Avans Kar Payı Dağıtımında Vergi Kesintisi

Cevap: Kurumlar vergisi mükelleflerince avans kâr payı dağıtımı yapılması halinde, dağıtılan kâr payları üzerinden elde edenin hukuki niteliğine göre vergi kesintisi yapılacaktır. Kesilen vergiler, avans kâr payı dağıtımının yapıldığı aya ait muhtasar beyanname ile beyan edilecektir.

Avans kâr payı dağıtımında kurum ortakları açısından elde etme, kurumun yıllık safi kazancının kesinleşip, kârın nakden veya hesaben dağıtıldığı, diğer bir ifadeyle avansın kâr dağıtım kararı uyarınca dağıtılan kârdan mahsup edildiği tarihte gerçekleşecektir. Şu kadar ki; bu süre, ilgili hesap dönemine ilişkin beyannamenin verilmesi gereken tarihi içeren hesap döneminin sonunu geçemeyecektir.

Avans kâr payı dağıtılması halinde, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hükümleri uygulanmayacaktır.

Ancak, hesap dönemi itibarıyla zarar doğması veya safi kazancın avans olarak dağıtımı yapılan kârdan düşük çıkması halinde, ilgili mevzuatına göre geri çağrılan tutarlara transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hükümleri uygulanacaktır. Aynı husus, birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işlerinin bitiminde zarar doğması veya safi kazancın avans olarak dağıtımı yapılan kârdan düşük olması halinde de geçerlidir. Bu nedenle, Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan mükelleflerin, dağıtılabilecek avans kâr payı tutarlarını, devam eden işlerin gerçekleşen maliyet ve hakedişleri arasındaki müspet farktan, kesinti suretiyle ödenen vergiler, varsa geçmiş yıl zararlarının tamamı ile kanunlara ve esas sözleşmeye göre ayrılmak zorunda olan yedek akçeler düşüldükten sonra kalan kısmın yarısı üzerinden hesaplamaları gerekmekte olup bu hesaplamanın yapılması için ayrıca bir bilanço düzenlemesine gerek bulunmamaktadır.

Dr. Koray ATEŞ
korayates@muhasebetr.com

(06.11.2018)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Yapı Kayıt Belgesi Alınan Yerler için Belediyeler Geriye Dönük Emlak Vergisi Tahakkuk Ettirebilir mi ? Yapı Kayıt Belgesi Alınan Yerlerin Emlak Vergisi Nasıl Ödenecek ?

30.11.2018 Tarihine kadar emlak vergisinin 2.taksitinin ödenmesi gerektiği için kısa süre içinde karşımıza çıkacak bir konu hakkında bilgi vermek istiyorum.

Yapı kayıt belgesi alımından sonra yapıları belediyeye tespit ettirildikten sonra; belediyeler yapılara yapım tarihinden itibaren geçmişe yönelik emlak vergisi, vergi ziyaı cezası ve gecikme zammı tahakkuk ettirebilir mi ?

Yapı Kayıt Belgesi alınan her yapı 31.12. 2017 tarihinden önce yapılmış olduğu için akıllara bu soru gelmiyor değil.

Ayrıca Yapı Kayıt Belgesi alınan yerlerin emlak vergisi nasıl ödenecek, geçmişe dönük istenen emlak vergisi tutarlarına itiraz edilebilir mi ?

Bu sorular çok önemli;

Öncelikle; Emlak vergisi kanununa göre mükellefiyet ne zaman başlar, bu hususu netleştirmek gerekli.

1319 Sayılı emlak vergisi kanununun 9.maddesine göre mükellefiyetin başlaması;

33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu, aynı maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde ise bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi,

33.Maddeye gittiğimizde ise ilgili fıkraları aşağıya aldım.

Madde 33 — Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir:

  1. Yeni bina inşa edilmesi (Mevcut binalara ilaveler yapılması veya asansör veya kalorifer tesisleri konulması yeni inşaat hükmündedir.)
  2. Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi, (Bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın her dairesi bir bina sayılır ve tadil sebebi, yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli olur.)

Maddelerden de anlaşılacağı üzere yapı kayıt belgesi alınan yerler için eğer daha önce bina bildirimi yapılmamış ise geriye dönük emlak vergisi alınabilecektir.

Emlak vergisi bildirimlerinin süresinde verilmemesi Vergi Usul Kanununun 352/II-4 üncü maddesi uyarınca ikinci derece usulsüzlük fiilini oluşturmaktadır. Ayrıca emlak vergisi bildiriminin süresinde verilmemesi üzerine mükellefiyetin başlangıç yılı için idarece yapılacak tarhiyat sırasında kesilecek ikinci derece usulsüzlük cezası ile vergi ziyaı cezasının karşılaştırılarak miktar itibariyle fazla olan cezanın kesilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak bu kapsamda imar barışı 2017 yılı öncesi inşaa edilmiş binaları kapsaması nedeni yapı kayıt belgesi alınan yerler için daha önce emlak beyannamesi verilmemiş ise geriye dönük en fazla beş yıl için emlak vergisi istenebilmesi mümkündür.

Saygılarımla

06.11.2018

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Engelli Vatandaşlarımızın Yararlanabileceği Bazı Vergisel Avantajlar

Günümüzde engelli vatandaşlarımızın sosyal hayata daha kolay adapte olabilmeleri amacıyla çeşitli sivil toplum kuruluşları tarafından sosyal organizasyonlar tertiplenmektedir. Bunların yanı sıra Devletimizin de bu doğrultuda engelli vatandaşlarımızın gündelik hayatlarını kolaylaştıracak, engelli olmayan vatandaşlarımız ile aralarındaki eşitsizliği bir nebze olsun telafi edecek bazı düzenlemeleri bulunmaktadır. Bunlardan bazıları vergi Kanunları aracılığıyla engelli vatandaşlarımıza sunulan istisnalardan oluşmakta olup; en çok kullanılanlar gelir vergisi, özel tüketim vergisi, katma değer vergisi ve emlak vergisinde sağlanan istisnalardır. Şimdi bu Kanunlarda engelli vatandaşlarımızın faydalanabileceği istisnalardan ve bu istisnalardan faydalanmak için ne yapılması gerektiğinden kısaca bahsedelim.

  1. Gelir Vergisi

Engelli vatandaşlarımızın sosyal ve ekonomik hayata katılmalarını ve engelli olmayan vatandaşlarla rekabet eşitsizliğini gidermek amacı ile Gelir Vergisi Kanununda bazı düzenlemeler bulunmaktadır. G.V.K. nın 31 inci maddesi Engelli İndirimi başlığı ile düzenlenmiş olup; aşağıda belirtilen vatandaşlarımıza engellilik indiriminden faydalanabilme imkânı getirmiştir.

  • Engelli olup ücretli olarak çalışanlar,
  • Bakmakla yükümlü olduğu engelli bulunan ücretli çalışanlar,
  • Engelli serbest meslek erbabı,
  • Bakmakla yükümlü olduğu engelli bulunan serbest meslek erbabı,
  • Basit usulde vergilendirilen engelliler.

Yapılması Gerekenler

Söz konusu engelli indiriminden faydalanabilmek için %40 veya daha üzerinde engelli sağlık kurulu raporuna ihtiyacınız bulunmaktadır. Söz konusu Kanunda engellilik oranlarına göre belirlenmiş olan üç adet derece bulunmaktadır. Asgari çalışma gücünün en az %80 ini kaybetmiş olanlar 1 inci derece, en az  %60 ını kaybedenler 2 inci derece ve en az %40 ını kaybedenler ise 3 üncü derece engellilik oranlarına karşılık gelen vergi indirimlerinden faydalanabilmektedir.

Engelli olup ücretli çalışanlar başvuru için;

  • Başvuru formu,
  • Çalıştığı iş yerinden çalıştığına dair imzalı kaşeli yazı,
  • Nüfus cüzdan fotokopisi,
  • Yönetmeliğe uygun sağlık kurulu raporu (Aslı, Noter onaylı sureti ya da Hastanece tasdikli örneği),

Belgeleri gerekmektedir. Bakmakla yükümlü olduğunuz kişiye istinaden başvuru yapıyorsanız eğer, yukarıda sayılan belgelere ek olarak;

  • Bakmakla yükümlü olduğunuz kişinin nüfus cüzdan fotokopisi,
  • Bakmakla yükümlü olduğunuza dair belge gerekmektedir.

Serbest meslek erbabı ve basit usul mükellefler yukarıda sayılan belgelerden işyerinden alınan belge yerine vergi levhalarının bir suretini getireceklerdir.

Söz konusu belgeler tamamlandığında, Vergi Dairesi Başkanlıkları ilgili belgeleri Gelir İdaresi Başkanlığı’nda kurulmuş Merkez Sağlık Kurulu’na göndermektedir. Gerekli değerlendirmeler yapıldıktan sonra söz konusu cevaplar olumlu, olumsuz ya da ek tetkikler gerektirdiği şeklinde olabilmektedir.

Başvurunuz neticelendiğinde Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından işyerinize vergi indirimi talebi ile ilgili yapması gerekenler resmi yazı ile bildirilmektedir.

Söz konusu raporlara itiraz etmek isterseniz, rapor henüz Merkez Sağlık Kurulu’na gönderilmemiş ise il sağlık müdürlüklerine itirazda bulunabilirsiniz. Eğer Merkez Sağlık Kurulu’nun almış olduğu karar konusunda tereddüt içerisinde iseniz Gelir İdaresi Başkanlığı’na raporunuzun tekrar incelenmesi talebinizi iletebilirsiniz.

Engelli indiriminden faydalanma talebinize istinaden vergi dairesi başkanlıkları tarafından hastaneye sevk edilmeniz durumunda rapor tarihinden itibaren, eski tarihli bir rapor ile başvuru yaptıysanız ve kabul edildi ise başvuru tarihinden itibaren yararlanmaya başlayacaksınız.

2018 takvim yılı için Birinci derece engelliler aylık 1.000,00-TL, İkinci derece engelliler 530,00-TL, Üçüncü derece engelliler ise 240,00-TL tutarlarını gelir vergisi matrahlarından indirebileceklerdir.

Engelli indiriminden yaralanırken veyahut başvuru yaptıktan sonra işyerinizin değişmesi durumunda yeni iş yerlerinin adreslerini işlem tesis ettirdikleri müdürlüklere bildirerek yeni iş yerlerinize hitaben yazı almanız yeterli olacaktır.

Emekli olduktan sonra tekrar ücretli olarak çalışmaya başlayanların alacakları ücretlerde engelli indirimi uygulamasına devam edilebilmektedir.

  1. Özel Tüketim Vergisi

Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinde engelli ve malullerin taşıt alımlarında yaralanabileceği istisnalardan bahsedilmiştir.

1.Engellilik Derecesi %90 veya Üzerinde Olanların Taşıt Alımında ÖTV İstisnası

ÖTV Kanununun 7-2/a maddesi uyarınca engellilik dereceleri %90 veya üzerinde olan malul ve engellilerin sıfır araç alımları beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV den istisna edilmiştir. Bu istisnadan faydalanmak için engelli kişilerin bu durumlarını belirten engelli sağlık kurulu raporlarının yetkili sağlık kuruluşlarından alınması gerekmektedir.

Bu uygulama kapsamında ÖTV istisnası için taşıtı bizzat kendisinin kullanması şartı aranmamaktadır.

Uygulama kapsamındaki taşıtlar ise;

  • ÖTV ve tüm vergiler dâhil fiyatı 200.000-TL ve altında bulunan otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı vb.
  • Eşya taşımaya mahsus, 2800 cm³ veya altında motor hacminde kamyonet, pick-up vb. ile
  • Motosikletlerdir.

2.Engellilik Derecesi %90’ın Altında Olanların Taşıt Alımlarında ÖTV İstisnası

ÖTV Kanununun 7-2/c maddesi uyarınca ÖTV ve tüm vergiler dâhil fiyatı 200.000-TL ve altında bulunan araçlar ile motor silindir hacmi 2800 cm³ ve altında olan araçların, malul ve engelliler tarafından bizzat kullanılması ve hareket ettirici aksamlarına özel tertibat eklenmesi şartıyla beş yılda bir kez olmak üzere ilk iktisaplarına ÖTV istisnası uygulanmaktadır.

Yine bu uygulama kapsamında ÖTV istisnasından faydalanmak isteyen engellilerin yetkili kurumlardan engelli sağlık raporu almaları gerekmektedir. Engellilik oranı %90’ın altında olup; işitme engelliler, görme engelliler, böbrek rahatsızlığı olanlar, kalp rahatsızlığı olanlar ve zihinsel engelli olanların bu istisnadan yararlanma imkânları bulunmamaktadır.

%90’ın altında engelli raporu bulunanların bu şartların haricinde A, A1, A2, B, B1, BE ve M sınıfı sürücü belgesine sahip olması gerekmektedir.

Uygulamada, taşıtı hareket ettirici aksam olarak fren, gaz pedalı, vites kolu ve debriyaj kabul edilmektedir. Engellilikle uyumlu olarak bu aksamlara sabit bir özel tertibat eklenmesi gerekmektedir. Otomatik vitesli araçların özel tertibatlı sayılabilmesi için engellinin durumuna bakılıp karar verilmesi gerekmektedir.

Yapılması Gerekenler

Yetkili sağlık kuruluşlarından almış olduğunuz engelli sağlık kurulu raporunun aslı veya noter onaylı sureti ile taşıtı satın alacağınız bayiye giderek istisna uygulaması kapsamında taşıt almak istediğinizi belirtmeniz yeterli olacaktır.

İlgili bayi raporunuz ile birlikte ÖTV beyannamesini vergi dairesine ibraz edecek ve yapılan tetkikler sonucu istisnadan yararlanmanıza engel bir durumun olmadığına kanaat getirildiğinde ÖTV Ödeme Belgesi tanzim edilir ve bir örneği bayi tarafından engelliye kaşeli ve imzalı olarak verilir.

Eğer birden çok engelli sağlık kurulu raporunuz bulunmakta ise bayilere en son aldığınız raporu ibraz etmeniz gerekmektedir. Ayrıca raporunuz belli bir süre içeren rapor ise süresinin bitmesine altı aydan az kalmaması şartıyla değerlendirmeye alınacağı gözden kaçırılmamalıdır.

Diğer Hususlar

Engelliler tarafından ibraz edilen raporun en son tarihli rapor olmadığı anlaşılırsa ve son tarihli raporunda belirtilen şartları sağlamadığı tespit edilmesi durumunda söz konusu ÖTV vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte malul ve engelliden tahsil edilecektir.

İstisna uygulanarak iktisap edilen taşıtın veraset yolu ile müştereken bütün mirasçılar adına kayıt tescilinde ÖTV uygulanmayacaktır.

Bu şekilde iktisap edilmiş taşıtın beş yıl içerisinde istisnadan yararlanmayan kişi veya kurumlara satılması halinde ise ÖTV tahsil edilecektir.

  1. Motorlu Taşıtlar Vergisi

Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun istisnalar bölümünün c bendine göre engellilik dereceleri %90 ve üzerinde olan malul ve engelliler ile diğer engellilerin, durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtları motorlu taşıtlar vergisinden istisna edilmiştir.

