Kategori: Genel

Günümüz koşullarında döviz bazında gelir elde etmenin yollarından biri ihracat yapmaktır. Kısaca ihracatı; üretilen ya da satın alınan malların yurt dışına gönderilmesi, karşılığında ise dövizin elde edilmesi işlemidir. Fatura vb. belgelerin düzenlenmesi, gümrük beyannamesinin açılması, ihraca konu olan malların taşınması için gerekli organizasyonun planlanması, malın gönderilmesi ve dövizin tahsil edilmesi faaliyeti kimi zaman çeşitli nedenlerle uzayabilmektedir. Sürecin uzamasına neden olan sebeplerden biri malın taşınması işlemidir. Peki ihraca konu olan malların müşteriye erken teslimi mümkün mü? Evet. Belli şartlarda malların müşteriye erken teslimi mümkün. Peki nasıl?

314 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin 9’uncu maddesinde elektronik ticaret gümrük beyannamesi (ETGB): “4458 sayılı Kanunun 225’inci maddesi kapsamında dolaylı temsilci olarak yetkili kılınan Posta İdaresi veya hızlı kargo taşıma hizmeti veren şirketler tarafından miktar ve değer itibarıyla Ticaret Bakanlığınca belirlenen sınırı geçmeyen eşyanın ihracatı kapsamında elektronik ortamda düzenlenen beyannameyi, ifade eder”

10/2’nci maddesinde ise “10/3/2013 tarihli ve 28583 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Posta ve Hızlı Kargo Taşımacılığı) (Seri No: 4) uyarınca, miktarı brüt 300 kilogramı ve değeri 15.000 Avro’yu geçmeyen mallar için dolaylı temsilci olarak yetkili kılınan Posta İdaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler tarafından elektronik ticaret gümrük beyannamesi düzenlenebileceğinden,” hükümlerine yer verilmiştir.

Hükümden de anlaşıldığı üzere ihraca konu olan malların brüt ağırlığının 300 kg’dan az olması ve mal değerinin 15 bin euroyu aşmaması halinde dolaylı temsilci olarak yetkili kılınan Posta İdaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapanlarca (UPS, DHL ve FedEx vb.) ETGB’nin düzenlenmesi ile ihracat işleminin birtakım maliyetleri ortadan kalkacak ve hızlı bir şekilde işlem sonuçlanmış olacaktır.

ETGB’nin sağladığı avantajları şu şekilde özetlememiz mümkündür.

-İhracat işlemleri için gümrük müşavirliği, ardiye vb. hizmetlerin alınmasına gerek yoktur.

-İlgili gümrük işlemlerinin takibi için vekâletname çıkarılmasına gerek kalınmaz.

-Mesai günleri dışında da (hafta sonu) mal gönderimi yapılabilir.

-Bürokratik işlemlerin azalmasına neden olur.

-Bize göre zamandan tasarruf edilmesini sağlar ki bu da ihracat bedelinin en kısa sürede tahsiline olanak verir.

KAYNAKLAR

314 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği

12.09.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Hatırlanacağı üzere, 41 seri No.lu KDV Genel Tebliği 21.04.2021 tarih ve 31816 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmişti.

Söz konusu tebliğle yapılan düzenlemeler eşliğinde KDV’de ve özellikle tevkifat açısından önemli ölçüde değişiklikler yapılmış olup, bu makalede düzenlemelerin “isteğe bağlı tam tevkifat uygulaması” üzerinde durularak açıklamalar yapılacaktır.

1. Tevkifat ve Tevkifat Türleri

Tevkifat, mal teslimi veya hizmet ifası nedeniyle alıcı tarafından satıcıya ödenmesi gereken KDV’nin duruma göre; tamamının veya bir kısmının satıcıya ödenmeksizin, sorumluluk sıfatı eşliğinde alıcı tarafından doğrudan hazineye aktarılması işlemidir. Tevkifat uygulaması esas itibariyle vergi güvenliği müessesinin tesisine yönelik bir uygulamadır.

Tam tevkifat; isminden de anlaşılacağı üzere işleme konu KDV tutarının tamamının, satıcıya ödenmeksizin alıcı tarafından hazineye aktarılması işlemidir.

