli izin hükümlerine dayanarak, yıllık ücretli izin kullanma veya buna dayanarak ücret alacağı isteminde bulunamaz. Hemen belirtmek gerekir ki, 53/3. maddede ki kural, nispi emredici kural olup, işçi lehine bireysel iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi ile yıllık ücretli izne ilişkin hükümler düzenlenebilir.

(Star Gazetesi | 02.07.2019)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=27298

Servet Vergisi Karnemiz / Nedim Türkmen

Pazar günkü yazımda, “Servet vergisi, hemen şimdi” başlığı ile ülkemizde servet vergisi alınmasına ilişkin koşulların oluştuğundan bahsetmiştim. Bu yazımı okuyan okuyucularımın; ne yani, biz servet vergisi ödemiyor muyuz? diye kendilerine bu soruyu sorduklarını düşünüyorum. Haklısınız, Türkiye’de servet vergisi olarak nitelendirilebilecek üç adet vergi halen yürürlüktedir ve mükelleflerinden tahsil edilmektedir.

SERVET VERGİSİ NEDİR?

Servet vergisini, gerçek ve tüzel kişilerin belirli bir zamanda sahip oldukları servete giren her çeşit menkul ve gayrimenkul mallar ile para ve alacakların tamamını veya bir kısmını değerleri üzerinden vergilendiren bir tür dolaysız vergi olarak tanımlayabiliriz.

Servet, para ile ifade edilebilen mal varlığıdır. Servet vergileri; hem kamu giderlerinin finansmanı amacıyla kullanılmakta, hem de toplumdaki gelir adaletsizliklerin giderilmesi, vergilemede eşitliğin sağlanabilmesi gibi sosyal bir amaçla da ihdas edilebilmektedir. Servet vergilerinin en önemli rolü aslında, gelir ve servet farklılığının giderilmesine katkısıdır.

Ülkemizde servet vergileri; veraset ve intikal vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi ve belediyelerce tahsil edilen emlak vergilerinden oluşmaktadır.

Bilindiği üzere veraset ve intikal vergisi; ölüme bağlı olarak bir kişiden, diğer kişi ya da kişilere intikal eden menkul ve gayrimenkul mallar ya da ölüm haricinde yaşayan kişiler arasında bir kişiden diğer bir kişiye karşılıksız intikal etmiş olan malları vergileyen bir servet vergisi türüdür. 2019 yılı bütçesi vergi geliri hedefi 756 milyar 500 milyon lira, veraset ve intikal vergisi gelir hedefi ise 1 milyar 8 milyon liradır.

Ülkemizde, sayıları yaklaşık 23 milyon 500 bini bulan taşıtlardan alınan Motorlu Taşıtlar Vergisi; sadece kanunda sayılı motorlu taşıtları kapsadığı için, özel nitelikli bir servet vergisidir. Motorlu Taşıtlar Vergisi’nden 2019 yılında beklenen vergi tahsilat tutarı 16 milyar 31 milyon liradır.

Emlak vergisi; Türkiye sınırları içinde bulunan bina, arsa ve arazileri vergilendirilen ve tahsilatı belediyeler tarafından yapılan önemli bir servet vergisidir.

VERGİ GELİRLERİ İÇİNDEKİ PAYLARI ÇOK DÜŞÜK!

Yukarıda kısaca izah ettiğim üç servet vergisinden, hem merkezi idarenin hem de mahalli idarenin elde ettiği gelirlerin, vergi gelirlerine oranına baktığımızda; bu oranın yüzde 3.5 ile yüzde 4 arasında değiştiği görülmektedir.

Yine bu üç servet vergisinin toplam servet vergileri içindeki paylarına baktığımızda; birinci sırada yüzde 57‘lik bir oranla Motorlu Taşıtlar Vergisi’ni görüyoruz. İkinci sırada yüzde 39’luk oranla emlak vergisini ve son sırada yüzde 4’lük oranla veraset ve intikal vergisini görmekteyiz.

SERVET VERGİSİ ÖNERİM

Yukarıda özetlemeye çalıştığım servet vergisi karnemizin, çok zayıf olduğu ortadadır. Bütçe açığını kapatmak için, bir defalık vergi ya da ek vergilerin gündemde olduğu bir dönemde; sorunu beş yıl süre ile her yıl alınacak servet vergileri ile çözebiliriz, diye düşünüyorum.

Önerim oldukça basit ve pratik: 20 milyon TL’ye kadar olan kişisel servetlerle ilgili olarak, servet vergisi uygulanmayacak. 20 milyon ile 100 milyon arasında serveti olanlar her yıl yüzde 3, 100 milyon TL’nin üzerinde serveti olanlar ise her yıl yüzde 5 servet vergisi ödeyecek…

Servet vergisi önerimi, yıllardır dolaylı vergilerle inim inim inleyen milyonlarca tüketicinin destekleyeceğine olan inancım tam…

(Sözcü Gazetesi | 02.07.2019)

 

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=27296

İncelemenin Bitmesinde Uyulacak Esaslar Nelerdir?

Cevap: Arama neticesinde alınan defter ve vesikalar üzerindeki incelemeler en geç üç ay içinde bitirilerek sahibine bir tutanakla geri verilir.

İncelemelerin haklı sebeplere binaen üç ay içinde bitirilmesine imkan olmayan hallerde sulh yargıcının vereceği karar üzerine bu süre uzatılabilir.

Defter ve vesikaların incelenmesi sırasında kanuna aykırı görülen olaylar ve hesap durumları tutanakla tespit olunur. Mükellef bu tutanakları imzadan çekindiği takdirde, bahis mevzu olayları ve hesap durumlarını ihtiva eden defter veya vesikalar aramanın mevzuu ile ilgili vergi ve cezalar kesinleşinceye kadar kendisine geri verilmez.

İlgililer tutanaklara diledikleri itiraz ve mülahazaları kaydedebilirler.

İlgililer bu tutanakları her zaman imzalayarak defter ve vesikalarını geri alabilirler. Ancak, bu defter ve vesikaların suç delili teşkil etmemesi şarttır.

Dr. Koray ATEŞ
korayates@muhasebetr.com

(02.07.2019)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

2019 Yılı Mali Tatil Uygulaması 02 Temmuz Salı Günü Başlıyor

5604 Sayılı Malî Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun ve 1 Sıra No’lu Mali Tatil Uygulaması Hakkında Genel Tebliğinde yer alan açıklamalar doğrultusunda 2019 yılında Mali Tatil aşağıda özetlendiği şekilde uygulanacaktır.