Yapılması Gerekenler

Engelli vatandaşlarımızın bu uygulamadan faydalanabilmesi için öncelikle yetkili sağlık kuruluşlarından engelli sağlık kurulu raporu almaları gerekmektedir.

Taşıtın ilk alımında ÖTV istisnasından faydalanılması durumunda, ‘Malul ve Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Bildirim Formu’nun doldurulup ilgili vergi dairesine başvurulması yeterli olacaktır. ÖTV istisnasından faydalanmamış olan engelliler ise ‘Malul ve Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Bildirim Formu’, sağlık raporu, araç için teknik belge ve proje raporunu ilgili vergi dairesine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Söz konusu motorlu taşıtlar vergisi istisnası, belli süreli raporlarda rapor süresince geçerli olacaktır.

  1. Katma Değer Vergisi

Katma Değer Vergisi Kanunu’nda engelli ve malullerin iktisap ettikleri taşıtlara ilişkin bir istisna bulunmamaktadır. Fakat engellilerin eğitimleri, meslekleri ve günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş her türlü araç-gereç ve özel bilgisayar programları istisna edilmiştir. Bu araç-gerecin ithali de KDV den istisna edilmiştir.

  1. Emlak Vergisi

Emlak Vergisi Kanunu’nun sekizinci maddesine göre brüt 200m² yi geçmeyen tek meskene sahip olan engellilerden emlak vergisi alınmayacaktır.

Birden fazla meskeni olanlar ile 200m² yi geçen tek konuta sahip olanlar bu istisnadan faydalanamayacaktır.

Yapılması Gerekenler

Eğer engelli kimlik kartı sahibi iseniz ‘Engellilere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu’ doldurup, engelli kimlik kartı fotokopisini de bu formun ekine ekleyerek ilgili belediyeye ibraz etmeniz yeterli olacaktır.

Engelli kimlik kartı sahibi değilseniz yukarıda belirtilen form ile engelli sağlık kurulu raporu ile birlikte ilgili belediyeye başvurmanız gerekmektedir.

06.11.2018

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Bağışlar ve Yardımlar İle Muhasebe Kayıtları

Bu yazımızda bağışlar ve yardımlar konusunu detaylı bir şekilde ele alacağız. Bağışlar ve yardımlar konusunun detaylarında, Gıda Bankacılığı yapılan bağış ve yardımlar konusunu anlatacağız.

Gıda Bankacılığı faaliyetinde bulunan dernekler ve vakıflar nasıl olmalı, her derneğe yapılan bağış, gıda bankacılığı kapsamında olur mu ve yapılan bağışların ne tür bir bağışın olması gerekir? Bu ve buna benzer birçok sorunun cevabını yazımızda bulacaksınız. Bunun yanında gıda bankacılığı kapsamında Gelir Vergisi Kanunu, Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanunu açısından ele alacağız.

Yukarda anlatmaya çalıştığımız konular hakkında hem muhasebe kayıtları hem de beyannameler üzerinde örnekler halinde anlatılacaktır.

1- GIDA BANKACILIĞI FAALİYETİNDE BULUNAN DERNEK VE VAKIFLARA YAPILAN BAĞIŞ VE YARDIMLAR

Gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıfların vergi kanunları açısından değerlendirdiğimizde:

  1. Gelir Vergisi Kanunu Açısından

Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağış ve yardımlar konusunda incelediğimizde özellikle 251 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği bizlere çok yardımcı olmaktadır. Bunun yanında Gelir Vergisi Kanunun 40/10 ve 89/6 maddeleri de detaylı açıklamalar yapılmıştır.

Gelir Vergisi 40/10  Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedeli.

Gelir Vergisi 89/6 Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamı.

251 Seri Nolu Genel Tebliğine göre :

Resmi Gazete No: 25409 Resmi Gazete Tarihi: 21/03/2004

5035 sayılı(*) Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 40 ve 89 uncu maddelerinde, Katma Değer Vergisi Kanununun ise 17 nci maddesinde yapılan değişikliklerle Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde gıda bankacılığı kapsamında bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedellerinin gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılması ve bu teslimlerin katma değer vergisinden istisna edilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiştir. Bu Tebliğ, Bakanlığımıza verilen yetki çerçevesinde gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.

2. BAĞIŞIN YAPILACAĞI DERNEK VEYA VAKIFLAR

Gıda maddesi bağışının dernek veya vakfa yapılmış olması gerekmektedir. İhtiyacı bulunanlara doğrudan veya başka organizasyonlar aracılığıyla yapılacak gıda yardımlarının yukarıda belirtilen maddeler kapsamında yapılmış bağış olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bağışı kabul edecek dernek veya vakfın tüzüğünde veya senedinde ihtiyacı bulunanlara gıda yardımı yapabilmesine ilişkin hükümlerin bulunması gerekmektedir. Bununla beraber, dernek veya vakfın başka alanlarda da faaliyet gösteriyor olmasının, kamuya yararlı dernek veya vergiden muaf vakıf olup olmamasının uygulama açısından herhangi bir önemi bulunmamaktadır.

“ Yukarıda ki madde kapsamından incelendiğinde, gıda bankacılığı faaliyetinde  her derneğe yapılan bağışlar ve yardımlar indirim konusu yapılamaz. Bunun için gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan derneğin ve vakfın mutlaka tüzüğünde de buna dair ifadeler yer almak zorunda ve bu faaliyette mutlak suretle bulunması gerekir.

Bunun gibi gıda bankacılığı faaliyetinde bulunmak amacıyla giyecek, yakacak vb. maddelerden oluşan bu yardımların belediyelerin ilgili kuruluşlarına yapılanlar geçerli olmayacaktır. Bunun sebebi de yukarı da saydığımız madde den kaynaklanmaktadır.”

3. BAĞIŞA KONU OLACAK MALLAR VE BAĞIŞIN NİTELİĞİ

Gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışların gıda maddesi niteliğinde olması gerekmektedir. Yapılacak bağışlar şartlı olarak (bedelsiz olarak ihtiyaç sahiplerine dağıtılmak üzere) yapılmalıdır. Gıda maddesi niteliğini taşımayan veya şartlı olarak yapılmayan bağışlar, gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağış olarak değerlendirilmeyecektir.

“ Bu madde yi de değerlendirdiğimizde kemer, anti bakteriyel jel, traş bıçağı, traş köpüğü, ayakkabı olarak sayılan ürünler temizlik ve giyecek maddeleri olarak gıda bankacılığı kapsamında yapılanların bağış olarak değerlendirilebileceğinden, bu bağışın vergi matrahının tespitinde gider veya indirim olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır. Ancak çanta, cüzdan, giyim aksesuarı, haşere ilaçları, krem, ayakkabı boyası, her türlü kırtasiye ürünü, kozmetik, yara bandı, deodorant, parfüm, oda spreyi vb. olarak sayılan ürünler bu kapsamda değerlendirilemeyeceğinden bu ürünlerin bağışının vergi matrahının tespitinde gider veya indirim dikkate alınmayacağı tabiidir.”

“ Evlerde ısınma veya yemek pişirmede kullanmaları amacıyla ihtiyaç sahibi ailelere vakıf ve dernek tarafından dağıtımı planlanan ve gerçek veya tüzel kişilerce bu amaçla vakıf ve dernek tarafından teslim edilecek mutfak tüplerine ilişkin olarak gerçek veya tüzel kişilerce yapılan giderlerin, gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider veya indirim olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.”

4. BAĞIŞI YAPANLARCA DÜZENLENECEK BELGE

Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesine eklenen hüküm çerçevesinde indirim konusu yapılacak bağışlar, bağışa konu mal bedeli Vergi Usul Kanununun 232 inci maddesinde belirtilen fatura düzenleme sınırının altında kalsa dahi mutlaka fatura ile belgelendirilecek ve ayrıca taşıma için sevk irsaliyesi düzenlenecektir. Bağışlanan mala ilişkin bilgileri eksiksiz olarak içerecek fatura, bağış yapılan dernek veya vakıf adına düzenlenecektir. Mal bedeli olarak faturada, bağışa konu malın maliyet bedeli (yüklenilen katma değer vergisi hariç) yazılı olacaktır. Faturada “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır.” ibaresinin yer alması zorunludur. Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde yapılan düzenleme çerçevesinde, yıllık beyannamede yer alacak gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılacak işlemlerde bağışı yapan tarafından bir belge düzenlenmesine gerek bulunmamakta olup, varsa bağış yapılan malın edinimine ilişkin belgelerin saklanması zorunludur.

5. DERNEK VE VAKIFLARCA DÜZENLENECEK BELGE

Dernek ve vakıflar kendi mevzuatlarının öngördüğü belgeleri düzenleyecek ve bağış yapanlara bir örneğini vereceklerdir. Ticari faaliyetle uğraşanlarca düzenlenen faturalar dernek ve vakıf tarafından muhafaza edilecektir.

6. KAYIT DÜZENİ VE BEYANNAMELERDE GÖSTERİM

Ticari işletmeye dahil malların (gıda maddelerinin) bağışlanması durumunda bu malların maliyet bedeli Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesi çerçevesinde gider kaydedilir. Bu işlem, faturanın bir yandan gelir bir yandan da gider kaydedilmesi suretiyle gerçekleştirilir. Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağışlar 3065 sayılı Kanunun 17/2-b maddesine göre katma değer vergisinden müstesnadır. Katma değer vergisi mükellefleri, bir vergilendirme döneminde yaptıkları bağışların toplam tutarını ilgili dönem beyannamesinin 6 ve 7 nci satırlarına dahil etmek suretiyle beyanda bulunacaklardır. Aynı Kanunun 30/a ve 32 nci maddelerine göre, kısmi istisna mahiyetindeki bu teslimin (gıda maddesi bağışlarının) bünyesine giren katma değer vergisi tutarının indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle, bağışın yapıldığı dönemde, bağışlanan gıda maddelerinin iktisabı dolayısıyla yüklenilen katma değer vergisi tutarının hesaplanması ve aynı döneme ait katma değer vergisi beyannamesinin 20. satırına dahil edilmesi, aynı tutarın defter kayıtlarında “indirim KDV” hesaplarından çıkarılarak, gider hesaplarına aktarılması gerekmektedir. Bağışlanan gıda maddelerinin işletmeye dahil olmaması halinde ise, söz konusu malın maliyet bedeli (KDV dahil) Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesi çerçevesinde yıllık beyannamenin bağış ve yardımlara ilişkin bölümüne yazılarak gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınacaktır.    

a. Kurumlar Vergisi Kanunu Açısından

Kurumlar Vergisi Kanunu

Safî kurum kazancı MADDE 6-

(1) Kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanır. (2) Safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır.

Görüldüğü gibi Kurumlar Vergisi Kanunu burada Gelir Vergisi Kanunu dayanak olarak gösteriyor. Burada yazılı olanlar Kurumlar Vergisi mükellefleri için de uygulanır.

b. Katma Değer Vergisi Kanunu Açısından

17-2 b) (Değişik: 16/7/2004-5228/15 md.) 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Kanun hükümlerine tâbi özel okullarca bedelsiz verilen eğitim, öğretim hizmetlerinde ilgili dönemdeki kapasitelerinin % 10’unu, 24/3/1950 tarihli ve 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun ile 30/4/1992 tarihli ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre kurulan öğrenci yurtları tarafından bedelsiz verilen yurt hizmetlerinde ilgili dönemdeki kapasitelerinin % 10’unu, üniversite ve yüksekokullarda ise % 50’sini geçmemek üzere verilen bedelsiz eğitim ve öğretim hizmetleri, kanunların gösterdiği gerek üzerine bedelsiz olarak yapılan mal teslimi ve hizmet ifaları, birinci fıkrada sayılan kurum ve kuruluşlara bedelsiz olarak yapılan her türlü mal teslimi ve hizmet ifaları ile fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin teslimi.

Madde 30 – Aşağıdaki vergiler mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden indirilemez:

a) Vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası (Bu Kanunun 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b), (c) ve (d) bentleri ile (4) numaralı fıkrasının (ı) ve (ö) bentleri uyarınca katma değer vergisinden istisna edilen işlemler hariç) ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisi, (3) b) (Değişik : 3/6/1986 – 3297/10 md.)

Katma Değer Vergisi kanunu açısından da değerlendirdiğimizde, gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağışlar istisnadır.

d. Vergi Usul Kanunu Açısından

Bağışa konu mal bedeli Vergi Usul Kanununun 232 inci maddesinde belirtilen fatura düzenleme sınırının altında kalsa dahi mutlaka fatura ile belgelendirilecek ve ayrıca taşıma için sevk irsaliyesi düzenlenecektir. Bağışlanan mala ilişkin bilgileri eksiksiz olarak içerecek fatura, bağış yapılan dernek veya vakıf adına düzenlenecektir. Mal bedeli olarak faturada, bağışa konu malın maliyet bedeli (yüklenilen katma değer vergisi hariç) yazılı olacaktır. Faturada “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır.” ibaresinin yer alması zorunludur.

Örnek

Abc Gıda Pazarlama Ltd. Şti. gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan A derneğine maliyet bedeli 100.000 TL olan gıda tesliminde bulunmuştur. Bahse konu olan gıda maddelerine ilişkin 8.000 TL KDV yükleniminde bulunulduğu anlaşılmıştır. Abc Gıda Pazarlama Ltd. Şti. bu teslime ilişkin muhasebe kaydını aşağıdaki gibi yapacaktır.

—————————————/——————————————

157. Diğer Stoklar                                           100.000

191. İnd. Kdv                                                        8.000

320. Satıcılar                                             108.000

Bağışlanacak malın alım kaydı

—————————————/——————————————

—————————————/——————————————

120. A Derneği                                            100.000

600. Yurt İçi Satışlar                                100.000

Malın bağışlanması

—————————————/——————————————

—————————————/——————————————

770. Bağış ve Yardımlar                               100.000

120. A Derneği                                          100.000

Bağışlanan malin gider kaydı

————————————–/——————————————

————————————-/——————————————-

770. Bağış ve Yardımlar                                  8.000

391. Hesaplanan KDV                        8.000

Bağışlanan malın kdv sinin gider kaydı

————————————/——————————————–

———————————–/———————————————-

623. Diğer Satışların Maliyeti Hs.               100.000

157. Diğer Stoklar Hs.                              100.000

Bağışlanan malın maliyet kaydı

———————————/————————————————–

7. GIDA BANKACILIĞI FAALİYETİNDE BULANAN DERNEK VE VAKIFLARA PARA BAĞIŞINDA BULUNMAK

Bağışın para olarak da yapılmasına vergi mevzuatımız imkan tanımaktadır. Tabi ki de bunun için gerekli şartları taşıması gerekmektedir. Özellikle 251 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen hususları taşıması gerekir.

Bağışın mutlaka banka yoluyla yapılması ve dekontun açıklamasına da yazılması gereken notu da ilave etmemiz gerekmektedir.

I- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:

Bu hüküm ve açıklamalara göre, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince Derneğin banka hesabına “Gıda bankacılığı faaliyetinde kullanılmak üzere gönderilmiştir.” açıklamalı dekontla havale yapılması, havale edilen meblağ ile Dernek tarafından söz konusu gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri adına gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi alınarak faturanın da bu gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri adına düzenlettirilmesi ve Gelir Vergisi Kanununun 40 ve 89 uncu maddeleri ile 251 seri no.lu Gelir Vergisi Tebliğinde belirtilen ve yukarıda açıklanan şartların taşınması kaydıyla, gıda bankacılığı kapsamında doğrudan veya dolaylı olarak bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedellerinin vergi matrahının tespitinde bağış yapanın hukuki statüsüne göre gider veya indirim olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.

II- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:

3065 sayılı KDV Kanununun 1/1 inci maddesinde; ticari, sınaî, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu hükme bağlanmıştır.  Buna göre, gıda bankacılığı kapsamında kullanılmak üzere Derneğinizin banka hesabına yapılacak para aktarımları, herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığını teşkil etmediğinden KDV nin konusuna girmemektedir. Dolayısıyla Derneğiniz hesabına para aktaran KDV mükelleflerinin söz konusu tutarlar üzerinden KDV hesaplamasına gerek bulunmamaktadır.

8. DEĞERLENDİRME

Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağış ve yardımlar belli şartları taşıması gerekir. Bunun için yapılacak bağışın Kurumlar Vergisinden veya Gelir Vergisinden tam indirimden yararlanmak için dikkatli olmak gerekir. Aksi takdirde hem matrah indirimi hem de kdv indiriminden yararlanmamız söz konusu olamaz.

Gıda bankacılığında ne tür bağışların, yapılması gerektiği ve bunun karşılığında mutlaka bağış makbuzunun alınması gerekir. Zorunlu olmamakla beraber tavsiyemiz yönetim kurulu kararı alınarak yapılırsa çok daha iyi olur kanaatindeyiz.

Bunların haricinde de gıda bankacılığı kapsamında faaliyette bulunan dernek ve vakıfa banka yoluyla yukarıda belirtilen şartları sağlamak suretiyle de bağış yapılabilmektedir. Ancak, bu yolu seçtiğimizde gönderilen miktar indirim konusu yapılmakta olup, KDV ilgilendiren bir durum olmamaktadır.

Mevzuatımızı bu konu hakkında incelediğimizde, gıda bankacılığı faaliyetinde yapılacak bağış ve yardımların temelinde insani yardım amaçlı olup, zor durumda olan kişilerin temel ihtiyacını karşılamaya yönelik olması gerekmektedir.

Vakıf veya derneğin kamu yararına olması durumunda veya belediyelere yapılmasında gıda bankacılığı faaliyetinde bulunması için yeterli değildir. Bunun için dernek ve vakfın mutlaka tüzüğün de yer alması bununla beraber kesinlikle bu faaliyette aktif olarak da yapması gerekmektedir.

Önemli bir hatırlatma da yapılacak bağışın ister ayni isterse nakdi yardım olsun mutlaka şekil şartlarına da uygun olması gerekmektedir. Ayni olarak yapılacak bağışta düzenlenecek fatura da olmazsa olmaz unsurumuz “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır.” İbaresinin olması gerekir. Bunun yanında nakdi olarak yapılacak bağışında banka dekontunda “Gıda bankacılığı faaliyetinde kullanılmak üzere gönderilmiştir.” İbaresinin dekontta bulunması gerekir. Aksi takdirde bu unsurların olmaması durumunda gerek matrah indiriminden gerekse KDV nin gider olarak yazılması konusundan yararlanma imkanı olmayacaktır.

Bağış yaparken gerekli önemi, vergi kanunları açısından düzenlemesi gerektiği aksi takdirde vergi müfettişinin Vergi Usul Kanunu 30.maddesinde göre resen takdir yapabilmektedir.

06.11.2018

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Telif Kazançları İstisnasında Eser Sahiplerinin Sorumlulukları

  1. Giriş

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancı ve serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenler de serbest meslek erbabıdır. Uygulamada genellikle serbest meslek erbabı sayılan kişiler tarafından ortaya konan bir eserin veya çalışmanın Gelir Vergisi Kanununun 18. maddesinde yer alan istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı, daha doğrusu ortaya çıkarılan eserden elde edilen gelir için yıllık beyanname verilip verilmeyeceği sıkça tartışılan bir konudur. Gelir Vergisi Kanununa göre, serbest meslek kazançları GVK’nın 94. maddesine göre tevkif suretiyle ön bir vergilendirilmeye tabi tutulmakta olup nihai vergi ise mükellefin beyanı üzerine alınmaktadır. Bilindiği üzere, GVK’nın 94. maddesinde kimlerin hangi ödemeler üzerinden tevkifat yapacakları hüküm altına alınmış ve serbest meslek ödemelerine ilişkin tevkifat oranı, GVK’nın 18. madde kapsamına giren serbest meslek işlerinde (telif hakkı ve ihtira beratı kazançları) %17, diğerlerinde %20 olarak belirlenmiştir.

Gelir Vergisi Kanununda gelir vergisinden istisna edilen serbest meslek kazançları 18. madde de yer alan telif hakkı ve ihtira beratları kazanç istisnası ile 30. madde de yer alan sergi ve panayır istisnası olmak üzere iki başlık altında düzenlenmiştir. Ayrıca, GVK’nın 29. maddesinde yer alan teşvik ödülü istisnası kapsamında, serbest meslek erbablarına verilen ikramiye ve mükafatlar da gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamındaki serbest meslek faaliyetlerinden elde edilen gelirin vergilendirilmesi GVK’nın 94. maddesine göre gelir vergisi tevkifatı yoluyla olmaktadır. Ödemelerden yapılan gelir vergisi tevkifatı, bu tür gelirler için nihai vergileme olmakta, gelir sahibi açısından başka bir vergisel yükümlülük bulunmamaktadır. GVK’nın 94. maddesinin (2) numaralı bendinin (a) alt bendine bakıldığında, GVK’nın 18. maddesi kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden %17 nispetinde gelir vergisi stopajı yapılacağı görülmektedir. Bununla birlikte, ödemenin stopaj yapma zorunluluğu bulunan kişilerce, yani vergi sorumlularınca değil de bunun dışındaki kişilerce yapılıyor olması halinde, gelir vergisi stopajı yapılamayacağından, istisna tam istisna niteliği taşımaktadır.

2. Telif Hakkı Kazanç İstisnası

GVK’nın 86. maddesine göre, gelir vergisinden istisna edilen kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmesi söz konusu değildir. Diğer gelir unsurları için beyanname verilmesi halinde de gelir vergisinden istisna edilen bu kazanç ve iratlar yıllık beyannameye dahil edilmeyecektir. GVK’nın 18. maddesinde yer alan telif kazançları istisnası kapsamındaki çalışmaların GVK’nın 94. maddesine istinaden tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlarca satın alınması halinde, eser sahibine yapılacak ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacak ve istisna hadleri içinde kalan bu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyecektir.

GVK’nın 18. maddesinde yer alan hükme göre; müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlanmak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat gelir vergisinden müstesnadır. Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir. Yukarıda yazılı kazançların arızî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel değildir. Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94. maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye etkisi yoktur.

Madde hükmüne göre, maddede belirtilen kişiler tarafından devamlı veya arızi olarak yapılan ve yine maddede belirtilen çalışmaların; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre eser niteliği taşıması ve bu durumun kişiler tarafından tevsik ve ispat edilmesi şartıyla, söz konusu çalışmalardan elde edilecek hasılata (satmak, yayınlamak, çalışmalar üzerindeki mevcut hakları devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle) münhasır olmak üzere, gelir vergisinden istisna edilmesi gerekmektedir. 135 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde ise, GVK’nın 18. maddesi kapsamında değerlendirilecek eserlerin, 5846 sayılı Kanun hükümlerine göre eser niteliğinde olması ve ihtira beratlarının tescil edilmiş bulunması gerektiği açıklanmıştır. Bu durumda, maddede belirtilen kişiler tarafından yapılan ve yine maddede belirtilen çalışmaların, 5846 sayılı Kanun hükümlerine göre eser niteliği taşıması ve bu durumun kişiler tarafından tevsik ve ispat edilmesi şartı ile söz konusu çalışmalardan elde edilecek hasılata münhasır olmak üzere istisnadan faydalanılması mümkün bulunmaktadır.

Öte yandan, istisna kapsamındaki çalışmaların GVK’nın 94. maddesinin 1. fıkra hükmüne göre vergi tevkifatı yapmakla yükümlü olanlarca satın alınması halinde, bedeli üzerinden aynı maddenin 2/a bendi uyarınca  %17 nispetinde gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekir. İstisna kapsamındaki çalışmaların arızi olarak yapılması durumunda da gelir vergisi tevkifatının yapılması gerekmektedir. İstisna kapsamında olmayan serbest meslek ödemelerinde ise %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

3. Eser Sahiplerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan Alması Gereken Belge

Maliye Bakanlığı resim, heykel veya tasarım gibi çalışmaların 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre eser niteliğinde olduğunun Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınan belge ile tevsik edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Verilen görüşlerde, yapılan çalışmanın eser niteliğinde olduğunun tevsik ve ispat edilmesi halinde ise söz konusu çalışmalardan dolayı elde edilecek hasılata münhasır olmak üzere, Gelir Vergisi Kanununun 18. maddesinde yer alan istisnadan faydalanılmasının mümkün olduğu açıklanmaktadır. Ancak, konu hakkında Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü tarafından internet sayfasında 2017 yılında aşağıdaki açıklama yapılmış bulunmaktadır.[1]

“193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesi kapsamında gelir vergisi istisnasından faydalanmak isteyen eser sahiplerinin, Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilen İsteğe Bağlı Kayıt-Tescil işlemini yaptırmaları ve işlem sonucunda düzenlenecek kayıt-tescil belgesi ile Maliye Bakanlığının ilgili birimlerine (Vergi Dairesi Başkanlıkları/Müdürlükler, Defterdarlık)  başvurmaları gerekmektedir. Yönetmen,  özgün müzik bestecisi, senaryo yazarı ve diyalog yazarı, (varsa) animatörler, düzenlenmiş ise Zorunlu Kayıt-Tescil Belgesi ile Maliye Bakanlığının ilgili birimlerine başvurabileceklerdir. Söz konusu zorunlu kayıt-tescil belgesinin örneğini, yapımcı firma, Telif Hakları Genel Müdürlüğü veya İstanbul Telif Hakları ve Sinema Müdürlüğünden temin edilebilecektir. Yapımcısı tarafından zorunlu kayıt tescil işlemine tabi tutulmamış dizi filmlerin yapım ekibinde yer alan yönetmen, senarist ve özgün müzik bestecisi ile varsa animatörlerin, isteğe bağlı kayıt tescil başvuru sisteminde oluşturulan Sinema Eseri seçeneğinden başvuru yapmaları gerekmektedir. Henüz çekim aşamasına gelmemiş veya tamamlanmamış sinema ve dizi film projelerinde; senaristlerin İlim ve Edebiyat Eseri, özgün müzik bestecilerinin Musiki Eseri olarak başvurmaları uygun olacaktır. Gelir vergisi istisnasından faydalanıp faydalanılamayacağı konusundaki nihai karar Maliye Bakanlığınca verilmektedir.”

Eser sahiplerinin Eserlerini 5846 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi kapsamında kayıt ve tescil ettirdiklerine ilişkin belgeyi Maliye Bakanlığına ibraz etmeleri gerekmektedir;

Konu hakkında resim çalışmaları dolayısıyla GVK’nın 18. maddesinden yararlanılması için Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan “Güzel Sanat Eserlerine İlişkin Kayıt-Tescil Belgesi” alınması gerektiği hakkında Gelir İdaresince verilen bir görüşte; “…Öte yandan, konu ile ilgili olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Başkanlığımıza gönderilen 16/8/2017 tarihli ve 46729386-640-E.168250 sayılı yazıda, “…gelir vergisi istisnasından yararlanmak isteyenlerin, Genel Müdürlüğümüze başvuru yaparak meydana getirdikleri eserlerin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında yer aldığına ilişkin bir yazı alması uygulamasına 4/8/2017 tarihinden itibaren son verilmiş ve konuya ilişkin Genel Müdürlüğümüz internet sayfasında gerekli duyuru yapılmıştır. Bu tarihten sonra söz konusu gelir vergisi istisnasından yararlanmak isteyenlerin, 5846 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesi çerçevesinde Genel Müdürlüğümüz nezdinde gerçekleştirilen kayıt ve tescil işlemlerine yönlendirilmesi sağlanmaktadır….” şeklinde açıklama yapılmıştır.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın söz konusu yazısı uyarınca, Gelir Vergisi Kanununun 18’inci maddesi kapsamında serbest meslek kazanç istisnasından yararlanmak üzere başvuruda bulunan mükelleflerin, Başkanlık/Defterdarlıklara başvurusu sırasında, eserlerini 5846 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi çerçevesinde kayıt ve tescil ettirdiklerine ilişkin belgeyi ibraz etmeleri yeterli olacaktır. Diğer taraftan, ilgide kayıtlı özelge talep formu ekinde yer alan Kültür ve Turizm Bakanlığının 03.10.2017 tarih ve GSE/1677 numaralı Güzel Sanat Eserlerine İlişkin Kayıt-Tescil Belgesine göre, söz konusu resim çalışmalarınızın 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre eser olarak kayıt ve tescil edildiği anlaşılmıştır.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, söz konusu resim çalışmalarınızın satışı, devri, temlik edilmesi, kiralanması, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında elde edeceğiniz hâsılata münhasır olmak üzere, Gelir Vergisi Kanununun 18’inci maddesinde yer alan istisnadan faydalanmanız mümkün bulunmaktadır. Ayrıca, söz konusu istisna kapsamında bulunan çalışmalarınızın tevkifat yapmak mecburiyetinde olanlarca satın alınması halinde, tarafınıza yapılacak ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı ve istisna kapsamında kalan bu kazançlarınız için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer kazançlar için beyanname verilmesi durumunda ise bu kazançlarınızın beyannameye dâhil edilmeyeceği tabiidir…”[2] açıklaması yapılmış bulunmaktadır.

4. Telif Kazançları İstisnasından Yararlanan Kişilerin KDV Karşısındaki Durumu

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 9. maddesinde, gerekli görülen hallerde vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutma konusunda Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir. Bu konuda gerekli açıklamalar, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin “2.1.2.2. Serbest Meslek Faaliyeti Çerçevesinde Yapılan Teslim ve Hizmetler” başlıklı bölümünde yapılmış bulunmaktadır. Yapılan açıklamalara göre; 3065 sayılı Kanunun (1/1)’inci maddesine göre, serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler vergiye tabidir. Sözü edilen faaliyetleri mutat ve sürekli olarak yapanlar KDV mükellefi olacak, arızi serbest meslek faaliyetinde bulunanların ise KDV mükellefiyeti tesis edilmeyecektir.