Kısmi tevkifat; mal teslimi veya hizmet ifasından dolayı alıcı tarafından satıcıya ödenmesi gereken KDV tutarının bir kısmının satıcıya ödenmeksizin sorumluluk eşliğinde hazineye aktarılması işlemidir.

Tam tevkifatın konusuna giren işlemler aşağıdaki gibidir.

• İkametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayanlar tarafından yapılan işlemler
• Serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler
• Kiralama işlemleri
• Reklâm verme işlemleri

41 seri No.lu KDV Genel Tebliği ile mali mevzuata giren isteğe bağlı tam tevkifat ise bir nevi kısmı tevkifatın tam tevkifata dönüştürülmesi halidir.

2. İsteğe Bağlı Tam Tevkifat Uygulanabilecek İşlemler

İsteğe bağlı tam tevkifatın uygulanabilmesi için uygulamaya konu işlemin KDV Genel Uygulama Tebliğinin (I/C-2.1.3.2.) ve (I/C-2.1.3.3.) bölümlerinde belirtilen işlemlerinden biri olması gerekir. Ancak aynı bölümde yer alan (I/C-2.1.3.2.13.) ile (I/C-2.1.3.3.7.) bölümleri bundan istisnadır. Diğer bir ifadeyle de kısmi tevkifat kapsamında olan işlemler isteğe bağlı tam tevkifatın konusu girmektedir. Bunun istisnası diğer hizmetler başlığı altında yer alan ve KDV Genel Uygulama Tebliğinde özel olarak belirlenmeyen hizmetler ile diğer teslimler başlığı altında yer alan Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğüne yapılan teslimlerdir.

KDV Uygulama Genel Tebliğinin (I/C-2.1.3.2.) ve (I/C-2.1.3.3.) bölümlerinde yer alan ve isteğe bağlı tam tevkifata konu edilebilecek olan, mal teslimi ve hizmet ifası hallerine aşağıda yer verilmiştir.

• Külçe metal teslimleri,
•  Bakır, çinko, alüminyum ve kurşun ürünlerinin teslimi,
• Metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt, cam hurda ve atıkları ile konfeksiyon kırpıntılarının teslimi,
• Metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt ve cam hurda ve atıkları ile konfeksiyon kırpıntılarından elde edilen hammadde teslimi,
• Pamuk, tiftik, yün ve yapağı ile ham post ve deri teslimi,
• Ağaç ve orman ürünleri teslimi,
• Demir-çelik ve alaşımlarından mamul ürünlerin teslimi,
• Temizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleri,
•  Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetleri,
• Her türlü yemek servisi ve organizasyon hizmetleri,
• Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler,
• Fason olarak yaptırılan tekstil ve konfeksiyon işleri ile fason ayakkabı ve çanta dikim işleri ve fason işlerle ilgili aracılık hizmetleri,
• Yapı denetim hizmeti,
• Taşımacılık hizmetleri,
• Her türlü baskı ve basım hizmeti,
• Ticari reklam hizmetleri,
• İşgücü temin hizmeti,
• Turistik mağazalara verilen müşteri bulma/götürme hizmeti,
• Yapım işleri ile bu işlerle birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetleri,
• Spor kulüplerinin yayın, isim hakkı ve reklâm gelirlerine konu işlemler.

3. İsteğe Bağlı Tam Tevkifatta Özellikli Durumlar

İsteğe bağlı tam tevkifatta özellikli sayılabilecek bazı halleri aşağıdaki gibi saymak mümkündür.