1-2019 Yılında Mali Tatil Hangi Tarihlerde Uygulanacaktır?

Mali tatil, 2 Temmuz 2019 tarihinde başlayacak ve 20 Temmuz 2019 tarihine kadar devam edecektir. Zira;

5604 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, “Her yıl temmuz ayının birinden yirmisine kadar (yirmisi dahil) malî tatil uygulanır. Haziran ayının son gününün tatil günü olması halinde, malî tatil, temmuz ayının ilk iş gününü takip eden günden başlar.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre mali tatil 2019 yılında, 30 Haziran 2019 günü resmi tatil olan Pazar gününe rastladığından ve temmuz ayının ilk iş günü de 1 Temmuz 2019 olduğundan; 2019 yılında mali tatil, 2 Temmuz 2019 tarihinde başlayacak ve 20 Temmuz 2019 tarihine kadar (bu tarih dahil) devam edecektir.

2. Mali Tatil Kapsamında Olmayan Vergi, Resim ve Harçlar Hangileridir?

Özel tüketim vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi, özel iletişim vergisi, şans oyunları vergisi ile gümrük idareleri, il özel idareleri ve belediyeler tarafından tarh ve/veya tahsil edilen vergi, resim ve harçlar (ithalde alınan katma değer vergisi, emlak vergisi, çevre temizlik vergisi gibi) hakkında mali tatil uygulanmayacaktır.

Ayrıca, kaynak kullanımını destekleme fonu kesintilerine ilişkin olarak verilmesi gereken bildirimlerin verilme ve ödeme süreleri de mali tatil nedeniyle uzamayacaktır.

Diğer taraftan, özel kanunlarında ödeme süreleri tespit edilmemiş amme alacaklarının ödeme sürelerinin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tayin edilmesi ve tayin edilen sürelerin de mali tatile rastlaması halinde bu alacaklar için belirlenen ödeme sürelerinin, mali tatil nedeniyle uzaması söz konusu olmayacaktır.

3-Mali Tatil Nedeniyle 7 GÜN UZAYAN SÜRELER Hangileridir?

5604 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre, son günü mali tatile rastlayan aşağıda belirtilen süreler, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.

a-Beyana Dayalı Tarhiyatta, Kanuni Süresinde Verilmesi Gereken Bazı Beyannamelerin (2-20 Temmuz arasında verilmesi gereken beyannameler)Verilme Süreleri Yedi Gün Uzayacaktır.

Genel Tebliğin “Diğer hususlar” başlıklı (10) numaralı bölümünde belirtilenler hariç olmak üzere, beyanname verme süresinin son günü mali tatil süresi içerisinde kalan vergi, resim ve harçlara ilişkin beyannamelerin verilme süreleri, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.

b-İkmalen, Re’sen Veya İdarece Yapılan Tarhiyatta, Vadesi Mali Tatile Rastlayan Vergi, Resim Ve Harçlar İle Vergi Cezaları Ve Gecikme Faizlerinin Ödeme Süresi Yedi Gün Uzayacaktır.

5604 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) bendine göre, ikmalen, re’sen veya idarece yapılan tarhiyata ilişkin olup vadesi mali tatile rastlayan vergi, resim ve harçlar ile vergi cezaları ve gecikme faizlerinin ödeme süresi, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.

c-Tarh Edilen Vergilere Ve/Veya Kesilen Cezalara Karşı Uzlaşma Talep Etme Veya Cezada İndirim Hükümlerinden Yararlanmak Amacıyla Yapılacak Başvurulara İlişkin Süreler Yedi Gün Uzayacaktır.

İkmalen, re’sen veya idarece yapılmış olan tarhiyatlara karşı mükelleflerin uzlaşma talep etme veya cezada indirim talebinde bulunma süresi, vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür. Başvuru süresinin son gününün mali tatile rastlaması halinde söz konusu süre, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.

d-Devamlı Bilgi Verme Hükümleri Kapsamında Verilmesi Gereken Bilgilerin Verilmesine İlişkin Süreler Yedi Gün Uzayacaktır.

Kamu idare ve müesseseleri ile gerçek ve tüzel kişilerden Maliye Bakanlığınca yapılan düzenlemeler çerçevesinde veya re’sen, vergilendirmeye ilişkin olaylarla ilgili olarak Maliye Bakanlığınca veya vergi dairesince devamlı bilgi verme çerçevesinde istenecek bilgilerin verilmesine ilişkin sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde anılan süre, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.

4. Mali Tatil Nedeniyle İŞLEMEYEN SÜRELER Hangileridir?

5604 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin (3) numaralı fıkrasında, “Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirli sürelerde yapılması gereken muhasebe kayıt süreleri, bildirim süreleri ve vergiyle ilgili işlemlere ilişkin dava açma süreleri malî tatil süresince işlemez. Belirtilen süreler malî tatilin bitiminden itibaren tekrar işlemeye başlar.” hükmüne yer verilmiş olup, bu hükmün uygulanmasına ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.

a-Muhasebe Kayıt Süreleri

Vergi Usul Kanununun 219 uncu maddesinde muamelelerin defterlere kayıt zamanı belirlenmiş bulunmaktadır.

Söz konusu maddeye göre, bu gibi kayıtların on günden fazla geciktirilmesi uygun değildir.

Muamelelerin muhasebe fişlerine kaydedilmesi ve defterlere kayıtların bu fişler üzerinden yapılması halinde ise , muhasebe fişlerinde yer alan muamelelerin esas defterlere en geç 45 gün içinde işlenmesi gerekmektedir.

Söz konusu kayıt sürelerinin mali tatile rastlaması halinde ise süre, mali tatil süresince işlemeyecektir.

b- Bildirme Süreleri

Bildirmeler, Vergi Usul Kanununun 153 ila 170 inci maddeleri arasında düzenlenmiş ve Kanunun 168 inci maddesinde de bildirmelerin hangi süreler içinde yapılacağı belirlenmiştir.

Bildirim sürelerinin mali tatile rastlaması halinde ise süre, mali tatil süresince işlemeyecektir.

c-Dava Açma Süreleri

İkmalen, re’sen veya idarece yapılmış olan tarhiyatlara karşı mükelleflerin dava açma süresi, tarhiyata ilişkin vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür.