Serbest meslek faaliyetlerini mutat ve sürekli olarak yapanların, prensip olarak KDV mükellefiyeti tesis ettirmeleri gerekmektedir. Ancak, Gelir Vergisi Kanunu’nun 18. maddesi kapsamına giren teslim ve hizmetleri münhasıran aynı Kanunun 94. maddesinde belirtilen kişi, kurum ve kuruluşlara yapanların hesaplayacağı KDV’nin, bu kişi veya kuruluşlar tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmesi gerekir. Serbest meslek erbabının bu uygulamadan faydalanabilmesi için KDV mükellefiyetinin sadece GVK’nın 18. maddesi kapsamına giren işlemlerden ibaret olması ve işlemlerinin tamamının aynı Kanunun 94. maddesinde sayılan kişi, kurum ve kuruluşlara yapılması gerekmektedir. Ayrıca, sorumluluk uygulaması kapsamında işlem yapılabilmesi için GVK’nın 18. maddesi kapsamına giren işlemleri yapan kişilerin, bu şekilde işlem yapılmasını önceden vergi sorumlusuna (GVK’nın 94. maddesinde sayılanlara) bildirmesi gerekmektedir.

İşlemlerine ait verginin beyan ve ödeme mükellefiyeti sorumlular tarafından yerine getirilen serbest meslek mensupları (GVK’nın 18. maddesinde sayılanlar) ayrıca KDV beyannamesi vermez ve defter tutmazlar. İşlemin belgelendirilmesi ise Vergi Usul Kanunu’nun genel hükümlerine göre gerçekleştirilir. Bu uygulamaya göre, Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinde sayılan kişi, kurum ve kuruluşlar, aynı Kanunun 18. maddesi kapsamına giren kişilere yaptıkları ödemeler ile ilgili olarak gelir vergisi stopaj tutarı dâhil işlem bedeli üzerinden KDV hesaplayıp sorumlu sıfatıyla beyan edip öderler. Hesaplanan KDV tutarı gelir vergisi stopaj matrahına dâhil edilmez.[3]

5. Telif Kazancı Elde Edenlerin Diğer Vergisel Yükümlülükleri

Serbest meslek erbabının, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 153. maddesi uyarınca işe başlamayı vergi dairesine bildirme, 172 ve 210. maddeleri uyarınca serbest meslek kazanç defteri tutma, 236. maddesi uyarınca da mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilâtları için serbest meslek makbuzu düzenleme mecburiyeti bulunmaktadır. Buna göre, serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenlerin, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun belirtilen hükümlerde yer alan yükümlülükleri yerine getirmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, konuya ilişkin olarak 224 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, münhasıran Gelir Vergisi Kanununun 18. maddesinde belirtilen türden faaliyetlerde bulunan ve eserlerini sadece aynı Kanunun 94. maddesinde belirtilen kişi veya kurumlara teslim eden serbest meslek erbabından isteyenlerin, defter tasdik ettirme ve tutma ile belge düzenleme zorunluluklarının kaldırıldığı açıklanmıştır. Ancak, serbest meslek faaliyetinde bulunan kişinin yapmış olduğu GVK’nın 18. maddesi kapsamındaki faaliyeti mutat meslek halinde ifa etmesi ve istisna kapsamındaki eserlerini GVK’nın 94. maddesinde sayılanlar dışındakilere de satması halinde, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 153, 172, 210 ve 236. maddeleri uyarınca işe başlama bildiriminde bulunma, serbest meslek kazanç defteri tutma ve serbest meslek makbuzu düzenleme mecburiyeti bulunmaktadır.

6. Sonuç

Serbest meslek erbapları tarafından yapılan ve GVK’nın 18. maddesi kapsamında sayılan çalışmaların Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğünden veya İstanbul Telif Hakları ve Sinema Müdürlüğünden alınacak “Kayıt-Tescil Belgesi” ile eser niteliğinde olduğunun tespit edilmesi halinde, telif kazançları istisnasından faydalanılması mümkün bulunmaktadır. Bu durumda, söz konusu eserden elde edilecek gelir için yıllık beyanname verilmesi söz konusu olmayacak ve yapılan ödemeler üzerinden yapılan %17 oranındaki gelir vergisi tevkifatı nihai vergi olacaktır. Ancak, yapılan çalışmanın eser niteliği taşıdığının Kültür ve Turizm Bakanlığından alınan belge ile tevsik edilememesi halinde, serbest meslek kazancı yönünden mükellefiyet tesis edilmesi ve buradan elde edilecek kazanç için de yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmesi gerekmektedir.

İstisna kapsamındaki eserlerin GVK’nın 94. maddesinde sayılanlar dışındaki kişi veya kuruluşlara satılması halinde işe başlama, defter tutma ve makbuz düzenleme yükümlülüğünün gerektiği unutulmamalıdır. Ayrıca, yapılan faaliyetin devamlılık arz etmeksizin ve mutat meslek haline getirilmeksizin yürütülmesi halinde bu faaliyetin arızi serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi ve istisna şartları sağlanıyorsa vergiden istisna edilmesi, şartlar sağlanmıyorsa GVK’nın 82. maddesine göre bir takvim yılında arızi kazanç nedeniyle elde edilen gelirlerin toplamının yıllık olarak belirlenen istisna tutarını[4] aşması durumunda yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.

NOT: BU MAKALE HAZİRAN 2018 YAKLAŞIM DERGİSİNDE YAYIMLANMIŞTIR.

NOT: BU YAZIDA YAPILAN AÇIKLAMALAR, TAMAMIYLA YAZARINA AİT OLUP, HİÇBİR ŞEKİLDE YAZARIN ÇALIŞTIĞI KURUMUNU BAĞLAMAZ, KURUMUNUN GÖRÜŞÜ OLARAK KULLANILAMAZ VE DEĞERLENDİRİLEMEZ.


[1] http://telifhaklari.gov.tr/Eser-Sahipleri-Icin-Gelir-Vergisi-Muafiyeti, erişim tarihi:12.04.2018.

[2] http://www.gib.gov.tr/Özelge Sistemi (İzmir Vergi Dairesi Başkanlığının 27.11.2017 tarih ve 84098128-120.04.02[18-2017/18]-142801 sayılı özelgesi).

[3] İmdat Türkay, Serbest Meslek Kazançlarının Vergilendirilmesi, Seçkin Yayıncılık, Ocak/2016, S:276-277.

[4] GVK’nın 82. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 302 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2018 yılı gelirlerine uygulanmak üzere 27.000 TL olarak belirlenmiştir.

06.11.2018

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Stok Affında Beyan Edilen Değerler, Ortaklara Vergisiz Bir Şekilde Nasıl Dağıtılabilir?

7143 Sayılı Vergi ve Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması Hakkındaki Yasanın 6/1. Maddesi uyarınca işletmede mevcut olduğu hâlde kayıtlarda yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşları, kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşunca tespit edilecek rayiç bedel üzerinden envanter listesi ile vergi dairelerine bildiren ve defterlerine kaydeden mükellefler, bu stoklar için aşağıdaki işlemleri yapabilirler:

1-Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, aktiflerine kaydettikleri emtia için ayrı, makine, teçhizat ve demirbaşlar için ayrı olmak üzere özel karşılık hesabı açarlar.

2-Emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi hâlinde sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez.

3-Makine, teçhizat ve demirbaşlar envantere kaydedilir ve ayrılan karşılık birikmiş amortisman addolunur.

Örnek:

1-(A) Halı A.Ş., stoklarında bulunan ancak kayıtlarında yer almayan akrilik ipliğine ilişkin envanter listesini hazırlamış ve 15.09.2018 tarihi itibarıyla beyan etmiştir. %8 oranında KDV’ye tabi olan akrilik ipliğin, firma tarafından belirlenen rayiç bedeli 1.000.000.-TL’dir.

2-Stoklarda bulunan ancak kayıtlarda yer almayan 1.000.000.-TL akrilik iplik için karşılık ayrılmıştır.

3- Stoklarda bulunan ancak kayıtlarda yer almayan 1.000.000.-TL akrilik iplik için ayrılan karşılık 1.000.000.-TL karşılık, 25.10.2018 tarihinde ortaklara dağıtılmıştır.

4-Şirketin muhasebe kayıtları şöyle olmalıdır.

a-Akrilik İpliğin Kayda Alınması:

Borçlu Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacaklı Hesaplar Alacak Tutarı (TL)
150-İLK MADDE MALZEME 1.000.000
191-İNDİRİLECEK KDV 40.000
525-KAYDA ALINAN EMTİA ÖZEL KARŞILIK 1.000.000
360-ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 40.000

b-Akrilik İplik İçin Ayrılan Karşılığın Ortaklara Dağıtılmasına Karar Verilmesi:

Borçlu Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacaklı Hesaplar Alacak Tutarı (TL)
525-KAYDA ALINAN EMTİA ÖZEL KARŞILIK 1.000.000
331-ORTAKLARA BORÇLAR 1.000.000

c-Akrilik İplik İçin Ayrılan Karşılığın Ortaklara Ödenmesi:

Borçlu Hesaplar Borç Tutarı (TL) Alacaklı Hesaplar Alacak Tutarı (TL)
331-ORTAKLARA BORÇLAR 1.000.000
102-BANKALAR 1.000.000

Yasal Dayanak:

Resmi Gazete Tarihi ve Numarası Yasal Dayanak
18.05.2018 – 30425 Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun

06.11.2018

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Konkordato Uygulaması (43 Soru – Cevap)

7101 SAYILI İCRA İFLAS KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN KAPSAMINDA KONKORDATO UYGULAMASININ USUL VE ESASLARI

15 Mart 2018 tarih ve 30361 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7101 sayılı İcra İflas Kanunu değişikliği ile adi konkordato hükümlerinin tamamı ve iflasın ertelenmesi yürürlükten kaldırılarak bunun karşılığında konkordato müessesesine işlevsellik getirilmiştir. İşlevsellik nedenleri arasında; geçici mühlet kararı süresince (3 ay+2 ay) zarfında borçlu hakkında icra iflas takibi başlatılamaması ve başlamış takiplerin durdurulması, teminatın sadece İİK m. 206 da birinci sırada yer alan imtiyazlı alacaklıların alacakları ve konkordato komiserinin onayıyla doğan alacaklıların alacakları için aranması, nisapta kolaylık sağlanması ve harç yükümlülüklerinin azaltılması öncelikle sayılabilir. Bu çalışmada konkordato müessesinin usul ve esaslarına soru cevap şeklinde yer verilmektedir.

1- Kimler konkordato talep edebilir? 

Konkordato borçlu veya alacaklı tarafından talep edilebilir. Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için iflas anlaşması talep edebilir. Ayrıca borçlu dışında iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle, borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir. (İİK m. 285)

2- Konkordato için yetkili ve görevli mahkeme hangisidir?

Konkordato için yetkili ve görevli mahkeme; iflasa tabi olan borçlu için İİK 154 üncü maddenin birinci veya ikinci fıkralarında yazılı yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlu için yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir.

3- Konkordato talebine eklenecek belgeler nelerdir?

Konkordato talebine aşağıdaki belgeleri eklenir: (İİK m. 286)

a) Konkordato Ön Projesi:

– Borçlunun borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceğini,

– Bu kapsamda alacaklıların alacaklarından hangi oranda vazgeçmiş olacaklarını,

– Ödemelerin yapılması için borçlunun mevcut mallarını satıp satmayacağını,

– Borçlunun faaliyetine devam edebilmesi ve alacaklılara ödemelerini yapabilmesi için gerekli mali kaynağınsermaye artırımı veya kredi temini yoluyla yahut başka bir yöntem kullanılarak sağlanacağını, ihtiva eden Konkordato Ön Projesi konkordato talebine ek yapılacaktır.

b) – Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler;

– Türk Ticaret Kanununa göre hazırlanan son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu,

– Hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançolar,

– Ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri ile elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin e-defter berat bilgileri,

– Borçlunun malî durumunu açıklayıcı diğer bilgi ve belgeler,

– Maddi ve maddi olmayan duran varlıklara ait olup defter değerlerini içeren listeler,

– Tüm alacak ve borçları vadeleri ile birlikte gösteren liste ve belgeler.

c) Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste.

d) Konkordato ön projesinde yer alan teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren tablo.

e) Finansal Analiz Raporu: Bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren finansal analiz raporları ile dayanakları. (Bu şart 3.6.2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesi kapsamında küçük işletmeler bakımından uygulanmaz)

Sunulan mali tabloların tarihi, başvuru tarihinden en fazla kırk beş gün önce olabilir.

4- Geçici mühlet hangi durumda verilmektedir?

Konkordato talebi üzerine mahkeme, 286’ncı maddede belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve 297’nci maddenin ikinci fıkrasındaki hâller de dahil olmak üzere, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır. Konkordato işlemlerinin başlatılması alacaklılardan biri tarafından talep edilmişse, borçlunun 286’ncı maddede belirtilen belgeleri ve kayıtları mahkemenin vereceği makul süre içinde ve eksiksiz olarak sunması hâlinde geçici mühlet kararı verilir. Bu durumda anılan belge ve kayıtların hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır. Belge ve kayıtların süresinde ve eksiksiz olarak sunulmaması hâlinde geçici mühlet kararı verilmez ve alacaklının yaptığı konkordato talebinin de reddine karar verilir (İİK m. 287).

5- Komiser atanması ve geçici mühlet süresi nasıldır?

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de görevlendirilebilir. 290’ıncı madde bu konuda kıyasen uygulanır. Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir, uzatmayı borçlu talep etmişse geçici komiserin de görüşü alınır. Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez. 291’inci ve 292’nci maddeler, geçici mühlet hakkında kıyasen uygulanır. Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz (İİK m. 287).

6- Geçici mühletin sonuçları, ilanı ve bildirimi nasıldır? 

Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Mahkemece geçici mühlet kararı, ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumunun resmî ilan portalında ilan olunur ve derhâl tapu müdürlüğüne, ticaret sicili müdürlüğüne, vergi dairesine, gümrük ve posta idarelerine, Türkiye Bankalar Birliğine, Türkiye Katılım Bankaları Birliğine, mahallî ticaret odalarına, sanayi odalarına, taşınır kıymet borsalarına, Sermaye Piyasası Kuruluna ve diğer lazım gelen yerlere bildirilir. İlanda ayrıca alacaklıların, ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını delilleriyle birlikte ileri sürebilecekleri ve bu çerçevede mahkemeden konkordato talebinin reddini isteyebilecekleri belirtilir. Geçici mühletin uzatılmasına ve geçici mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine ilişkin kararlar da ikinci fıkra uyarınca ilan olunur ve ilgili yerlere bildirilir (İİK m. 288).

7- Kesin mühlet kararı nasıl verilmektedir?

Mahkeme, kesin mühlet hakkındaki kararını geçici mühlet içinde verir. Kesin mühlet hakkında bir karar verilebilmesi için, mahkeme borçluyu ve varsa konkordato talep eden alacaklıyı duruşmaya davet eder. Geçici komiser, duruşmadan önce yazılı raporunu sunar ve mahkemece gerekli görülürse, beyanı alınmak üzere duruşmada hazır bulunur. Mahkeme yapacağı değerlendirmede, itiraz eden alacaklıların dilekçelerinde ileri sürdükleri itiraz sebeplerini de dikkate alır. Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir. Bu kararla birlikte mahkeme, yeni bir görevlendirme yapılmasını gerektiren bir durum olmadığı takdirde geçici komiser veya komiserlerin görevine devam etmesine karar verir ve dosyayı komisere tevdi eder.(İİK m.289)

8- Alacaklılar kurulu nasıl oluşturulmaktadır?