• İsteğe bağlı tam tevkifat uygulanabilmesi için mal teslimi veya hizmet ifasının KDV Genel Uygulama Tebliğinin ilgili bölümlerinde sayılan işlemlerden biri olması gerekir. Bu işlemler diğer hizmet ifası ile diğer teslimler hariç, kısmi tevkifatın konusuna giren işlemlerdir.
• İsteğe bağlı tam tevkifat uygulamasında tevkifatı yapanın tevkifat yapma sorumluluğunun olup olmamasına bakılmaksızın tevkifat yapılabilecektir. Hatırlanacağı üzere; KDV tevkifatı yapacaklar Tebliğin (I/C-2.1.3.) bölümünde sayılarak, belirlenmiş alıcılar ile KDV mükellefiyeti olanlar ayrımına gidilmiş ve kimi hallerde sadece belirlenmiş alıcıların tevkifat yapacağı belirtilmişti. İsteğe bağlı tam tevkifatta bu ayrıma gidilmemiştir.
• İsteğe bağlı tam tevkifatta, tevkifata konu işlemin tamamı üzerinden tevkifat yapılması gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle de isteğe bağlı tam tevkifatta kısmi tevkifat tutarını aşan kısmın üzerinde bir tevkifat yapılacaksa tevkifatın tüm KDV tutarını kapsaması gerekir.
•  İsteğe bağlı tam tevkifatta, tevkifatı yapacak alıcı ile satıcı arasında tam tevkifat yapılacağına dair 1 yıllık yazılı sözleşme düzenlenmesi ve bu sözleşmenin 1 yıldan önce feshedilmemesi gerekmektedir. Bir yıllık sürenin bitimini izleyen yıllarda uygulamaya devam edilmesinin istenmesi halinde sözleşmenin aynı süreyle yenilenmesi gerekmektedir.
• İsteğe bağlı tam tevkifat uygulaması kapsamında işlemi bulunanlar düzeltme işlemleri bakımından KDV Genel Uygulama Tebliğinin (I/C-2.1.4.), tevkifata tabi tutulan verginin iadesi bakımından Tebliğin (I/C-2.1.5.), bildirim ve müteselsil sorumluluk bakımından Tebliğin (I/C-2.1.6.) bölümlerindeki açıklamalara göre işlem görecektir.
•  İsteğe bağlı tam tevkifatta tevkifata konu olan işlemlerin tebliğde sayılan işlemler kapsamında olması gerekir. Tebliğde sayılanlar dışındaki işlemler için tevkifat yapılması halinde haksız veya yersiz tevkifat kapsamında işlem göreceği tabidir.
• İsteğe bağlı tam tevkifatta sahte belge kullanmış olma olasılığı ortadan kalkmaktadır. Şöyle ki isteğe bağlı tam tevkifatta alıcı tarafından verilen 2 No.lu KDV Beyannamesi KDV indirimine esas teşkil eden belgedir. 2 No.lu KDV Beyannamesinin sahte belge olması durumu söz konusu olmayacağı için sahte belge kullanılmış olma durumu da oluşmayacaktır.

4. İsteğe Bağlı Tevkifat Uygulamasına ilişkin örnekler:

•  A işletmesi, sürekli servis taşımacılığı hizmeti aldığı X taşımacılık firmasından aldığı bu hizmet için tam tevkifat kapsamında işlem yapmak istemektedir. İsteğe bağlı tam tevkifat uygulaması kapsamındaki durumları nasıl olur?

Servis taşımacılığı hizmeti kısmi tevkifat kapsamında yer alan işlemlerden biridir. Haliyle isteğe bağlı tam tevkifat kapsamında tevkifata konu edilebileceği gibi kısmı tevkifat kapsamında da işlem yapabilecektir. İsteğe bağlı tam tevkifat yapabilmek için öncesinde A ve X şirketlerinin yazılı bir sözleşme imzalaması ve bu sözleşmeyi 1 yıl süreyle sonlandırmaması gerekmektedir.

A işletmesinin, söz konusu sözleşmelerin bir örneği ile varsa bu kapsamda işlem yapacak diğer satıcı mükelleflerin bilgilerini (adı soyadı/unvanı, vergi dairesi, vergi kimlik numarası, sözleşme uygulama dönemi), işleme ilişkin KDV Beyannamesinin verilmesinden önce liste halinde bağlı olduğu vergi dairesine vermesi gerekir. Sözleşmelerin feshedilmesi, tadili vb. durumların da işleme ilişkin hallerde de KDV Beyannamesinin verilmesinden önce bağlı oldukları vergi dairesine A işletmesi tarafından bildirilmesi gerekir.

Taşımacılık hizmeti veren X işletmesinin ise tam tevkifata konu olan bu işlem için vergi dairesine bildirimde bulunmasına gerek yoktur. Ancak X işletmesi ilgili döneme ait 1 No.lu KDV Beyannamesinin iki ayrı bölümüne kayıt yapması gerekir. Birinci kaydı “Matrah” kulakçığında “İsteğe Bağlı Tam Tevkifat Uygulanan İşlemler” tablosuna; ikinci kaydı ise “İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler” kulakçığında “İsteğe Bağlı Tam Tevkifat Kapsamına Giren İşlemler” tablosuna yapması gerekir.