Dava açma süresinin mali tatile rastlaması halinde süre, mali tatil süresince işlemeyecektir. Mali tatil nedeniyle uzayan dava açma süresinin son gününün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca çalışmaya ara verme süresine rastlaması durumunda ise dava açma süresi, çalışmaya ara vermenin sona erdiği günü izleyen günden itibaren yedi gün uzayacaktır.

5- Mali Tatil Süresince Defter Ve Belgelerin İbrazı Talep Edilmez, Vergi İncelemesine Başlanmaz

5604 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin (4) numaralı fıkrasında, “Mahkeme kararı veya Cumhuriyet Savcılıklarının talebi üzerine ya da Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılan aramalı incelemeler hariç olmak üzere, malî tatil süresince inceleme amacıyla defter ve belgelerin ibrazı talep edilemez, mükellefin işyerinde incelemeye başlanılmaz.” hükmüne yer verildiğinden, mali tatil süresince (fıkrada yer alan haller dışında) mükellefin işyerinde incelemeye başlanılmayacak ve inceleme amacıyla defter ve belgelerin bu süre içinde ibrazı istenilmeyecektir.

Mali tatil süresinden önce başlanılmış olan bir incelemeye bu süreden önce ibraz edilen defter-belge üzerinde devam edilebilecek; ancak, bu süre zarfında mükelleften ilave defter, belge ve bilgi talep edilemeyecek, mükellef veya vergi sorumlusu, inceleme sonucunda yapılacak tespitlerin yer aldığı tutanağı imzalamaya davet edilemeyecektir.

Öte yandan, vergi inceleme elemanları tarafından mali tatil süresinden önce yapılan tebligat ile mükelleften defter ve belgelerinin ibrazının talep edilmesi ve söz konusu talebe ilişkin olarak da mükellefe tanınan sürenin son gününün mali tatile rastlamış olması halinde, bu sürenin mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren 7 gün uzamış sayılacaktır.

6-. Mali Tatil Süresince Bilgi İsteme Ve Tebligat İşlemleri Yapılmaz

Vergi/Ceza ihbarnameleri mali tatil süresi içinde mükellefler ile vergi ve ceza sorumlularına bildirilmeyecek; tatil süresi içinde gerçekleşen tebligat işlemlerinde ise süre mali tatil süresince işlemeyecektir.

7- Mali Tatil Nedeniyle 5 GÜN UZAYAN SÜRELER Hangileridir?

Mali Tatilin Sona Erdiği Günü İzleyen Beş Gün İçinde Biten Kanuni Ve İdari Süreler Tatilin Son Gününü İzleyen Tarihten İtibaren BEŞİNCİ GÜNÜN Mesai Saati Bitiminde Sona Erecektir.

6661 sayılı Kanun ile 5604 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan hüküm, “Malî tatilin sona erdiği günü izleyen beş gün içinde biten bu madde kapsamındaki kanuni ve idari süreler, malî tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren beşinci günün mesai saati bitiminde sona ermiş sayılır.” şeklinde değiştirilmiştir.

Söz konusu hükme göre, mali tatilin sona erdiği günü izleyen beş gün içinde biten kanuni ve idari süreler, tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren beşinci günün mesai saati bitiminde sona erecektir.

Haziran/2019 dönemi Katma Değer Vergisi, Sürekli Damga Vergisi, Gelir ve Kurumlar Vergisi Stopajı beyannameleri NORMAL SÜRESİNDE yani 26 Temmuz 2019 tarihi mesai saati sonuna kadar verilecektir. Bu beyannamelere göre tahakkuk eden vergi de 26 Temmuz 2019 tarihine kadar (bu tarih dahil) ödenecektir. Dolayısıyla bu beyannameler yönünden değişen herhangi bir durum söz konusu değildir.

Örnek-1

Vergi dairesinin 16 Haziran 2019 tarihli ve mükellef (M)’ye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yerine getirilmesi istenilen bilgi isteme talebine ilişkin yazısı, posta idaresince 21 Haziran 2019 tarihinde mükellefe tebliğ edilmiştir.

Mükellefe tanınan 30 günlük idari süre, 21 Temmuz 2019 tarihinde bittiğinden ve bu tarih de mali tatil süresinin sona erdiği günü izleyen beş günlük süre içinde yer aldığından, söz konusu süre 25 Temmuz 2019 tarihinde (bu tarih dahil) sona erecektir.

Örnek-2

Mükellefin Gelir Vergisi Kanununun 98 inci maddesi uyarınca ertesi ayın 26’ıncı günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine vermesi gereken Haziran/2019 dönemine ait gelir (stopaj) vergisine ilişkin muhtasar beyannamenin verilme süresi 26 Temmuz 2019 tarihidir. Bu tarih de mali tatil süresinin sona erdiği günü izleyen beş günlük süreden sonra yer aldığından, söz konusu süre değişmeyecek yasal süre olan 26 Temmuz 2019 tarihinde (bu tarih dahil) sona erecektir. Bu beyannameye göre tahakkuk eden vergi de 26 Temmuz 2019 tarihine kadar (bu tarih dahil) ödenecektir.

8- Beyanname Verme Süresi Mali Tatil Nedeniyle Uzamış Olan Vergilerde Ödeme Süresi Ne Olacaktır?

6661 sayılı Kanun ile 5604 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan hüküm, “Beyana dayanan ve beyanname verme süresi malî tatil nedeniyle uzamış olan vergilerde ödeme süresi (aynı ay içerisinde kalmak kaydıyla), uzayan beyanname verme süresinin son gününü izleyen günün mesai saati bitimine kadar uzamış sayılır.” şeklinde değiştirilmiştir.

– Verilme süresinin son günü mali tatil süresine rastlayan vergilere ilişkin beyannamelerin verilme süresi, 2019 yılı için 29 Temmuz 2019 tarihi, bu beyannamelere göre tahakkuk eden vergilerin ödeme süresi de 30 Temmuz 2019 tarihi,

– Verilme süresinin son günü mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren beşinci günü mesai saati bitimine kadar olan vergilere ilişkin beyannamelerin verilme süresi, 2019 yılı için 25 Temmuz 2019 tarihi, bu beyannamelere göre tahakkuk eden vergilerin ödeme süresi de 26 Temmuz 2019 tarihi mesai saati bitimi olacaktır.