Mahkemece, kesin mühlet kararıyla beraber veya kesin mühlet içinde uygun görülecek bir zamanda yedi alacaklıyı geçmemek, herhangi bir ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla ayrıca bir alacaklılar kurulu oluşturulabilir. Bu durumda alacakları, hukuki nitelik itibarıyla birbirinden farklı olan alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar, alacaklılar kurulunda hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir. Alacaklılar kurulu oluşturulurken komiserin de görüşü alınır. Alacaklılar kurulu her ay en az bir kere toplanır ve hazır bulunanların oy çokluğuyla karar alır. Komiser bu toplantıda hazır bulunarak alınan kararları toplantıya katılanların imzasını almak suretiyle tutanağa bağlar. Alacaklı sayısı, alacak miktarı ve alacakların çeşitliliği dikkate alınarak alacaklılar kurulunun zorunlu olarak oluşturulacağı hâller ile alacaklılar kuruluna ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikte gösterilir. (İİK m.289)

9- Kesin mühlet uzatılabilir mi?

Güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin bu durumu açıklayan gerekçeli raporu ve talebi üzerine mahkemece altı aya kadar uzatılabilir. Borçlu da bu fıkra uyarınca uzatma talebinde bulunabilir; bu takdirde komiserin de görüşü alınır. Her iki hâlde de uzatma talebi kesin mühletin sonra ermesinden önce yapılır ve uzatma kararı vermeden önce, varsa alacaklılar kurulunun da görüşü alınır. Kesin mühlet verilmesine, kesin mühletin uzatılmasına ve kesin mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine ilişkin kararlar, 288 inci madde uyarınca ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir. (İİK m. 289)

10- Konkordato komiserinin görevleri nelerdir

Dosyayı teslim alan komiser kesin mühlet içinde, konkordatonun tasdikine yönelik işlemleri tamamlayarak dosyayı raporuyla birlikte mahkemeye iade eder. Komiserin görevleri şunlardır: (İİK m. 290)

a) Konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak.

b) Borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek.

c) Bu kanunda verilen görevleri yapmak.

d) Mahkemenin istediği konularda ve uygun göreceği sürelerde ara raporlar sunmak.

e)Alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirmek.

f) Talepte bulunan diğer alacaklılara konkordatonun seyri ve borçlunun güncel mali durumu hakkında bilgi vermek.

g) Mahkeme tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.

11- Konkordato komiseri nasıl atanır? 

atanan geçici komiser ve komiserler, özel sicilinde kaydedilmek üzere mahkemenin bağlı bulunduğu bölge adliye mahkemesi bilirkişilik bölge kuruluna bildirilir. Bir kişi eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada geçici komiser ve komiser olarak görev yapamaz. Komiserin sorumlulukları hakkında 227’nci maddenin dördüncü ve beşinci fıkrası hükümleri uygulanır. (İİK m. 290)

Yönetmelik gereğince konkordato komiseri olarak üç kişinin görevlendirilmesi halinde, seçilecek komiserlerden birinin hukukçu ve birinin de yeminli mali müşavir olması tercih edilir.

12- Konkordato komiserinin nitelikleri nelerdir?

Konkordato komiserinin nitelikleri Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Buna göre konkordato komiserinin nitelikleri aşağıdaki gibidir:

a) Türk vatandaşı olmak.

b) Tam ehliyetli olmak.

c) En az dört yıllık lisans eğitimi veren fakültelerden veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak ve beş yıldan az olmamak üzere mesleki tecrübeye sahip bulunmak.

ç) İflas etmemiş olmak.

d) Son üç yıl içinde görevin gerektirdiği özen yükümlülüğüne uymadığından dolayı konkordato komiserliği görevine son verilmemiş olmak.

e) Görevlendirildiği tarih itibarıyla disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten yasaklanmamış olmak.

f) Kamu hizmetinden yasaklı olmamak.

g) Fiilen yürütmekte olduğu mesleğinin ilgili mevzuatında, konkordato komiserliğini yürütmesine engel bir hüküm bulunmamak.

ğ) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.

) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.

13- Konkordato komiserliğinden kaçınma ve ayrılma sebepleri nelerdir?

Aşağıdaki kişiler konkordato komiserliği görevini kabul etmekten kaçınabilirler:

a) Bedensel engelleri veya sürekli hastalıkları sebebiyle bu görevi yapmakta güçlük çekecek olanlar.

b) Uhdesinde birden fazla konkordato komiserliği görevi bulunanlar.

c) Mahkemece kabul edilecek başkaca bir mazereti bulunanlar.

(2) Konkordato komiseri haklı bir mazeretin ortaya çıkması halinde görevden ayrılmayı beş gün içinde talep edebilir. Mazeretin kabulü mahkemenin takdirine bağlıdır.

14- Konkordato komiserinin yükümlülükleri nelerdir?

(1) Konkordato komiseri 2004 sayılı Kanunda belirtilen görevlerini yerine getirirken aşağıdaki yükümlülüklere uymak zorundadır:

a) Görevini kanun, yönetmelik ve dürüstlük kuralları çerçevesinde tarafsız, objektif ve özenle yerine getirmek.

b) Kendisine tevdi olunan görevi bizzat yerine getirmek.

c) Görevi sebebiyle öğrendiği sırların gizliliğini sağlamak ve korumak.

ç) Görevi sırasında elde ettiği bilgileri, kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler yararına doğrudan veya dolaylı bir menfaat elde etmek için kullanmamak.

d) Görev, unvan ve yetkilerini kullanarak kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlamamak, hediye kabul etmemek ve aracılıkta bulunmamak.

(c), (ç) ve (d) bentlerinde sayılan yükümlülükler komiserlik görevi sona erdikten sonra da devam eder.

Sayılan yükümlülüklere aykırı davranan komiserin görevine mahkemece son verilir. Bu durum derhal bilirkişilik bölge kuruluna ve ayrıca eylemin suç oluşturması halinde Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir.

15- Konkordato komiserinin bilgi belge temini ve iletişimi nasıl olacaktır?

Konkordato komiseri görevi kapsamında ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgeleri, özel ve kamu kurum ve kuruluşları ile ilgililerden talep edebilir, doğrudan yazışma yapabilir ve iletişim kurabilir.

16- Konkordato komiserinin sicil nasıl tutulur?

(1) Bilirkişilik bölge kurulları tarafından, konkordato komiseri olarak görevlendirilen kişinin bilgileri, görevlendirme tarihi, görevin sona ermesi ve sebeplerini içeren özel sicil tutulur.

(2) Bu sicil, bir kişinin aynı anda beşten fazla dosyada konkordato komiseri olarak görev almamasının ve konkordato komiserliği görevine son verilme sebeplerinin takibini sağlar.

(3) Görevlendirilen konkordato komiseri, sicile kaydedilmek üzere mahkeme tarafından bağlı olduğu bölge adliye mahkemesinin kurulu bulunduğu yerdeki bilirkişilik bölge kuruluna derhal bildirilir. Bu bildirim aşağıdaki hususları kapsar:

a) Görevlendirmeyi yapan mahkemenin adı ve dosyanın esas numarası.

b) Komiserin adı ve soyadı ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.

c) Komiserin yerleşim yeri ve iletişim bilgileri.

ç) Komiserin mesleği, uzmanlık alanı, çalıştığı kurum veya kuruluşun adı.

(4) Komiserin görevinin sona ermesi halinde bu durum mahkemesince sebepleri ile birlikte derhal bilirkişilik bölge kuruluna bildirilir.

(5) Sicil, hâkim ve Cumhuriyet savcılarının erişimine açıktır.

17- Alacaklılar kurulu ve komiser ilişkileri

Alacaklılar kurulu, komiserin faaliyetlerine nezaret eder; komisere tavsiyelerde bulunabilir ve kanunun öngördüğü hâllerde mahkemeye görüş bildirir. Alacaklılar kurulu komiserin faaliyetlerini yeterli bulmazsa, mahkemeden komiserin değiştirilmesini gerekçeli bir raporla isteyebilir. Mahkeme bu talep hakkında borçluyu ve komiseri dinledikten sonra kesin olarak karar verir.

18- Borçlunun mali durumunun düzelmesi nedeniyle kesin mühletin kaldırılması nasıl olmaktadır?

Konkordato talebi ile amaçlanan iyileşmenin, kesin mühletin sona ermesinden önce gerçekleştiğinin komiserin yazılı raporuyla mahkemeye bildirilmesi üzerine mahkemece resen, kesin mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine karar verilir. Bu karar, 288 inci madde uyarınca ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir. Mahkeme, bu madde kapsamında kesin mühletin kaldırılmasına karar vermeden önce borçlu ve varsa konkordato talep eden alacaklı ve alacaklılar kurulunu duruşmaya davet eder; diğer alacaklıları ise gerekli görürse davet eder. (İİK m. 291)

Bu hükme göre konkordato mühleti konkordato borçlusunun durumunun iyileşmesi sebebiyle de kaldırılabilecektir. İyileşme kavramı, borçlunun alacaklılara tam ve zamanında ödeme yapabilecek şekilde ödeme gücünü kazanması anlamını taşımaktadır.

19- Kesin mühlet içinde konkordato talebinin reddi ile iflasın açılması hangi durumlarda gerçekleşir?

İflasa tabi borçlu bakımından, kesin mühletin verilmesinden sonra aşağıdaki durumların gerçekleşmesi hâlinde komiserin yazılı raporu üzerine mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine ve borçlunun iflasına resen karar verir: (İİK m. 292)

a) Borçlunun malvarlığının korunması için iflasın açılması gerekiyorsa.

b) Konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılıyorsa.

c) Borçlu, 297’nci maddeye aykırı davranır veya komiserin talimatlarına uymazsa.

d) Borca batık olduğu anlaşılan bir sermaye şirketi veya kooperatif, konkordato talebinden feragat ederse.

İflasa tabi olmayan borçlu bakımından ise (b) ve (c) bentlerindeki hâllerin kesin mühletin verilmesinden sonra gerçekleşmesi durumunda, komiserin yazılı raporu üzerine mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine resen karar verir. Mahkeme, bu madde uyarınca karar vermeden önce borçlu ve varsa konkordato talep eden alacaklı ve alacaklılar kurulunu duruşmaya davet eder; diğer alacaklıları ise gerekli görürse davet eder.

20- Kanun yolları nasıl olacaktır?

Kesin mühlet talebinin kabulü ile mühletin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz. Kesin mühlet talebinin değerlendirilmesi sonucunda, hakkında iflas kararı verilmeyen borçlunun konkordato talebinin reddine karar verilirse, borçlu veya varsa konkordato talep eden alacaklı bu kararın tebliğinden itibaren on gün içinde istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir. Bölge adliye mahkemesi tarafından ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak mühlet kararı verildiği hâllerde dosya, komiserin görevlendirilmesi de dahil olmak üzere müteakip işlemlerin yürütülmesi için ilk derece mahkemesine gönderilir. Mahkemenin veya bölge adliye mahkemesinin konkordato talebinin reddiyle birlikte borçlunun iflasına da karar verdiği hâllerde 164’üncü madde hükmü uygulanır.(İİK m. 293)

Buna göre geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamayacağı gibi, kesin mühlet talebinin kabulü ile kesin mühletin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararlara karşı da kanun yoluna başvurulamayacaktır. Kesin mühlet talebinin reddi kararlarına karşı ise kural olarak sadece istinaf yolu öngörülmüştür. İstisna olarak mahkemenin veya bölge adliye mahkemesinin konkordato talebinin reddiyle birlikte borçlunun iflasına da karar verdiği hallerde bu kararlara karşı hem istinaf hem de temyiz kanun yollarına başvurulabilmesini öngören İİK 164’üncü madde hükmü uygulanacaktır.

21. Kesin mühletin alacaklılar bakımından sonuçları nelerdir?

Mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez. 206’ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar (işçi ücret, ihbar ve kıdem tazminatları; işverenlerin işçiler için yardım sandıkları, sair yardım kuruluşları ve derneklere olan borçları ile son bir yıl içinde aile hukukundan doğan borçlar, nafakalar) için haciz yoluyla takip yapılabilir. Tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur. (İİK m. 294)

Maddeyle, kesin mühlet içinde alacaklıların haklarında bazı sınırlamalar yapılmaktadır. Alacaklıların haklarında yapılan bu sınırlamaların temel nedeni, konkordato mühleti içinde borçlunun rahat hareket edebilmesi ve alacaklıların baskısı altında olmadan konkordato projesinin hayata geçirilebilmesi için faaliyetlerine devam edebilmesinin sağlanmasıdır.

Konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise, bu devir hükümsüzdür. (İİK m. 294)

Konusu para olmayan alacaklar, alacaklı tarafından, ona eşit kıymette para alacağına çevrilerek komisere bildirilir. Şu kadar ki borçlu, komiserin onayıyla taahhüdün aynen ifasını üstlenmekte serbesttir. (İİK m. 294)

22- Kesin mühletin rehinli alacaklılar bakımından sonuçları nelerdir?

Mühlet sırasında rehinle temin edilmiş alacaklar nedeniyle rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış olan takiplere devam edilebilir ancak bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez. (İİK m. 295)

23- Kesin mühletin sözleşmeler bakımından sonuçları nelerdir?

Sözleşmenin karşı tarafının konkordato projesinden etkilenip etkilenmediğine bakılmaksızın, borçlunun taraf olduğu ve işletmesinin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerde yer alıp da borçlunun konkordato talebinde bulunmasının sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğine, haklı fesih sebebi sayılacağına yahut borcu muaccel hâle getireceğine ilişkin hükümler, borçlunun konkordato yoluna başvurması durumunda uygulanmaz. Sözleşmede bu yönde bir hüküm bulunmasa dahi sözleşme, borçlunun konkordatoya başvurduğu gerekçesiyle sona erdirilemez. Borçlu, tarafı olduğu ve konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen sürekli borç ilişkilerini, komiserin uygun görüşü ve mahkemenin onayıyla herhangi bir zamanda sona erecek şekilde feshedebilir. Bu çerçevede ödenmesi gereken tazminat, konkordato projesine tabi olur. Hizmet sözleşmelerinin feshine ilişkin özel hükümler saklıdır (İİK m. 296).

24. Kesin mühletin borçlu bakımından sonuçları nelerdir?

Borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Şu kadar ki, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde mahkeme, bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izni ile yapılmasına veya borçlunun yerine komiserin işletmenin faaliyetini devam ettirmesine karar verebilir. Borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmaz ve işletmenin devamlı tesisatını kısmen dahi olsa devredemez, takyit edemez ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz. Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür. Mahkeme bu işlemler hakkında karar vermeden önce komiserin ve alacaklılar kurulunun görüşünü almak zorundadır. Borçlu bu hükme yahut komiserin ihtarlarına aykırı davranırsa mahkeme, borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini kaldırabilir veya 292’nci madde çerçevesinde karar verir (İİK m. 297). İİK m. 297 birinci ve üçüncü fıkra kapsamında alınan kararlar 288’inci madde uyarınca ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir.