• Centrum YMM şirketinden danışmanlık hizmeti alan X anonim şirketi hizmet alımı için KDV tevkifatı yapmak istemektedir. KDV karşısındaki durumları nasıl olur (?)

KDV Genel Uygulama Tebliğinin (2.1.3.2.2.) bölümünde yer alan Etüt, Plan-Proje, Danışmanlık, Denetim ve Benzeri Hizmetleri kısmi tevkifat kapsamında işlem görmektedir. Ancak kısmi tevkifata konu edilebilmesi için alıcıların tebliğin (I/C-2.1.3.1/b) bölümündeki belirlenmiş alıcılardan olması gerekmektedir.

X anonim şirketinin Tebliğde belirlenen alıcılar içerisinde sayılmadığından hareketle kısmi tevkifat kapsamında tevkifat yapması mümkün değildir. Ancak aralarında yapacakları yazılı bir sözleşme ile isteğe bağlı tam tevkifat kapsamında KDV’nin tamamını X anonim şirketi tevkif ederek, 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edip, Centrum YMM şirketi yerine bağlı bulunduğu vergi dairesine ödeyebilecektir.

• İş gücü temini hizmeti veren A şirketi, X işletmesi ile 01.052022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 1 yıllık isteğe bağlı tam tevkifat sözleşmesi yapmıştır. X işletmesi 2022/Eylül ayında hiç hizmet almamış, 2022/Ekim ve Kasım aylarındaki alım için 2 No.lu KDV Beyannamesini vermeyi unutmuş, sonradan hatırlaması üzerine 2023/Şubat ayında beyanda bulunmuştur. KDV karşısındaki durumları nasıl olur?

A şirketi isteğe bağlı tam tevkifat sözleşmesi yaptıktan sonraki 1 yıl içinde düzenleyeceği faturalarda KDV hesaplaması yapmayacaktır. AncakX işletmesinin yükümlülüğünü yerine getirmemesinden dolayı VUK 11 ve KDV Genel Uygulama Tebliğine göre şartların oluşması halinde müteselsil sorumlu olabilecektir.

X işletmesi 1 yıl boyunca A şirketinden iş gücü temini kapsamında aldığı hizmetlerin KDV’sinin tamamını tevkif edip, 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edip hazineye ödeyecektir. 2 No.lu KDV Beyannamesi X işletmesi için indirimin dayanağında belge olarak dikkate alınacaktır. Haliyle unutularak verilmeyen (2022/Ekim-Kasım) dönemlerin KDV’si ilgili aylarda indirim konusu yapılamayacaktır. 2023/Şubat ayında 2 No.lu KDV Beyannamesini verdiği aydaki 1 No.lu KDV Beyannamesinde indirim konusu yapabilecektir. Diğer bir ifadeyle de 2023/Ocak döneminde indirim konusu yapabilecektir.

• Mobilya ticaret ile uğraşan ABC işletmesi, sürekli satış yaptığı perakendeci XYZ işletmesi ile isteğe bağlı tam tevkifat için 1 yıl süreli yazılı sözleşme yapmak istemektedir. KDV karşısındaki durumları nasıl olur?

Öncelikte isteğe bağlı tam tevkifat kapsamında sözleşme yapılabilmesi için teslime konu işlemin KDV Genel Tebliğinin (I/C-2.1.3.2.) ve (I/C-2.1.3.3.) bölümünde yer alan işlemlerden olması gerekir yani kısmi tevkifat kapsamındaki işlemlerden olması gerekir. Kısmi tevkifat kapsamındaki işlemlere bakıldığında mobilya tesliminin tevkifata konu edildiği görülmemektedir. Bu nedenle isteğe bağlı tam tevkifat kapsamında işlem yapılması halinde bu işlem haksız veya yersiz tevkifatın konusuna girecektir.