9- Mali Tatil Nedeniyle Uzaması Söz Konusu Olmayacak Süreler Hangileridir?

a- İcra yoluyla yapılan satışlarda katma değer vergisi uygulamasına yönelik (5) No.lu katma değer vergisi beyannamesinin, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin (I/B-6.2.2) bölümünde belirtilen verilme ve ödeme süreleri,

b- Sürekli beyanname vermek zorunda olanlar dışındaki resmî kuruluşlar tarafından müzayede mahallerindeki satışlar dolayısıyla tahsil edilen katma değer vergisinin, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin (I/B-6.1) bölümünde belirtilen ödeme süresi,

c- 1512 sayılı Noterlik Kanununun 118 inci maddesine göre noterler tarafından tahsil edilen damga vergisi ve harç bedellerinin anılan Kanunun 119 uncu maddesi uyarınca ilgili vergi dairesine bildirilmesine ilişkin olarak verilecek beyannameler ile süreksiz yükümlülük şeklinde değerlendirilen ve 492 sayılı Harçlar Kanununa göre verilen (1) ve (4) No.lu beyannamelerin verilme ve ödeme süreleri.

Kaynak:

1-5604 Sayılı Kanun, 1 Sıra No’lu Mali Tatil Uygulaması Hakkında Genel Tebliği

2-http://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/nurullahcuhadar/013/ yazısının güncellenmiş halidir.

02.07.2019

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Bağımsız Denetimde Müşteri Kabulü

Bağımsız Denetimde müşteri kabulü için yapılacaklar, özellikle işin mevzuata uygun olarak yerine getirilmesi açısından çok önemlidir. Müşteri kabulü için BD 210 standardı esas alınarak ilk yazımızda belirttiğimiz müşteri kabul tutanağı, müşteri kabul politikası yazısı ve müşteri işletmenin tanınması tablo ve tutanağı yapılır. (Buradaki örnekler tamamen bizim uygulamalarımızdan alınmıştır.)

Sağlıklı bir müşteri kabul incelemesi ve müşteri kabulü yapılabilmesi için detaylı şeklini gazetemizin internet sitesinde göreceğiniz soruların sorulması ve sağlıklı cevapların alınmasından sonra müşteri kabul kararı verilebilir.

Baştan yanlış müşteri kabul politikası ile müşteri kabul ederseniz daha sonraki bütün çalışmalarınız boşa gidecektir.

Şimdi gelelim bu müşteri kabul politikası sorularının bir özetine:

MK1. Potansiyel müşterinin niteliği ve dürüstlüğü sorgulanacaktır.

Müşteri şirketin ortakları, yönetim kurulu üyelerinin listesi, denetim şirketinizin müşterileri ve iş arkadaşları müşteriyi tanıyor mu, bunların dürüstlüğü, mahkumiyeti olup olmadığı, bu müşteriye hizmet sunmayı reddeden denetmen veya firmalar var mı ve benzeri sorular sorularak cevapları tabloda belirtilir.

MK2. Bir önceki denetmenle / muhasebeci ile irtibata geçilip geçilmediği sorgulanacak ve görüşme sonuçları açıklanacaktır.

MK3. Önceki Mali Tablolar ele alınıp incelenecektir.

Bunun için en az önceki yılın mali tabloları, hatta iki yılın tabloları, vergi beyannameleri ve ilgili matrahlar, önceki iki üç yıla ait yazılar, önceki denetmen ve muhasebeci tarafından hazırlanmış önceki döneme ait belge ve çalışma kağıtları, muhasebe politikaları, kilit önem taşıyan işlemler, prosedürler, açılış bakiyeleri kontrolü gibi hususlar göz önüne alınarak dikkatli bir şekilde incelenecektir.

MK4. Uzmanlık konuları değerlendirilecektir.

Bağımsız denetçi olarak müşterinin faaliyetleri ve operasyonuna ilişkin genel bir fikir edinilip edinilmediği, bu konuda bir kontrol listesi kullanılıp kullanılmadığı, bu potansiyel müşterinin sektöründeki muhasebe sistemine uygun yeterli bilgiye sahip olup olmadığı, ayrıca uzmanlık bilgisi gerektiren alanlar tespit edildi mi, nasıl yapıldığına dair kaynakların belirlenmesi sağlanır.

MK5. Bağımsızlık değerlendirilmesi yapılır.

Müşterilerle ilgili tüm mevcut yasaklar belirtilir ve belgelenir, özellikle müşteri ile şahsi ilişkiler, ücretler, hediyeler, ailevi ilişkilerin ne durumda olduğu, bunların incelenmesi sonucu müşteriyle iş yapılmasını engelleyecek herhangi bir yasak olmadığı belirtilmelidir. Bağımsızlık açısından oluşan tehditleri ve bu tehditlerden korunma önlemlerini belirlerken IESBA Kuralları B bölümü özellikle göz önüne alınır.

MK6. Yapılacak işe ilişkin risk değerlendirmesi yapılır.

Bu sektöre ve potansiyel müşteriye ilişkin risklerin firma açısından kabul edilebilir düzeyle olduğunun tespiti gündeme gelir, bilinen veya şüphelenilen risklerin ve bu risklerin önerilen iş üzerindeki etkileri açıklanır. Mali tabloların muhtemel kullanıcılarının kimler olduğu araştırılır ve belirtilir. Mali tablolarda ekstra özen gösterilmesi gereken hesaplar varsa isimleri ve nedenleri açıklanır. Önceki denetmenle görüşülüp görüşülmediği, potansiyel müşterinin gelecekte en az bir yıl boyunca varlığını sürdürüp sürdüremeyeceği açıklanır ve makul bir ücret ödemeye istekli olup olmadığı ve ödeme kabiliyetinin derecesi açıklanır.

MK.7 Faaliyet alanı açısından kısıtlamalar incelenerek değerlendirilir.

Müşteri yönetimince uygulanan hiçbir faaliyet alanı kısıtlaması olmadığı incelenip belirtilir, müşteri ile yapılacak işin konusu ile ilgili uluslararası mali raporlama standartlarının olup olmadığı açıklanır, çalışma süresinin tamamlanmasına yönelik zaman çizelgelerinin makul olup olmadığı bildirilir.

MK.8 Yeterlik, beceri, kapasite ve kaynaklar incelenir.

Bunun için denetim şirketi personelinin ilgili sektör ve denetim konularında ne kadar bilgi sahibi olduğu açıklanır. Düzenleme ve raporlama hükümlerine ilişkin deneyim, bilgi, becerileri belirtilir ve personel sayısının bu denetim için yeterli olduğu rapora geçirilir. Raporlama süresi içinde denetim raporunun tamamlanacağı özellikle açıklanır.