25. Defter tutulması ve rehinli malların kıymet takdiri nasıl yapılacaktır?

Komiser, görevlendirilmesini müteakip borçlunun mevcudunun bir defterini yapar ve malların kıymetlerini takdir eder. Borçlunun başka yerlerde malları varsa bu muamele o yer icra dairesi marifetiyle yaptırılabilir. Komiser rehinli malların kıymetinin takdirine ilişkin kararını alacaklıların incelemesine hazır bulundurur; kıymet takdiri kararı alacaklılar toplantısından önce yazılı olarak rehinli alacaklılara ve borçluya bildirilir. İlgililer, yedi gün içinde ve masrafını önceden vermek kaydıyla, mahkemeden rehinli malların kıymetini yeniden takdir etmesini isteyebilirler. Eğer yeni kıymet takdiri bir alacaklı tarafından istenmiş ve takdir edilen kıymet, kayda değer bir şekilde değişmişse alacaklı borçludan masraflarının ödenmesini talep edebilir. Rehinli taşınmaz malların bu madde kapsamındaki kıymet takdiri, 6.12.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansı ile yetkilendirilen kişilere yaptırılabilir (İİK m. 298).

26. Alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet nasıl gerçekleşmektedir?

Alacaklılar, komiser tarafından 288’inci madde uyarınca yapılacak ilânla, ilân tarihinden itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur. Ayrıca, ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir. İlânda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarı da yazılır (İİK m. 299).

27. Alacaklar hakkında borçlunun beyana daveti nasıl olacaktır?

Komiser, borçluyu iddia olunan alacaklar hakkında açıklamada bulunmaya davet eder. Komiser, alacakların varit olup olmadığı hakkında borçlunun defterleri ve belgeleri üzerinde gerekli incelemelerde bulunarak bunların neticesini 302’nci madde gereğince vereceği raporda belirtir (İİK m. 300).

28- Alacaklılar konkordato projesini müzakere toplantısına davet ne zaman yapılacaktır?

Konkordato projesinin hazırlanması, alacakların bildirilmesi ve tahkiki tamamlandıktan sonra komiser, 288 inci madde uyarınca yapacağı yeni bir ilanla alacaklıları, konkordato projesini müzakere etmek üzere toplanmaya davet eder. Toplantı günü ilandan en az on beş gün sonra olmak zorundadır. İlanda alacaklıların, toplantıdan önceki yedi gün içinde belgeleri inceleyebilecekleri de bildirilir. Ayrıca, ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir (İİK m. 301).

29. Alacaklılar toplantısı ve projenin kabulü için gerekli çoğunluk nasıl sağlanır?

Komiser alacaklılar toplantısına başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında bir rapor verir. Borçlu gerekli açıklamaları yapmak üzere toplantıda hazır bulunmaya mecburdur.

Konkordato projesi;

a) Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya

b) Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini, aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş ise kabul edilmiş sayılır. (İİK m. 302)

Oylamada sadece konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. 206’ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacakların alacaklıları ve borçlunun eşi ve çocuğu ile kendisinin ve evlilik bağı ortadan kalkmış olsa dahi eşinin anası, babası ve kardeşi alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz. Rehinle temin edilmiş olan alacaklar, 298’inci madde uyarınca takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılırlar. Çekişmeli veya geciktirici koşula bağlı yahut belirli olmayan bir vadeye tabi alacakların hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir. Şu kadar ki bu iddialar hakkında ileride mahkemece verilecek hükümler saklıdır. Konkordato projesinin müzakereleri sonucunda oluşturulan konkordato tutanağı, kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhâl imza olunur. Toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen iltihaklar da kabul olunur. (İİK m. 302)

30. Konkordato komiseri tarafından gerekçeli raporun mahkemeye tevdi etme usulü nasıldır?

Komiser, iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde konkordatoya ilişkin bütün belgeleri, konkordato projesinin kabul edilip edilmediğine ve tasdikinin uygun olup olmadığına dair gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi eder (İİK m. 302). Konkordato projesinin müzakereleri sonucunda oluşturulan konkordato tutanağı, kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhal imza altına alınacak ve komiser, konkordatoya ilişkin bütün belgeleri, konkordato projesinin alacaklı sınıfları tarafından kabul edilip edilmediğine ve tasdikinin uygun olup olmadığına dair gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi edecektir.

31- Borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı haklar

Konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklı borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı bütün haklarını muhafaza eder. Konkordatoya muvafakat eden alacaklı da kendi haklarını, borçtan birlikte sorumlu olan kişilere ödeme mukabilinde devir teklif etmek ve onlara toplantıların günü ile yerini en az on gün önce haber vermek şartıyla bu hükümden yararlanır. Alacaklı müracaat hakkına halel gelmeksizin borçtan birlikte sorumlu olan kişilere konkordato müzakerelerine katılma yetkisini verebilir ve onların kararını kabul taahhüdünde bulunabilir (İİK m. 303).

32- Konkordatonun mahkemede incelenmesi nasıl gerçekleşmektedir?

Komiserin gerekçeli raporunu ve dosyayı tevdi alan mahkeme, konkordato hakkında karar vermek üzere yargılamaya başlar. Mahkeme, komiseri dinledikten sonra kısa bir zamanda ve her hâlde kesin mühlet içinde kararını vermek zorundadır. Karar vermek için tayin olunan duruşma günü, 288 inci madde uyarınca ilân edilir. İtiraz edenlerin, itiraz sebeplerini duruşma gününden en az üç gün önce yazılı olarak bildirmek kaydıyla duruşmada hazır bulunabilecekleri de ilâna yazılır. Konkordato hakkında yapılan yargılamada kesin mühlet içinde bir karar verilemeyeceği anlaşılırsa; mahkeme, gerekli görürse komiserden gerekçeli bir rapor da alarak, karar verilinceye kadar mühlet hükümlerinin devamına karar verebilir. Bu süre altı aydan fazla olamaz (İİK m. 304).

33- Konkordatonun tasdiki şartları nelerdir?

İİK 302’nci madde uyarınca yapılan toplantıda ve iltihak süresi içinde verilen oylarla kabul edilen konkordato projesinin tasdiki aşağıdaki şartların gerçekleşmesine bağlıdır: (İİK m. 305)

a) Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda paraya çevirme hâlinde elde edilen hasılat veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen tutarın iflâs yoluyla tasfiye hâlinde elde edilebilecek bedelden fazla olacağının anlaşılması.

b) Teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması (bu kapsamda mahkeme, borçlunun beklenen haklarının dikkate alınıp alınmayacağını ve alınacaksa ne oranda dikkate alınacağını da takdir eder).

c) Konkordato projesinin 302’nci maddede öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş bulunması.

d) 206’ncı maddenin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması (302’nci maddenin altıncı fıkrası kıyasen uygulanır).

e) Konkordatonun tasdikinin gerektirdiği yargılama giderleri ile konkordatonun tasdiki durumunda alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın, tasdik kararından önce, borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması.

Mahkeme konkordato projesini yetersiz bulursa kendiliğinden veya talep üzerine gerekli gördüğü düzeltmenin yapılmasını isteyebilir. (İİK m. 305) Mahkeme, borçlunun sunduğu, hatta alacaklıların da kabul ettiği bir projede, özellikle konkordatoyu kabul etmeyen alacaklıların menfaati gerektiriyorsa re’sen veya talep üzerine düzeltme yapılmasını isteyebilir; mahkemenin düzeltme yapılmasını isterken komiserin ve alacaklılar kurulunun görüşünü alması uygun olur. (İİK m. 305 Gerekçesi)

34- Konkordatonun tasdiki kararı, kapsamı ve ilanı

Konkordatonun tasdiki kararında alacaklıların hangi ölçüde alacaklarından vazgeçtiği ve borçlunun borçlarını hangi takvim çerçevesinde ödeyeceği belirtilir. Kararda, tasdik edilen konkordatonun yerine getirilmesini sağlamak için gerekli gözetim, yönetim ve tasfiye tedbirlerini almakla görevli bir kayyım tayin edilebilir. Bu takdirde kayyım, borçlunun işletmesinin durumu ve proje uyarınca borçlarını ödeme kabiliyetini muhafaza edip etmediği konusunda iki ayda bir tasdik kararını veren mahkemeye rapor verir; alacaklılar bu raporu inceleyebilirler. Tasdik kararı mahkemece, 288’inci madde uyarınca ilan olunur ve ilgili yerlere bildirilir (İİK m. 306).

35- Rehinli malların muhafaza ve satışı ile finansal kiralama konusu malların iadesinin ertelenmesi:

Borçlunun talebi üzerine, tasdik kararında rehinli malın muhafaza altına alınması ve satışı, karardan itibaren bir yılı geçmemek üzere aşağıdaki şartlarla ertelenebilir. (İİK m. 307)

a) Rehinle temin edilen alacak konkordato talebinden önce doğmuş olmalıdır.

b) Rehinle temin edilen alacağın konkordato talep tarihine kadar ödenmemiş faizi bulunmamalıdır.

c) Borçlu rehinli malın, işletmenin faaliyeti için zorunlu olduğunu ve paraya çevrilmesi durumunda ekonomik varlığının tehlikeye düşeceğini yaklaşık olarak ispat etmiş olmalıdır. Rehinli malın muhafazası ve paraya çevrilmesinin ertelenmesi hâlinde satış isteme süresi işlemez.

Borçlunun talebi üzerine, tasdik kararında finansal kiralama konusu malların iadesi, karardan itibaren bir yılı geçmemek üzere aşağıdaki şartlarla ertelenebilir. (İİK m. 307)

a) Borçlu finansal kiralama sözleşmesinin aynen ifasını 294 üncü maddenin yedinci fıkrası uyarınca üstlenmiş olmalıdır.

b) Finansal kiralamadan doğan kira alacağı konkordato talebinden önce doğmuş olmalıdır.

c) Ödenmemiş kira borcu, üç aylık tutarı aşmamalıdır.

d) Bu erteleme nedeniyle finansal kiralama konusu malın değer kaybından kaynaklanabilecek zarar, teminat altına alınmış olmalıdır.

e) Borçlu finansal kiralama konusu malın işletmenin faaliyeti için zorunlu olduğunu ve iade edilmesi durumunda ekonomik varlığının tehlikeye düşeceğini yaklaşık olarak ispat etmiş olmalıdır.

Borçlu, rehinli veya finansal kiralama konusu malı rızasıyla devreder, iflâs eder veya ölürse, erteleme kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

Konkordatoyu tasdik eden mahkeme, ilgili alacaklının talebi üzerine ve borçluyu da davet ederek aşağıdaki hâllerden birinin varlığının yaklaşık olarak ispat edilmesi kaydıyla erteleme kararını kaldırır. (İİK m. 307)

a) Borçlu ertelemeyi yanlış bilgiler vermek suretiyle elde etmişse.

b) Borçlunun serveti ve gelirleri artmış ve borçlu, ekonomik varlığını tehlikeye sokmadan borcu ödeyebilecek hâle gelmişse.

c) Rehinli malın paraya çevrilmesi veya finansal kiralama konusu malın iadesi, borçlunun ekonomik varlığını artık tehlikeye sokmayacaksa.

36- Konkordatonun tasdik edilmemesi ve borçlunun iflası ve kanun yolları nasıl olacaktır?

Konkordato tasdik edilmezse mahkeme konkordato talebinin reddine karar verir ve bu karar 288 inci madde uyarınca ilan edilerek ilgili yerlere bildirilir. Borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme, borçlunun iflâsına resen karar verir (İİK m. 308).

Konkordato hakkında verilen karara karşı borçlu veya konkordato talep eden alacaklı, kararın tebliğinden; itiraz eden diğer alacaklılar ise tasdik kararının ilanından itibaren on gün içinde istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi kararına karşı on gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir. İstinaf ve temyiz incelemeleri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre yapılır (İİK m. 308).

37- Çekişmeli alacaklar hakkında dava açılabilir mi?

Alacakları itiraza uğramış olan alacaklılar, tasdik kararının ilanı tarihinden itibaren bir ay içinde dava açabilirler. Tasdik kararını veren mahkeme, konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın, kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından, mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebilir. Süresi içinde dava açmamış olan alacaklılar, bu paydan ödeme yapılmasını talep edemezler; bu durumda yatırılan pay borçluya iade edilir (İİK m. 308/b).

38- Konkordatonun hükümleri bağlayıcı mıdır?

Konkordato, tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir. Tasdik edilen konkordato projesinde konkordatonun, tasdik kararının kesinleşmesiyle bağlayıcı hâle geleceği de kararlaştırılabilir; bu takdirde mühletin etkileri, kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak kaydıyla konkordatonun bağlayıcı hâle geldiği tarihe kadar devam eder. Bağlayıcı hâle gelen konkordato, konkordato talebinden önce veya komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan bütün alacaklar için mecburidir. 206 ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar, rehinli alacaklıların rehnin kıymetini karşılayan miktardaki alacakları ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacakları hakkında bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz. Kredi kurumları tarafından verilen krediler de dahil olmak üzere, mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçlar, adi konkordatoda konkordato şartlarına tabi değildir; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda yahut sonraki bir iflâsta masa borcu sayılır. Aynı kural karşı edimin ifasını komiserin izniyle kabul eden borçlunun taraf olduğu sürekli borç ilişkilerindeki karşı edimler için de geçerlidir (İİK m. 308/c).

39- Konkordatonun sonuçlanmayan takiplere etkisi nasıldır?

Konkordatonun taraflar için bağlayıcı hâle gelmesi, geçici mühlet kararından önce başlatılmış takiplerde konulan ve henüz paraya çevrilmemiş olan hacizleri hükümden düşürür. Birinci fıkra hükmü, 308/c maddesinin üçüncü fıkrası kapsamındaki alacaklar (kamu alacakları, rehinli alacaklar, İİK m. 206 birinci sıra) için konulan hacizler hakkında uygulanmaz (İİK m. 308/ç)

40- Konkordatonun kısmen feshi mümkün müdür?

Kendisine karşı konkordato projesi uyarınca ifada bulunulmayan her alacaklı konkordato uyarınca kazanmış olduğu yeni hakları muhafaza etmekle birlikte konkordatoyu tasdik eden mahkemeye başvurarak kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir. Fesih talebi üzerine verilecek hükmün tebliğinden itibaren on gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir (İİK m. 308/e).

41- Konkordatonun tamamen feshi mümkün müdür?

Her alacaklı, kötü niyetle sakatlanmış konkordatonun feshini tasdik kararını vermiş olan mahkemeden isteyebilir. Konkordatonun tamamen feshi kararı kesinleştiğinde durum 288 inci madde uyarınca ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir. 308 inci madde hükmü bu hâlde de uygulanır (İİK m. 308/f).

42- Konkordatoda harç, vergi istisnaları ve teşvikler nelerdir?