Öte yandan tevkifata konu işlemlerde tevkifat tutarının KDV’de indirim konusu yapılabilmesinin dayanağını (belgesini) satıcılar tarafından düzenlenen faturalar değil, alıcılar tarafından verilen 2 No.lu KDV Beyannamesi oluşturmaktadır. İsteğe bağlı tam tevkifatın konusuna girmeyen işlemde tevkifat yapılarak belge oluşturulması halinde ise sıkı sıkıya şekle bağlı KDV Kanunu ile KDV Genel Uygulama Tebliği hükümlerine binaen mükellefler sıkıntı yaşayabileceklerdir. Mükelleflerin bu gibi durumlarda daha özenli davranmalarında kendileri açısından fayda görülmektedir.

5. Sonuç

İsteğe bağlı tam tevkifat ile KDV’deki tevkifat uygulaması, yeni bir boyut kazanmıştır. Bu tevkifat yönteminin önceki tevkifat uygulamalarından belirgin farkları; isteğe bağlı olması, yazılı sözleşmeyle yapılması ve alıcılarda belirlenmiş alıcı sıfatının aranılmaması şeklindedir.

İsteğe bağlı tam tevkifat uygulaması sadece belirlenen işlemleri kapsamaktadır. Diğer bir ifadeyle KDV’nin konusuna giren tüm teslim ve hizmetleri kapsamamaktadır.

Özellikle belgenin sahte olması gibi alıcılar nezdinde oluşan endişeleri gidermesi ve vergi güvenliği müessesine müspet katkı sağlaması, beklentisinden hareketle diğer tüm teslim ve hizmetlerin de ilerleyen dönemde isteğe bağlı tam tevkifat kapsamına alınmasının doğru olacağını düşünmekle birlikte isteğe bağlı tevkifat uygulaması oldukça bir yerinde uygulama olmuştur.

12.09.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

18/06/2020 Tarihinde yayımlanan 2020/20 sayılı  “İşveren İşlemleri Genelgesi” de,şu şekilde yazılmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Sözleşmenin devri başlıklı 16 ncı maddesinde; “Sözleşme, zorunlu hallerde ihale yetkilisinin yazılı izni ile başkasına devredilebilir.

Ancak, devir alacaklarda ilk ihaledeki şartların aranması zorunludur. Ayrıca, isim ve statü değişikliği gereği yapılan devirler hariç olmak üzere, bir sözleşmenin devredildiği tarihi takip eden üç yıl içinde aynı yüklenici tarafından başka bir sözleşme devredilemez veya devir alınamaz. İzinsiz devredilen veya devir alınan veya bir sözleşmenin devredildiği tarihi takip eden üç yıl içinde devredilen veya devir alınan sözleşmeler feshedilerek, devreden ve devir alanlar hakkında 20, 22 ve 26 ncı madde hükümleri uygulanır.” Hükmü yer almıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 66 ncı maddesinde ise; “Sözleşme, ita amirinin yazılı izni ile başkasına devredilebilir. Ancak, devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar aranır. İzinsiz devir yapılması halinde sözleşme bozulur ve müteahhit veya müşteri hakkında 62 nci madde hükümleri uygulanır.” Düzenlemesine amirdir.

Bu doğrultuda 4735 ve 2886 sayılı Kanunlara tabi müesseselerden ihale sözleşmesi ile bir inşaatın yapımını üzerine alan müteahhitin ihale makamının izni olmaksızın işi başkasına devretme imkanı bulunmamaktadır.

Dolayısıyla işlemler, ihale edilen işe ilişkin ilk tescil edilen işyeri dosyası üzerinden yapılacaktır. İhale uhdesinde kalan işverenler tarafından işin bölümlere ayırılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği ve sigortalı çalıştırılmadığı durumlarda yanında sigortalı çalıştırmayan yüklenici işveren sıfatını taşımadığından iş alanlar ile arasında asıl işveren- alt işveren ilişkisi oluşmayacak yanında sigortalı çalıştıran ve ihale konusu işteki mal ve hizmetlerin yürütülmesini sağlayan işverenler bağımsız işveren olarak kabul edilip adlarına işyeri dosyası açılacaktır. Yukarıda belirtilen hususlar kapsamında her halükarda ana işverenin sigortalı çalıştırması halinde söz konusu işveren adına işyeri dosyası açılacak ana işverenden iş alan ve bu iş için görevlendireceği sigortalıları çalıştıran işverenler ise alt işveren olarak tescil edilebilecektir.