MK.9 Diğer konular:

Daha detaylı bağımsızlık ve risk faktörleri gibi göz önünde bulundurulması gereken başka müşteri kabul konularının mevcut olup olmadığı ve bunların ele alınış şekilleri de belirtilerek sonuca varılır. Risk seviyesi tespit edilir.

Bu inceleme ve müşteri kabulü çalışma kağıtlarından sonra aşağıdaki gibi bir karara varılır ve müşteri kabul edilir.

‘Risk Seviyesi : Düşük

Açıklama : MÜŞTERİ FİRMA İLE YAPILAN ÖN GÖRÜŞMELER VE ÖNCEKİ DÖNEMLERE AİT TABLOLARIN İNCELENMESİ NETİCESİNDE RİSK ORANININ DÜŞÜK OLDUĞU KAANATİNE VARILMIŞTIR.

Durum : Kabul

Sorumlu Denetçi : Cevdet AKÇAKOCA’

Bu yazımız konusundaki incelemelerden görüldüğü gibi müşteri kabulü bağımsız denetimin başlaması için çok ama çok önemli bir husustur. Yanlış karar, firmayı ve bağımsız denetçiyi güç duruma sokar.

02.07.2019

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Yevmiye Defterinin Kapanış Onayı (Tasdiki)

Değerli Üyemiz,

Bilindiği üzere  6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası “ …….. Yevmiye defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar,…………….. notere yaptırılır. ……. “ hükmünü taşımaktadır.

2018 takvim yılında; bilanço esasına göre defter tutan Gelir Vergisi mükellefleri, Kollektif ve Adi Komandit Şirketler ile Anonim, Limited ve Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirketler, Kooperatifler ve  Dernek ve Vakıfların İktisadi İşletmeleri yevmiye defterinin kapanış tasdikini yaptırmak zorundadır.

Bir önceki yıl kullanılan yevmiye defterinin, kapanış tasdiki için Haziran ayının sonuna kadar notere ibraz edilmesi ve son kaydın altına noterce “Görülmüştür” ibaresi yazılarak mühür ve imza ile onaylanması gerekmektedir.

Ayın son günü olan 30 Haziran 2019 tarihinin tatil (Pazar) gününe rastlaması nedeniyle yevmiye defterinin kapanış tasdiki 01 Temmuz 2019 tarihi mesai saati bitimine kadar yaptırılabilecektir.

Yevmiye defterinin kapanış tasdikini yasal süresi içinde yaptırmayan mükelleflere TTK’nun 562/1-c maddesi hükmü gereğince uygulanacak idari para cezası 7.658.- TL.dır. Kapanış onayı yaptırılmamış defterler ticari davalarda delil olarak kabul edilmemektedir.

Çalışmalarınızda kolaylıklar dilerim.

Saygılarımla,

Ali ŞAHİN

Başkan

ASMMMO

(07.06.2019)

 

Kaynak : http://www.muhasebetr.com/guncelmevzuat/mevzuat_oku.php?mevzuat_id=4994

Hangi Hallerde Mükelleflere Ekstra Süre Verilir?

Cevap: Zor durumda bulunmaları hasebiyle vergi muamelelerine müteallik ödevleri süresi içinde yerine getiremeyecek olanlara, kanunî sürenin bir katını, kanunî sürenin bir aydan az olması halinde bir ayı geçmemek üzere, Maliye Bakanlığınca münasip bir mühlet verilebilir.

Bu mühletin verilebilmesi için:

1. Mühlet isteyen sürenin bitmesinden evvel yazı ile istemde bulunmalıdır.

2. İstemde gösterilen mazeret, mühlet verecek makam tarafından kabule lâyık görülmelidir.

3. Mühletin verilmesi halinde verginin alınması tehlikeye girmemelidir.

Maliye Bakanlığı mühlet verme yetkisini tamamen veya kısmen mahalline devredebileceği gibi bölgeler, iller, ilçeler veya sektörler ile iş kolları ya da mükellef grupları itibarıyla yazılı başvuru şartı aramaksızın da kullanabilir.

Dr. Koray ATEŞ
korayates@muhasebetr.com

(07.06.2019)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 30/05/2019 Tarihli ve 75935942-050.01.04-[01/145] ve [01/146] Sayılı Kararları

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 30/05/2019 Tarihli ve 75935942-050.01.04-[01/145] ve [01/146] Sayılı Kararları.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan:

KURUL KARARI

Karar No: 75935942-050.01.04-[01/146]

Karar Tarihi: 30/05/2019

Konu: Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi

660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9’uncu maddesi uyarınca; Türkiye Finansal Raporlama Standartlarında meydana gelen değişiklikleri yansıtmak ve Elektronik Finansal Raporlama Projesi kapsamında alınacak finansal tablolarla uyumu sağlamak amacıyla 20/05/2013 tarih ve 28652 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi ile İlgili İlke Kararı ve ekinin değiştirilmesine karar verilmiştir.

Tamamı İçin Tıklayınız

(07.06.2019)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/guncelmevzuat/mevzuat_oku.php?mevzuat_id=4993

Çalışan Eşine Ait Şahıs Sigorta Priminin Ücret Matrahından İndirim Konusu Yapılması

Gelir Vergisi Kanunu’nun 61.maddesinin birinci fıkrasında ücretin tanımı yapılmış ve gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde etmiş oldukları ücret gelirleri gelir vergisinde tabi olduğu ifade edilmiştir. Milyonlarca ücretliye işverenler tarafından yıl içerisinde ücret ödemesi esnasında Gelir Vergisi Kanunu’nun 103.maddesinde yer alan artan oranları tarifeler üzerinden Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesi gereğince vergi tevkifatı yapılmaktadır. Ancak ilgili kanun hükmü gereğince diğer gelir unsurlarından farklı olarak, vergi tevkifatı gayri safi tutar üzerinde değil, belli indirimlerin yapılmasından sonra kalan miktar(safi tutar) üzerinden yapılmaktadır. Gayrisafi ücretten yapılabilecek indirimler(GVK 63.maddesi) şunlardır:

  • Emekli aidatı ve sosyal sigorta primleri,
  • Sosyal güvenlik destekleme primi,
  • İşsizlik sigortası primi,
  • Hayat/Şahıs sigorta primleri,
  • OYAK ve benzeri kamu kurumlarınca yapılan yasal kesintiler,
  • Sendikalara ödenen aidatlar(işçi ve memur sendikaları),
  • Engellilik indirimi,

Bu çalışmamızda Şahıs Sigortası primlerin hangi şartlar ve limitler dâhilinde gerçek usulde elde edilen gayri safi ücret tutarından indirim konusu yapılabileceğini irdeleyeceğiz.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 63’üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde ve 85 nolu Gelir Vergisi Sirkülerinin 8.2.bölümünde hayat/şahıs sigorta primlerinin indirim konusu yapılabilmesi için aşağıdaki şartların sağlanması gerekmektedir.