Tasdik edilen konkordato projesi kapsamında; (İİK m. 308/g)

a) Yapılacak işlemler, 492 sayılı Harçlar Kanununa tabi harçlardan; bu  işlemler nedeniyle düzenlenecek kâğıtlar, damga vergisinden,

b) Alacaklılar tarafından her ne nam altında olursa olsun tahsil edilecek tutarlar, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu gereği ödenecek banka ve sigorta muameleleri vergisinden,

c) Borçluya kullandırılacak krediler, Kaynak Kullanımı Destekleme Fonundan,

istisna edilmiştir. Bu istisna hükümleri konkordato projesinde belirtilen işlemler bakımından borçlu ile proje kapsamındaki alacaklılara özgü olarak uygulanır. Üçüncü kişiler bu istisna hükümlerinden yararlanamaz. Konkordato projesine göre borçları yeni bir itfa plânına bağlanan borçlulara ait olan teşvik belgelerinin süreleri ile ihracat taahhüt süreleri, geçici mühlet kararının verildiği tarihten konkordatonun bağlayıcı hâle geldiği tarihe kadar işlemez.

43- Rehinli alacaklılarla müzakere şartları ve yapılandırmanın hükümleri nasıldır?

Adi konkordatoda borçlu, ön projede belirtmek suretiyle, alacaklı lehine rehin tesis edilmiş borçlarının yapılandırılmasını bu madde uyarınca talep eder. Komiser, kesin mühlet içinde uygun göreceği zamanda bütün rehinli alacaklıları borçlunun anapara indirimi, faiz indirimi, vadelendirme veya diğer ödeme tekliflerini müzakere etmek üzere tebligat çıkartarak davet eder. Müzakerede ve müzakereyi takip eden yedi günlük iltihak süresi içinde rehinli alacaklıların, alacak miktarı itibarıyla üçte ikiyi aşan çoğunluğu ile bir anlaşma hasıl olursa, komiser, imzalanan anlaşmaları tutanağa bağlar ve rehinli alacaklılarla anlaşma yapıldığını 302’nci madde uyarınca mahkemeye tevdi edeceği gerekçeli raporuna ayrı ve bağımsız bir başlık altında işler. (İİK m. 308/h)

Borçlunun tekliflerinin alacak miktarı itibarıyla üçte ikiyi aşan çoğunlukla kabul edilmesi hâlinde, borçlu ile anlaşamayan rehinli alacaklı, konkordato talep tarihinden itibaren, taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan temerrüt öncesi faiz oranı uygulanmak suretiyle, diğer rehinli alacaklılarla yapılan anlaşmalardan en uzun vadelisine tabi olur. Bu husus ve anlaşmaya varılamayan rehinli alacaklılara borçlu tarafından yapılacak ödemelere ilişkin plan komiser tarafından tutanağa geçirilir ve komiserin 302’nci madde uyarınca mahkemeye tevdi edeceği gerekçeli rapora da işlenir. Rehinli alacaklılarla bir anlaşmaya varılamamışsa, bu husus da komiserin gerekçeli raporuna işlenir. Mahkeme, rehinli alacaklılarla yapılan anlaşmaları üçte iki oranına ulaşılıp ulaşılmadığı ve anlaşmaya varılamayan rehinli alacaklılar varsa bunlara uygulanacak ödeme planının bu maddede öngörülen şartlara uyup uymadığı bakımından kontrol ettikten sonra anlaşmaları ve ödeme planını, 305 inci ve 306 ncı maddeler uyarınca vereceği karara dahil eder. 302 nci madde uyarınca yapılacak alacaklılar toplantısı borçlunun konkordato projesini kabul etmezse, bu madde uyarınca anlaşma yapmış olan rehinli alacaklıların borçluyla akdetmiş bulundukları anlaşmalar ve anlaşma yapmamış olan rehinli alacaklılar için hazırlanmış olan ödeme planı geçerli hâle gelmez. Yapılan anlaşmaya uygun olarak kendisine karşı ifada bulunulmayan her rehinli alacaklı tasdik kararını veren mahkemeye başvurarak o rehinli alacağa ilişkin anlaşmayı feshettirebilir. Ancak bu fesih sonucunda üçüncü fıkrada belirtilen üçte iki oranının altına düşüldüğü takdirde, borçlunun teklifini kabul etmeyip ödeme planına tabi tutulan rehinli alacaklılar bu planla bağlı olmaktan çıkar, borçlu ile anlaşmış olan rehinli alacaklılar ise anlaşmayı sona erdirebilir. Bu madde münhasıran adi konkordatoda borçlunun, alacaklı lehine rehin tesis edilmiş borçlarının yapılandırılması teklifinde bulunması hâlinde uygulanır. 285 ilâ 309/l maddeleri, açıkça belirtilmedikçe rehinli alacaklılar hakkında uygulanmaz (İİK m. 308/h).

YARARLANILAN KAYNAKLAR

  • 7101 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ve Gerekçeleri
  • 9.6.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu
  • Serdar Kale, 7101 sayılı İcra İflas Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Çerçevesinde İflas Dışı Adi Konkordato, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 5 (1) Bahar 2018 s. 213-269.
  • Evren Kılıçoğlu, Konkordato İle Sermaye Şirketleri ve Kooperatiflerin Uzlaşma Yolu İle Yeniden Yapılandırılması Eğitim Notları, İstanbul YMM Odası, 2018.

06.11.2018

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Kriz ve Bankalar

Gelelim krizin bir önemli öğesi olan bankaların tutumuna. Bankalar ne yaptı ve ne yapmalı idi, bundan sonra neler yapmalılar.

Bir önceki yazımızda işletmelerin neler yapması gerektiğini yazmıştık. Sanayi ve ticaret şirketlerinde çalışmış bir muhasebeci ve Yeminli Mali Müşavir gözü ile bankalar ne yapmalıdır diye düşündüğümde şu sonuçlara ulaşıyorum. Tekrar edeyim, bunlar benim fikirlerimdir. Sürç-ü lisan edersek affola.

1. Bankalar, firmaları özellikle döviz kredisi kullanmaları konusunda veya dolar alıp satmaları konusunda yönlendirmeye çalışıyorlar. Bunu yapmaları yanlıştır. Kendileri ve karlılıkları açısından belki düşündükleri doğru olabilir, ama firmalar açısından işte şu yaşadığımız kriz veya bir ekonomik savaşta döviz borçlusu firmalar çok güç duruma düşmektedir. Üretiminin en az %40 ını ihraç eden firmalara döviz kredisi teklif edilmeli, aksi takdirde ucuz faizli diye görünen döviz kredilerinin kullanılması önlenmelidir.
2. Yatırımlarda da mümkünse döviz kredisi verilmesinden kaçınılmalı, veya uzun vadeli senede iki defa ödemeli krediler müşteriye teklif edilmelidir.
3. Bankalar, bu ülkeyi, ülkenin geleceğini ve ülkenin büyümesini düşünen Türk milletinin bankaları ise firmanın sıkışık anında kredilerin kullanımını durdurmaktan, böyle durumlarda sıkışan firmaların faiz oranlarını artırmaktan vazgeçmelidir.
4. Firmaların kredisini kısmak demek düpedüz firmayı batırmak demektir.
5. Firma battığı takdirde bankalar kendileri de daha güç duruma düşecektir.
6. Özellikle kriz zamanlarında, bankalar firmanın varlıklarını yeniden değerlendirmekte ve olması gereken değerin çok altında değer tesbit etmektedirler. Şimdi burada hemen, bankacılar ne diyecekler? Size söyleyeyim. Efendim, bu ülkenin değerleme firmaları var. Biz artık bankalar olarak kendimiz değerleme yapmıyoruz. Değerleme firmalarına değerleme yaptırıyoruz. Ben de soruyorum. Bu değerleme firmalarının kazancı hemen hemen %95 oranında bankalardan değil mi? Değerleme firmalarına hiç mi etki edemiyorsunuz?
7. İşte bu değerleme konusunda sürç-ü lisan ediyor olabilirim. Dediğim gibi affola. Maalesef bu krizde gördük. Tabii değerleme firmasının raporunu görmedik fakat banka müdürlerinin firmaya yeni teminatlar ve ipotekler için baskı yaptığını çok ama çok duyduk. Bu yeni teminat isteme acaba değerleme firmasının değerlemesinden mi yoksa banka müdürünün kendi insiyatifi ile mi olmuştur bilemem. Tekrar söyleyeyim krizin en kötü zamanında böyle bir hareket yanlıştır.
8. Devlet, döviz kredilerinin , çok uygun bir kurla TL. ye çevrilmesini kesin olarak mecbur etmelidir. Bankacılar da bunu kabul etmelidir.
9. Bildiğim kadarı ile Türk bankaları dünyadaki göstergeleri en iyi bankalardandı. Ne oldu da rating (reyting) kuruluşları Türk bankalarının reyting notlarını düşürdü. Yoksa bizim bilmediğimiz yanlışlar veya bilanço oyunları mı var?
10. Sonuç olarak, bankalarımızın bir çoğu bu krizler ve ekonomik savaşlarda yıllardır müşterilerinden iyi not almamaktadır.
11. Krizler geçer, firmaların büyük bir kısmı yara almadan veya biraz yara alarak bu krizleri atlatır, kriz esnasında müşterisini desteklemeyen banka müdürleri veya bankacılar, yahut bankalar acaba bir daha o müşteri ile iş yapabilirler mi?
12. Yapamadıklarını gördük, hatırlatmak isterim.
Kriz ve bankalarla ilgili yazacaklarımı burada bitiriyorum. Çünkü fincancı katırlarını ürküttüğüm kanaatindeyim. Hoş, benim hiçbir bankadan aldığım kredi olmadığı gibi ihtiyacım da yok, ama daha fazla yazarsam bankacı dostlarımdan bir kısmı bana küsecekler. Kimseyi küstürmek de istemiyorum. Bankacılardan ricam, onların görevi sanayici ve tüccarı desteklemektir, bu görevlerini yapsınlar, biraz da bu yıl için karlarından vazgeçsinler.

06.11.2018

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Defter Raporu Beratında Önemli Değişiklik

01.11.2018 tarihinde e-Defter sitesinde, e-Defter mükelleflerinin Ocak / 2019 döneminden itibaren e-Defter Berat dosyalarının yanı sıra Defter Raporu Beratı dosyalarını da göndermeye başlayacakları duyurulmuştur.

Defter Raporu Beratı temel olarak revize edilmiş berat yapısının genişletilmiş bir şekli olarak düşünülebilir. Bir ayda parçalı olarak birden fazla e-Defter Beratı oluşturulabilir ancak Defter Raporu Beratı her ay için tek dosya olarak oluşturulacak. Sadece şubesi bulunan mükellefler her bir şube için ayrı bir Defter Raporu Beratı oluşturacaklar.

Defter Raporu Beratı dosyasında her bir hesaba ay içerisinde yapılan kayıt sayısı ile borç kayıtlarının toplamı ve alacak kayıtlarının toplamı yer alacak. Defter Raporu Berat dosyasının görünümü aşağıdaki gibi olacak:

Hesap Kodu Hesap Adı Dönem İçi Değişiklikler
Borç İşlem Sayısı Borç Tutarı Alacak İşlem Sayısı Alacak Tutarı
100 Kasa 3 2.025,00 2 997,12
… … … … … …

Bu tabloda yer alan borç tutarı, bu ayda ilgili hesabın borcuna yapılan kayıtların toplamını, alacak tutarı ise ilgili hesabın alacağına yapılan kayıtların toplamını ifade ediyor.

Defter Raporu Beratı dosyaları e-Defter Beratları ile aynı süre içerisinde gönderilecek.

Bilgilerinize sunarız.

Ş.A. Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.

(saymmas.com.tr | 06.11.2018)

SGK Genelgesi Harcama Yetkisi 2018/37

SGK Genelgesi Harcama Yetkisi 2018/37.

Sayı : 55625784-952.99-E. 14368496

Konu : Harcama Yetkisi

GENELGE

2018/37

Bilindiği üzere, 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı “Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Karamamesi”nin “Başkan” başlıklı 411 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, “213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı kadar her yıl artırılmak üzere bedeli 5502 sayılı Kanunun mülga 7 nci maddesine göre belirlenmiş olan ve yeniden değerleme oranına göre güncellenen miktara kadar olan; kiraya verme, satış, alım, devir, takas, inşaat, taşınmazların ferağı, yapım ve diğer işlere ilişkin sözleşmeler hakkında karar vermek, ihale komisyonu kararlarını onaylamak, yukarıda belirtilen miktarın üzerinde olanlar için Yönetim Kuruluna öneride bulunmak ve kendi limitleri dâhilinde merkez ve taşra teşkilâtının harcama sınırlarını belirlemek.” Kurum Başkanmm görevleri arasında sayılmıştır.

Aynı Kararnamenin “Yöneticilerin sorumlulukları” başlıklı 793 üncü maddesinde, “Bağlı, ilgili, ilişkili ve diğer kurum ve kuruluşların her kademedeki yöneticileri, görevlerini mevzuata, stratejik plan ve programlara, performans ölçütlerine ve hizmet kalite standartlarına uygun olarak yürütmekten üst kademelere karşı sorumludur.”, “Yetki devri” başlıklı 794 üncü maddesinde de, “Bağlı, ilgili, ilişkili ve diğer kurum ve kuruluşların her kademedeki yöneticileri sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmak kaydıyla, yetkilerinden bir kısmını alt kademelere devredebilir. Yetki devri, uygun araçlarla ilgililere duyurulur.” denilerek yöneticilerin görevlerini yürütürken üst kademelere karşı sorumlu oldukları ve yetkilerinin bir kısmını alt kademe yöneticilerine devredebilecekleri belirtilmiştir.

4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 411 inci maddesiyle Kurum Başkanına tanınmış olan alım, kiraya verme, satış, inşaat, yapım ve diğer işlere ilişkin sözleşmeler hakkında karar verme, ihale komisyonu kararlarını onaylama, kendi limitleri dahilinde (her yıl yeniden değerleme oranında attırılacak tutara kadar) merkez ve taşra teşkilatının harcama sınırlarını belirlemeye ilişkin yetkiler, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde aşağıda belirtilen şekilde kullanılacaktır.

  1. Harcama Birimi, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi

5018 sayılı Kanuna göre, bütçeyle ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim harcama birimi, harcama biriminin en üst yöneticisi de harcama yetkilisidir.

  1. Merkez Teşkilatında Harcama Yetkilileri
  1. Merkez teşkilatındaki hizmet birimlerinin en üst yöneticileri bütçeyle tahsis edilen ödenekler için harcama yetkilisidir.
  2. Özel kalem birimine bütçeyle tahsis edilen ödenekler için harcama yetkilisi Özel Kalem Büro hizmetlerinden sorumlu şube müdürüdür.
  3. İç Denetim Birimine bütçeyle tahsis edilen ödenekler için harcama yetkilisi İç Denetim

Bu belge, 5070 sayılı Elektronik imza Kanununun 5 inci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır

Birim Başkamdir.