Diğer yandan ihale makamları, zaman zaman ihale konusu işi üstlenen müteahhidin işin belli bir bölümünü yaptıktan sonra (işi tamamlamadan) eksik kalan kısmının başka bir müteahhit tarafından tamamlanmasına yönelik anlaşmalara muvafakat etmekte olup eksik kalan işlerin yapılması hususunda düzenlenen sözleşmede öngörülen teminatları da almaktadır.

Bu doğrultuda ihale konusu işin eksik kalan kısmının sonradan düzenlenen sözleşmeye istinaden işi devir alan tarafından yapılması ve üstlenilen bu kısım için ayrıca teminat alınması halinde, işin devrine idarece muvafakat edildiğine ilişkin yazılı sözleşmenin ibraz olunması kaydıyla, bu nitelikteki sözleşmede, işin önceki kısımlarından dolayı işi devir alanın sorumluluğunun bulunduğu hususunda herhangi bir hükme yer verilip verilmediği üzerinde durulmaksızın, işi devir alan adına ayrıca işyeri dosyası açılarak eksik kalan kısımlar ile ilgili işlemler açılacak yeni dosyadan yürütülecek, taahhüt edilen ihale konusu işin ihale makamının muvafakatı ile yüklenicisinin değişmesi durumunda işyeri dosyasında devir işlemi yapılmayarak yeni müteahhit adına ayrıca bir işyeri dosyası açılacaktır. Öte yandan söz konusu durumda işyeri dosyası tescil ettirilmemesi halinde ise; devir tarihi itibariyle devralan adına yeni işyeri dosyası açılacak, devir tarihinden sonraki bildirimler bu işyeri dosyasına aktarılacak ayrıca işyeri bildirgesinin verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulanacaktır. Asgari işçilik işlemlerine ilişkin işlemler ise her bir işyeri dosyasından ayrı ayrı yapılacaktır.

Tereddüt yaratan konu ise;

Ayrı işverene devir edildiği için yeni dosya açılacağı açık bir dile ile ifade edilmiştir. Peki, iş ortaklığı şeklinde alınan işin, ortaklardan birine devrinde ki işlemin nasıl olacağı konusu tereddüt oluşturmaktadır. Daha önceki bir uygulamada iş ortaklığı şeklindeki ihaleli işin tamamının diğer ortağa devrinde, yeni SGK işyeri tescili yapılmamış ve eski işyeri üzerinden nevi değişikliği varsayımı üzerinden güncelleme yapılarak işleme devam edilmiştir.

12.09.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Bugüne kadar birçok küçük arkadaş grubu veya çok ortaklı büyük mesleki gruplar kooperatif kurarak konut veya işyeri sahibi oldular ve olmaya devam ediyorlar.

Art niyetli olarak istismar edilen kooperatif ortaklarının mağduriyetleri sonucunda getirilen yüksek cezalar ve bakanlıkların online denetim sistemi ile, kooperatifler artık gerek ortakları gerek ise kamu kurumları tarafından yakından takip ediliyor, ayrıca Cimer üzerinden herhangi bir şikâyette müfettiş görevlendiriliyor ve bir suiistimal veya eksiklik söz konusu ise hızlıca aksiyon alınıyor.

Son yapılan düzenlemeler ile;

• Kooperatif yöneticilerine getirilen zorunlu eğitim
• Kooperatife ait bilgi ve belgelerin sürekli güncel ve ortakların incelemesine açık tutulmasını zorunlu tutacak Koopbis sistemi 
• Sadece iç denetim değil, meslek mensupları tarafından yapılması gereken zorunlu dış denetim 

Sayesinde daha şeffaf ve takip edilebilir kooperatifçilik modeli de bu yıldan itibaren mümkün olacak.

• Bu noktada yapı kooperatiflerin kurulduktan sonra ilk ve belki de en önemli işlemi olan arsa alım süreci ile ilgili bazı bilgiler vermenin faydalı olacağını düşünüyorum.
• Öncelikle kooperatiflerin ortaklarına konut veya işyeri teslimi yapabilmesi için arsa alım sürecindeki prosedürlerin kooperatif yönetim kurulu tarafından titizlikle yerine getirmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda yapı kooperatifleri tarafından arsa alım işlemlerinde dikkat edilmesi ve bilinmesi gereken bazı önemli hususlar ile genelde merak edilen konular şunlardır.