  • Sigortanın Türkiye’de kain ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması,
  • İndirim konusu yapılacak primler, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması şartıyla ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler ücret matrahının tespitinde indirim konu yapılabilecektir.

Kanun lafzında ifade edildiği üzere diğer şartların yanı sıra hizmet erbabı tarafından ödenmesi indirim konusu yapılabilmesi için yeterli olduğu sonucu çıkarılmaktadır. Ayrıca 85 nolu Gelir Vergisi Sirkülerinin 8.3. bölümünde mükellefin eş veya çocuklarının ayrı beyanname vermeleri halinde, eş ve çocuklar adına ödenen prim ve katkı payları öncelikle kendi gelirlerinden indirilecektir ifadesi yer almaktadır. Bu sirküler maddesi yalnızca beyanname veren mükellefleri ilgilendirmekte, tevkifat yoluyla vergilendirilen ücretlileri kapsamadığı izahtan varestedir. Örneğin; Bir kamu kurumunda çalışan ve yüksek matraha sahip olan Bay X,başka bir kurumda çalışan ve düşük matraha sahip olan eşi Bayan Y adına merkezi Türkiye’de bulunan bir sigorta şirketinde doğum sigorta poliçesi anlaşmasına varmış ve ödemeyi peşin olarak kendisi yapmıştır(Örneğimizde iki ücretlinin de tevkifat yoluyla vergilendirildiği varsayılmıştır).Bu durumda Bay X eşi adına ödediği sigorta primini 12 aya bölünerek ilgili bulundukları aylar itibariyle oransal sınırlar dahilinde gayri safi ücret tutarından indirebilecektir. Örnek uygulama sayısal verilerle aşağıdaki gibi tablolaştırılmıştır.

 

Mayıs 2019 Bay X Bay Y
Brüt Ücret Matrahı(Kümülatif) 20.000,00 8.000,00
Şahıs Sigorta Primleri 500,00 500,00
Safi Ücret Matrahı 19.500,00 7.500,00
Ödenecek Gelir Vergisi 3.000,00 1.125,00
Prim ödenmediği durumda ödenecek gelir vergisi 3.100,00 1.200,00
Vergi Kazancı 100,00 75,00
*Örneğimizde diğer varsayımlar ihmal edilmiştir.

Yukarıda tabloda gösterildiği üzere mükerrer indirim olmaksızın ücretli olarak çalışan eşlerden herhangi biri adına akdedilen sigorta poliçelerini kendi matrahlarından indirim konusu yapabilirler. Ancak bu durumun aksini Kocaeli Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 10.06.2011 tarih ve 62 sayılı özelgede belirtilmiştir. İlgili özelgede özetle “şahıs sigorta prim ödemesinde bulunan eşin ücret gelirinin bulunması halinde, eş adına ödenen primin öncelikli olarak eşin(Bayan Y) kendi ücret gelirinde indirim konusu yapması gerektiği, ancak ücret matrahının yeterli olmaması nedeniyle indirilmeyen bir tutarın kalması halinde diğer kurumda çalışan eşin(Bay X) ücretinin safi tutarının tespitinde indirim yapması mümkün bulunmaktadır” ifadesi yer almaktadır. Bu durum tereddütte yol açmaktadır çünkü GVK 85 nolu sirküde eğer ücretlilerin beyanname vermesi halinde yukarıdaki yer alan hükmün uygulanacağı ifade edilmiştir.Tevkifat yoluyla vergilendirilen ücretliler mükerrer indirime yol açmamak şartıyla sigortalı tarafından veya sigorta poliçesinin ödemesine gerçekleştiren ücretli tarafından indirim konusu yapılabilir. Nihai olarak Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından 20.05.2019 tarih ve E.156662 sayılı verilen muktezada ise yukarıda özelgenin tam tersi söylenmektedir. Özetle “Beyanname vermek zorunda olmayan eş adına(Bayan Y) yaptırılan ve ödenen(Bay X tarafından) sağlık sigortasının tamamının aylara tekabül eden kısımlarının tamamının Bay X’e ait ücret matrahının tespitinde indirim konusu yapılabileceği” ifadesine yer verilmiştir.

Yukarıda yapılan değerlendirme ve Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen son özelge neticesinde çalışan ve tevkifat yoluyla vergilendirilen eşlere ait sigorta poliçeleri mükerrer indirime yol açmamak şartıyla ödemeyi gerçekleştiren eş veya sigortalı eş tarafından ücret matrahından indirim konusu yapılabileceği sonucuna varılmıştır.

Kaynakça

  1. Suat SARIGÜL. Vergisel Yönleriyle Genel Muhasebe. Vergi Müfettişleri Derneği. Ankara. Ocak 2017
  2. Beyanname Düzenleme Rehberi. Gelir Vergisi Kanunu Rehberi. Vergi Müfettişleri Derneği. Ankara. Mart2017
  3. İmdat TÜRKAY. “Hayat/Şahıs Sigorta Primlerinin Ne Kadarı Ücret Matrahından İndirilir?”.( https://vergialgi.net/vergi/hayat-sahis-sigorta-primlerinin-ne-kadari-ucret-matrahindan-indirilir). Erişim Tarihi:24 Mayıs 2019
  4. Kocaeli Vergi Dairesi Başkanlığı 10.06.2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.41.15.01-GVK-2010/15-62 sayılı özelge.
  5. Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından 20.05.2019 tarih ve E.156662 sayılı özelge
  6. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
  7. 2019 Vergi Dilimleri:

18.000 TL’ye kadar %15
40.000 TL’nin 18.000 TL’si için 2.700 TL, fazlası için %20
148.000 TL’nin 40.000 TL’si için 7.100 TL, fazlası için %27
148.000 TL’den fazlası için %35

07.06.2019

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Devamsızlık Olduğu İleri Sürülen Tarihlerde Bordro İle Ücret Tahakkuku Yapıldığında Tutanaklara İtibar Edilmez

İşçinin işe devamsızlığı sık karşılaşılan sorunlardan biri olup, İşçinin devamsızlık yapması durumunda iş sözleşmesinin işverence tazminatsız feshedilip feshedilemeyeceği konusunda bazen tereddütte kalındığı görülmektedir. İşçinin işe devamsızlığı her durumda işveren için haklı nedenle fesih sebebi oluşturmamaktadır. İşçinin devamsızlık yapma halinde çoğu zaman haklı durumda olmalarına rağmen işverenler usul eksiklikleri nedeniyle haksız konuma düşmekte gereksiz yere ihbar ve kıdem tazminatı ödemek zorunda kalmaktadırlar.