  1. Taşra birimlerinin ihtiyacı için bütçede tertip edilen ödeneklerin taşra harcama birimlerine gönderilmesinde harcama yetkilisi Strateji Geliştirme Başkamdir.
  2. Taşra birimlerinin bütçenin yatırım programında yer alan, inşaat onarım ve yapım işlerine ait ödeneklerin taşra harcama birimlerine gönderilmesinde harcama yetkilisi İnşaat ve Emlak Daire Başkamdir.
  1. Taşra Teşkilatında Harcama Yetkilileri

5018 sayılı Kanunun “Merkez dışı birimlere ödenek gönderme” başlıklı 22 nci maddesi gereği, Ödenek Gönderme Belgesi ile ödeneğin gönderildiği birimin üst yöneticisi harcama yetkilisidir. Ödenek Gönderme Belgesi ile ödeneğin sosyal güvenlik il müdürlüğü adına gönderilmesi halinde harcama yetkilisi İl Müdürü, merkez müdürlüğü adına gönderilmesi halinde harcama yetkilisi Merkez Müdürüdür.

  1. Harcama Yetkisinin Devri

5018 sayılı Kanunun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31 inci maddesinin beşinci fıkrasında, “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde; idareler, merkez ve merkez dışı birimler ve görev unvanları itibarıyla harcama yetkililerinin belirlenmesine, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesine ve devredilmesine ilişkin usûl ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir. Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin İdarî sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.” denilmekte olup bu doğrultuda Hazine ve Maliye Bakanlığınca harcama yetkilileri hakkında 1 ve 2 Seri Nolu Tebliğler yayımlanmıştır.

  1. 31/12/2005 tarihli ve 26040 (4. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri Nolu Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğin “Harcama yetkisinin devri” başlıklı 4 üncü maddesi gereği;
    1. Merkez teşkilatı harcama yetkilileri bu yetkilerini yardımcılarına, yardımcısı olmayanlar ise hiyarerşik olarak bir alt kademedeki yöneticilere,
    2. İl müdürleri harcama yetkilerini il müdür yardımcılarına, yardımcısı olmayanlar ise hiyarerşik olarak bir alt kademedeki yöneticilere,
    3. Ödenek Gönderme Belgesi ile bütçeden ödenek gönderilmek suretiyle, harcama yetkisi verilen sosyal güvenlik merkez müdürleri, harcama yetkilerini merkez müdür yardımcılarına, yardımcısı olmayanlar bir alt kademedeki personele,
    4. Nüfusu 50.000′ i aşan ilçelerde harcama yetkisi verilen merkez müdürleri harcama yetkilerini merkez müdür yardımcılarına, merkez müdür yardımcısı yoksa bir alt kademedeki personele,

kısmen veya tamamen devredebilirler.

Her bir harcama işlemi itibarıyla mal ve hizmet alımlarında ikiyüzellibin (250.000,00) Türk Lirası, yapım işlerinde ise birmilyon (1.000.000,00) Türk Lirasını aşan harcamalara ilişkin harcama yetkisi hiçbir şekilde devredilemez.

  1. Harcama yetkisi aşağıdaki şartlara uygun olarak devredilir:
    1. Yetki devri yazılı olmak zorundadır.
    2. Devredilen yetkinin sınırları açıkça belirlenmiş olmalıdır.
    3. Merkez teşkilatında harcama yetkisinin devri ve bu yetkinin geri alınması Kurum Başkanma, Strateji Geliştirme Başkanlığına ve muhasebe yetkilisine; merkez dışı birimlerde ise mali hizmetler birimine ve muhasebe yetkilisine yazılı olarak bildirilir.

Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin idari sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

  1. Harcama yetkisi devredilen görevli bu yetkisini devredemez.

Bu belge, 5070 sayılı Elektronik imza Kanununun 5 inci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır

  1. Harcama yetkilisinin kanuni izin, hastalık, geçici görev, disiplin cezası uygulaması, görevden uzaklaştırma ve benzeri nedenlerle görevinin başında bulunmadığı durumlarda yerine veya boşalan görevlere, bu sürede vekalet görevi verilenler harcama yetkilisi görevini yürüteceklerdir.
  2. Harcama yetkililiği ve muhasebe yetkililiği görevi aynı kişide birleşemez.
  3. Harcama yetkililerince harcama yetki devri, Başkanlığımızca yayımlanan 08/05/2012 tarihli ve 318888 sayılı ile 05/07/2017 tarihli ve 3604243 sayılı Harcama Yetkisi Devir Belgesi ve Gerçekleştirme Görevlisi Görevlendirme Belgesi konulu Genel Yazılarımız eki Harcama Yetkisi Devir Belgesi düzenlenerek yapılacaktır.
  1. Gerçekleştirme Görevi
  1.  5018 sayılı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi gereği gerçekleştirme görevi, harcama yetkilisince yetki ve kademe zinciri içerisinde en yakın görevlilerden yazılı olarak görevlendirdiği kişiler tarafından kullanılır. Harcama yetkisinin gerçekleştirme görevlilerine devredilmesi halinde gerçekleştirme görevi, kendisine harcama yetkisi devredilen kişinin yetki ve kademe zinciri içerisindeki en yakın görevli tarafından yerine getirilir.
  2. Harcama yetkililerince gerçekleştirme görevlisi görevlendirilmesi, Başkanlığımızca yayımlanan 08/05/2012 tarihli ve 318888 sayılı ile 05/07/2017 tarihli ve 3604243 sayılı Harcama Yetkisi Devir Belgesi ve Gerçekleştirme Görevlisi Görevlendirme Belgesi konulu Genel Yazılarımız eki Gerçekleştirme Görevlisi Görevlendirme Belgesi düzenlenerek yapılacaktır.
  3. Gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilen kişilerin görevlendirilme belgesi yazı ekinde harcama yetkilisince mali hizmetler birimine ve muhasebe yetkilisine bildirilir.
  1. İhale Yetkilisi

Harcama birimlerine tahsis edilmiş bütçe ödenekleri kapsamında, 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım-onarım işlerinde ihale yetkilisi harcama yetkilisidir.

  1. Kiraya Verme Yetkisi

Kurum mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiraya verme işlemlerinde İnşaat ve Emlak Daire Başkanı yetkilidir.

  1. Bütçeden Harcama Yapılması

a) Genel Kurallar

Bütçeden harcama yapılması aşağıdaki esas ve usullere göre yerine getirilir:

  1. Harcama birimlerinin harcama yapabilmesi, harcama yetkilisinin 5018 sayılı Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesine göre vereceği harcama talimatı ile mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ve gerçekleştirme ile görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve 5018 sayılı Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.
  2. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 411 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile Kurum Başkanma tanınmış yetkilerden ” alım, satış, inşaat, yapım ve diğer işlere ilişkin sözleşmeler hakkında karar vermek, ihale komisyonu kararlarını onaylamak” yetkileri harcama yetkilileri tarafından kullanılacaktır.

Buna göre yüklenme, usulüne uygun olarak düzenlenmiş sözleşme esaslarına veya kanun hükmüne dayanılarak iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması karşılığında geleceğe yönelik bir

Bu belge, 5070 sayılı Elektronik imza Kanununun 5 inci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır

ödeme yükümlülüğüne girilmesidir. Bütçede yeterli ödeneği bulunmayan işler için yüklenmeye girişilemez. Harcama yetkilileri, tahsis edilen ödenekler dahilinde yüklenmeye girebilirler. Yüklenmeye girişilen tutara ait ödenekler saklı tutulur; başka iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması için kullanılamaz.

  1. Harcama yetkilileri, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde belirtilen görev alanlarını dikkate almak kaydıyla, tahsis edilen ödenekleri bütçeye konuluş amacı dışında kullanamazlar.
  2. 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usuldür. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılacaktır.
    1. İhtiyaçların zamanında karşılanabilmesi ve hizmetlerin aksamaması için, harcama birimlerince eksiksiz ve usulüne uygun olarak hazırlanmış olan ihale taleplerinin, süreklilik arz eden işlerde mevcut sözleşmenin süre bitim tarihi, ilk defa alınacak mal ve hizmetlerde ise öngörülen teslim tarihi ve her iki halde de ihale süreci için gerekli olan süre dikkate alınmak suretiyle, mal veya hizmetin kullanılmaya başlanacağı tarihten en az 6 (altı) ay öncesinden merkezde Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına, taşrada ise destek hizmetleri servisine intikal ettirilmesi gerekmektedir.
    2. İhtiyaçların uygun şartlarda, zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması esas olduğundan, ekonomik açıdan daha uygun fiyatlarla mal ve hizmet alınması avantajından yararlanılması için harcama birimlerinin, ihtiyaç planlamalarını mümkün olduğu ölçüde yıllık bazda yapmaları ve ihalelerini de toplu alımlar şeklinde gerçekleştirmeleri gerekmektedir.
    3. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde, kamu ihale mevzuatında belirtilen esaslara uyulması, yaklaşık maliyetin daha gerçekçi belirlenebilmesi için yaklaşık maliyet belirleme çalışmaları kapsamında; piyasadaki ilgili firmalardan proforma fatura alınmasının yanında, ihale konusu mal ve hizmetlerle ilgili daha önceki yıllarda alım yapılmış ise geçmiş yılların fiyatlarının da uygulama yönetmeliklerinde belirtilen esaslara göre ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan fiyat endekslerinden yaralanılmak suretiyle güncellenerek yaklaşık maliyeti belirleme hesaplarına dahil edilmesi gerekmektedir.
  3. 5018 sayılı Kanunun “Mali Hizmetler Birimi” başlıklı 60 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre, “Alım, satım, yapım, kiralama, kiraya verme, bakım-onarım ve benzeri malî işlemlerden; idarenin tamamını ilgilendirenler destek hizmetlerini yürüten birim, sadece harcama birimlerini ilgilendirenler ise harcama birimleri tarafından gerçekleştirilir. Ancak, harcama yetkililiği görevi uhdesinde kalmak şartıyla, harcama birimlerinin talebi ve üst yöneticinin onayıyla bu işlemler destek hizmetlerini yürüten birim tarafından yapılabilir.” denilmekte olup konuyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 2 SeriNolu Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğde açıklandığı üzere, harcama birimlerini ilgilendiren harcamalarda harcama yetkililiği görevi uhdesinde kalmak şartıyla, harcama biriminin talebi ve üst yöneticinin onayıyla bazı mali işlemlerin, idarelerin destek hizmetlerini yürüten birimleri tarafından yerine getirilmesinin mümkün olduğu belirtilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükmü ve düzenlemeler doğrultusunda, Üst Yönetici (Kurum Başkanı) onayı aranmaksızın aşağıdaki esaslar uygulanacaktır.

    1. Merkez teşkilatında görevli personelin aylık ve diğer ödemelerine (yolluk ödemeleri hariç) ilişkin gerçekleştirme işlemleri (ödeme emri belgesinin düzenlenmesi dahil) Personel Daire Başkanlığı tarafından yürütülecektir.

1/2/1974 tarihli ve 14786 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde, yurt dışına gönderilen personelin yurt dışı aylıkları ve her türlü masrafları Personel Daire Başkanlığı bütçesinden karşılanacaktır.

    1. Merkez teşkilatında alım, bakım-onarım ve benzeri mali işlemler harcama birimlerinin kendileri tarafından yürütülebileceği gibi, harcama yetkililiği görevi uhdesinde kalmak

Bu belge, 5070 sayılı Elektronik imza Kanununun 5 inci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır

Ziyabey Cad. No: 6 06520 Balgat/Ankara

Telefon: (0312) 207 83 19 Fax: (0312)207-8470 Birim Eposta: strateji@sgk.gov.tr Ayrıntılı bilgi için irtibat: Bülent Kaya Mali Hizmetler Uzmanı Eposta: bkaya4@sgk.gov.tr

kaydıyla, Destek Hizmetleri Daire Başkanlığından da talep edilebilir. Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca gerçekleştirilen ihale işlemleri sonucunda sözleşme düzenlenmesi gerekiyorsa, sözleşme harcama biriminin harcama yetkilisi tarafından imzalanacak ve ödemeye esas ödeme emri belgesi harcama birimi tarafından düzenlenecektir. Harcama birimi sözleşme kapsamında her türlü iş ve işlemleri yapmakla yükümlüdür.

    1. Merkezde projelendirmeyi gerektirmeyen küçük çaplı tamir, bakım ve onarmalar, malzeme ve cihazların bakım onarımları ile lojmanların genel onarımı dışındaki kalan bakım ve onarmaları Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca yapılacaktır.
    2. Taşrada ödenek gönderme belgesiyle harcama yetkisi verilen harcama yetkilileri alım, bakım-onarım ve benzeri mali işlemleri yürüteceklerdir.
    3. Taşra harcama birimleri tasarruflarında bulunan binaların tamir, bakım, onarım ve yapım işleriyle ilgili ihtiyaçlarını yazıyla (gerekiyorsa keşif raporuyla birlikte ) İnşaat ve Emlak Daire Başkanlığına göndererek ödenek talebinde bulunacaklardır. İnşaat ve Emlak Daire Başkanlığınca talebin uygun bulunması halinde, söz konusu Başkanlıkça bu durumu belirtir bir yazıyla Strateji Geliştirme Başkanlığından harcama birimine ödenek gönderilmesi talep edilecektir.

Ancak 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendi için her yıl belirlenen limiti aşmayan tamir, bakım, onarım ve yapım işleri ile ilgili olarak İnşaat ve Emlak Daire Başkanlığının uygunluk yazısı aranmayacaktır. Harcama birimlerinin bakım ve onanma yönelik teknik personel ihtiyacı mahallinde temin edilecek olup temin edilememesi halinde İnşaat ve Emlak Daire Başkanlığından teknik personel talep edilecektir.

b) Ertesi Yıla Geçen ve Gelecek Yıllara Yaygın Yüklenmeler

5018 sayılı Kanunun;

  1. “Ertesi yıla geçen yüklenme” başlıklı 27 nci maddesi kapsamında, niteliğinden dolayı mali yılla sınırlı tutulamayan ve sürekliliği bulunan iş ve hizmetler için; her iş itibarıyla, bütçelerinde öngörülen ödeneklerinin yüzde ellisini, izleyen yılın Haziran ayını geçmemek ve yüklenme süresi on iki ayı aşmamak üzere, ertesi yıla geçen yüklenmelere girişilebilmesi için Üst Yöneticiden (Kurum Başkanı) alınması gereken onaylar, mal ve hizmet alimim talep eden harcama biriminin bağlı olduğu Başkan Yardımcısı tarafından onaylanacaktır.
  2. “Gelecek yıllara yaygın yüklenme” başlıklı 28 inci maddesi kapsamında mal ve hizmet alımlarında üç yılı, fınansal kiralama suretiyle temin edileceklerde ise dört yılı geçmemek şartıyla gelecek yıllara yaygın yüklenmeye girişilebilmesi için Üst Yöneticiden (Kurum Başkanı) alınması gereken onaylar, mal ve hizmet alimim talep eden harcama biriminin bağlı olduğu Başkan Yardımcısı tarafından onaylanacaktır.
  1. Kaldırılan Düzenlemeler

2015/7 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.

  1. Yürürlük

Bu Genelgeyle yapılan düzenlemeler Genelgenin yayımı tarihinden itibaren geçerlidir.

Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.

Dr. Mehmet Selim BAĞLI Kurum Başkanı

DAĞITIM:

Merkez Birimlerine

Bu belge, 5070 sayılı Elektronik imza Kanununun 5 inci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır

(06.11.2018)

 

Kaynak : http://www.muhasebetr.com/guncelmevzuat/mevzuat_oku.php?mevzuat_id=4549