Bu kapsamda; 4857 sayılı İş Kanunu ve Yargıtay İlke Kararları uyarınca işçinin devamsızlıkta bulunması halinde işverenin haklı nedenle fesih hakkını kullanmasına ilişkin değerlendirmeyi yazımızda paylaşacağız.

İŞÇİNİN DEVAMSIZLIĞI NEDENİYLE İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİNDE USUL

İşçinin devamsızlığından kasıt, işverenden izin almaksızın veya haklı bir nedene dayanmaksızın işe gelmemesi halidir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-g maddesine göre;

  • İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü işe gelmemesi, ardı ardına iki iş günü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü olmadıkça işverenin haklı fesih imkânı yoktur. Belirtilen iş günlerinde işçinin hiç çalışmamış olması gerekir.
  • İşçinin bir ayda üç iş günü işine gelmemesi, “Bir ay” ifadesi takvim ayını değil ilk devamsızlıktan sonra geçecek olan bir ayı ifade eder. İlk devamsızlığın yapıldığı gün ayın kaçıncı günü ise takip eden ayın aynı günü bir aylık süre sona erer.

Durumlarında iş sözleşmesi devamsızlık sebebi ile feshedilebilecektir. Ancak, burada fesih yapmadan önce mutlaka İşçinin devamsızlık yaptığı tarihten itibaren mutlaka her gün ayrı ayrı devamsızlık tutanağı düzenlenmelidir ve izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın işe gitmeyerek devamsızlık yapan işçiye ihtarname göndererek haklı bir nedeni bulunup bulunmadığını, haklı bir nedeni bulunuyor ise derhal bildirmesini, bulunmuyor ise iş sözleşmesinin feshedileceğini bildirmesi gerekir. Gönderilecek ihtarnamedeişçiye savunmasını yapması için makul bir süre (en azından 3 gün) verilmelidir. Verilecek süre ihtarnamenin işçiye tebliği ile başlayacağı hususu önemli olduğundan ihtarnamenin işçiye tebliğ edilip edilmediği, edildi ise hangi tarihte edildiği hususları takip edilmelidir.

İhtarnamenin işçiye tebliğ edilip edilmediğini ispatı işverene ait olduğundan ihtarnamenin ispata uygun bir yolla gönderilmesi gerekir. Noter aracılığı ya da iadeli taahhütlü posta yolu tercih edilebilir.

İhtarnamenin tebliğinden itibaren savunma için verilen süre beklenerek süre sonunda fesih işlemi yapılır. Yargıtay bir kararında (Yargıtay 9. HD. E. 1989/10495, K. 1990/1519, T.15.02.1990), haklı bir sebep olmaksızın bir ay içinde üç işgünü işe devam etmeyen işçinin iş sözleşmesinin işveren tarafından bildirimsiz ve tazminatsız olarak feshedilebileceğini belirtmiştir. Bu fıkra hükmüne istinaden iş sözleşmesinin bildirimsiz ve tazminatsız olarak feshedilebilmesi için işçinin gelmeme nedeninin işverence araştırılması ve haklı bir nedenin olmadığının anlaşılması gerekmektedir.

Yoksa salt işçinin işe gelmemiş olması nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilmiş olması halinde sonradan işçinin haklı bir nedeninin bulunduğunun anlaşılması durumunda ihbar ve kıdem tazminatı ödenme zorunluluğu doğabilecektir

İşveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Burada dikkat edilecek husus 6 iş günü içerisinde fesih işleminin yapılması gerektiğidir. Bu 6 günlük süre işçinin savunma yapması için verilen sürenin bitmesi ile başlar. Bu sürenin kaçırılması durumunda işverenin haklı nedenle iş sözleşmesini feshetmesi mümkün değildir.

İşçinin otomatik geçiş kartına el konulması ya da güvenlik görevlilerince işyerine alınmaması bu nedenle İşçinin işyerini terk etmesi sonucu devamsızlık yapması işveren tarafından haklı nedenle feshi sayılır mı?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi        2007/432 E.  2007/29009 K.

“…Dosya içeriğinden özellikle tutanak tanığı K.K.’in somut açıklamalarından davacının izin sonucu bir gün işe gelmediği, ertesi gün geldiğinde işverenin bekçiye verdiği talimat gereği davacının işyerine alınmayıp bekçi kulübesinde bekletildiği, işverenin bekçi kulübesinde beklettiği davacıyı çağırıp görüşmediği gibi işbaşı yaptırmadığı bu nedenle davacının işyerini terk etmek zorunda kaldığı, olayların bu gelişimine göre hizmet akdinin bir günlük devamsızlığı takip eden gün işbaşı yaptırılmamak suretiyle işverence feshedildiği bir gün devamsızlığında haklı fesih nedeni olmadığı fesih tarihinden sonra devamsızlık yapıldığı iddiası ile düzenlenen tutanağın sonuca etkili olmadığı bu sebeplerle davacının kıdem ve ihbar tazminatı isteklerinin bilirkişi raporu bir değerlendirmeye tabi tutularak karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından kararın bozulması gerekmiştir.”

İşyerine gittiği halde iş görme borcunu ifaya hiç başlamayan bir işçi devamsızlıkta bulunmuş sayılmamaktadır. İşçinin yapmakla yükümlü olduğu ödevleri hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi ayrı bir fesih nedenidir. (4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-g maddesine göre;

h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.)

İşçinin işe geç gelmesi devamsızlık niteliğinde değildir. Devamsızlık saatlerinin toplanarak gün sayısına ulaşılması işverene iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı sunmaz. Örneğin bir işçi farklı günlerde 5 saat devamsızlık yapması halinde bu saatler toplanarak gün sayısı tamamlanamaz.

DEVAMSIZLIK DURUMUNDA İŞTEN ÇIKIŞ KODU VE DEVAMSIZLIK KODU

İş sözleşmesini haklı nedenle feshedildiği Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilirken her gün için ayrı ayrı düzenlenen devamsızlık tutanakları mutlaka eksik gün bilgi formuna eklenmelidir. Eksik gün gerekçesi olarak da “15 Devamsızlık” kodu seçilmelidir. SGK “işten ayrılış bildirgesi” nde çıkış nedeni olarak “29- İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih” kodu seçilmelidir.

İŞÇİNİN DEVAMSIZLIK NEDENİ İLE ÇIKIŞ TARİHİNİN BELİRLENMESİ

İşten ayrılma tarihi ihtarnamenin işçiye tebliğ edildiği tarihe savunma süresinin de dahil edilerek bulunacak gün olmalıdır. Örneğin işçiye gönderilen ihtarnamede 3 gün savunma süresi verilmesi ve ihtarnamenin de 16.05.2019 tarihinde işçiye tebliğ edilmesi durumunda çıkış tarihi (16+3=) 19.05.2019 tarihi olmalıdır.

DEVAMSIZLIK YAPAN İŞÇİNİN BORDROSUNDA O GÜNLER İÇİN ÖDEME GÖSTERİLMEMELİDİR

İşverenin işçinin devamsızlık sebebini araştırması gerekmektedir. İş Kanunu’na göre devamsızlık yapıldığının ispatı işverene, devamsızlığı mazeret gerekçesi ile yapıldığının ispatı ise işçiye aittir. İşveren devamsızlık yapılan her gün için ayrı ayrı devamsızlık tutanakları düzenlenmelidir, bu tutanak işyerinde en az 2 tanık tarafından imzalatılmalıdır. Tanıkların devamsızlığın sebebini bilen kişiler olması ve ifadeleri alınırken olayı doğrulamaları gerekmektedir. Tutanakların aynı gün imzalanması ve tanıkların devamsızlık konusunda yeterli bilgisi bulunmaması, tanıkların tutanak içeriğini doğrulamamaları halinde tutanaklara itibar edilemez. Tutanak her gün ayrı ayrı düzenlenmediğinde haklı fesih ispatlanamamıştır.

Ayrıca tutulan devamsızlık tutanaklarının SGK verileri ile tutarlı olması gerekmektedir.

Yargıtay: Bordro ile ücret tahakkuku varsa, devamsızlık tutanaklarını geçersizdir.

Devamsızlık oluğu ileri sürülen tarihlerde bordro ile ücret tahakkuku yapıldığından tutanaklara itibar edilmez. Davacının işe devam etmediğini bildiren davalı tanıkları işyeri çalışanı olup beyanlarına ihtiyatlı yaklaşılması gerekir.

Davacı işçinin 27.05.2006 – 31.05.2006 tarihleri arası günlerde izinsiz işe gelemediğine ilişkin davalı işveren tarafından devamsızlık tutanağı tutulmuş ancak işveren davacının söz konusu devamsızlık günleri için fesih hakkını kullanmamış, 22, 23, 24, 25, 26 Ağustos 2006 günleri yapılan devamsızlık nedeni ile iş sözleşmesi 28.08.2006 tarihli ihtarname ile feshedilmiştir. Davacının 2006 Ağustos ayındaki mazeretsiz devamsızlığı nedeni ile iş sözleşmesi feshedilmiş ise de davacının 2006 Ağustos Ayı ücret bordrosunda 26 gün çalışılan gün, 4 gün hafta tatili olmak üzere 30 gün için ücret tahakkuk ettirilmiştir. Davalı işveren tarafından devamsızlık yapıldığı gerekçesi ile tutanak tutulmuş ise de aynı günler için ücret tahakkuk ettirildiği anlaşılmakladır. Bu durumda davalı işverenin devamsızlık savunması ispatlanamadığından davalı işveren tarafından yapılan fesih işlemi haksız olup davacı kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanacağından davacının kıdem ve ihbar tazminatı isteğinin kabulü gerekirken reddi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.”

(9. HD. 2009/13956 E. 2011/14411 K. 12.05.2011)

“…Davalı iş akdinin 01.06.2007 tarihinde feshedildiğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı işveren davacının devamsızlık yaptığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece davacının haksız şekilde devamsızlık yaptığı kabul edilerek kıdem tazminatı talebi reddedilip ihbar tazminatı talebi hakkında hüküm kurulmamış ise de bu sonuç dosya kapsamına uygun değildir.

Dosyadaki belgelerden davacının iş akdinin 26.05.2007 tarihinde feshedildiği ancak davacıya Mayıs 2007 ayında 30 gün, Haziran 2007 ayında ise 1 gün ücret tahakkuk ettirildiği görülmektedir. Davacının işe devam etmediğini bildiren davalı tanıkları işyeri çalışanı olup beyanlarına ihtiyatlı yaklaşılması gerekir. İşyerinde 4 yıla yakın çalışan işçinin hiçbir neden yokken işe devam etmemesi, işyerini terk etmesi hayatın olağan akışına aykırıdır. İşverenin devamsızlık yaparak çalışmadığını beyan ettiği işçiye ücret tahakkuku da çelişkili olup işverenin devamsızlık savunmasının yerinde olmadığının kanıtıdır.

Bu nedenle davacı işçinin hizmet akdinin 26.05.2007 tarihi itibariyle haklılığı kanıtlanamayan bir nedenle feshedildiği, davacı işçinin haksız fesih nedeniyle ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanacağı düşünülmeden kıdem tazminatı talebinin reddine karar verilip ihbar tazminatı hakkında hüküm kurulmaması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”                                                                                                                 (9. HD. 2009/49608 E. 2012/10023 K. 26.03.2012)

Sonuç olarak

Devamsızlık yapan işçinin bordrosunda o günler için prim gün ve ücret tahakkuku yaparak SGK prim ve ücret ödeme gösterilmemelidir. Devamsızlık yapılmasına rağmen bordroda o günler için de SGK Prim gün tahakkuku yapılarak ücret ödeme görülmesi halinde bu durumda devamsızlık tutanaklarına itibar edilemez. Zira Yüksek Mahkeme kararlarında devamsızlık yapan işçiye SGK Prim Gün ve ücret tahakkuku çelişkili olup işverenin devamsızlık savunması yerinde değildir denilmiştir.

07.06.2019

Kaynak: www.MuhasebeTR.com