1-Kooperatiflerde Arsa Alımı için Genel Kurul Kararı Gerekli midir?

Evet gereklidir. Kooperatiflerin yapılaşacağı arsanın alım kararı yönetim kurulu tarafından değil genel kurul tarafından alınmalıdır. 

Kooperatif ana sözleşmesinin “genel kurulun görev ve yetkileri” başlıklı 23. maddesine göre “Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek” genel kurulun görevidir.

Bu görevi genel kurul devir ve terk edemez, yönetim kuruluna devredemez.

O yüzden kooperatif kuruluşu yapıldıktan sonra hemen arsa alımı yapılmak isteniyor ise kuruluş olağan üstü genel kurulunun ayrı bir gündem ile hızlıca gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu genel kuruldan önce ortak kaydedilmemesi de önem arz etmektedir.

2-Kooperatiflerde arsa alımı için genel kurulda alınacak kararda aranacak nisap nedir?

Genel kurula katılan ortakların yarıdan bir fazlası ile arsa alım kararı alınabilir. 

Ağırlaştırılmış nisap aranmaz.

Kooperatiflerde Genel kurulun toplanabilmesi ve gündemdeki konuların görüşebilmesi için, kooperatife kayıtlı ortakların en az 1/4’nün şahsen veya temsilen toplantıda hazır bulunması şarttır.

Yapı kooperatiflerinde İlk ve müteakip toplantılarda aynı nisap aranır.

3-Kooperatiflerde alınacak arsanın azami fiyatı genel kurul tarafından mı belirlenmelidir?

Evet. Kooperatifin genel kurul tutanağında arsanın toplam maliyetinin üst sınırı veya metrekare birim fiyatının üst sınırının yazılması gereklidir.

Arsa alım kararını genel kurul alırken uygulamayı yönetim kurulu yapacağı için arsa alımında takip edilecek usul konusunda da karar alınması gereklidir. Bu nedenle kooperatifin genel kurul tutanağına pazarlık, ihale vb. şeklinde hangi usulde arsa alınacak ise yazılmalıdır.

4-Kooperatifin alacağı arsanın kooperatifin amacına uygun olmaması durumunda mutlaka genel kurul tutanağında bu husus belirtilmelidir.

Amacına uygun arsa tanımı konut veya işyeri yapımına uygun, imarı olan ve ortak sayısına yetecek kadar imalat yapılabilecek, her ortağa en az bir bağımsız bölüm düşecek arsayı ifade etmektedir.

Zaman zaman yapı kooperatifleri tarafından henüz imarı olmayan arazi vasfında taşınmazlar alındığı da bilinmektedir.

Bu nedenle mutlaka genel kurul tutanağına alınacak arsanın imar durumunun henüz konut veya işyeri yapımına uygun olmadığı, bu durumun ortakların bilgisi dahilinde olduğu hususu eklenmelidir.

5-Genel Kurul tutanağında alınacak arsanın pafta, parsel bilgilerine yer verilmesine gerek bulunmakta mıdır?

Hayır. Kooperatiflerde genel kurul tutanağına arsa alım kararı yazılırken kooperatifin alacağı arsanın belirlenmiş ve net bir yer olması zorunluluğu bulunmamaktadır. 

Bu nedenle arsanın pafta ve parsel bilgileri yerine bulunduğu il veya bölgenin yazılması da mümkündür.

6-Kooperatifler sadece arsayı tapu devri veya tapuya şerh verdirilecek satış vaadi sözleşmesi ile mi satın alabilir?

Evet. Kooperatiflerin arsa alımında dikkat etmesi gereken bir önemli konu da alacakları arsanın sadece tapu devri veya tapuya şerh verdirilecek satış vaadi sözleşmesi ile satın alınabilmesidir.

Adi sözleşme veya belli bir dönem taksit ödeme sonrasında (tapuya şerh verilmeden) tapu devri yapılması mümkün değildir.

Bu şekilde arsa alımı gerçekleştirmeyen yönetim kurulu üyelerinin hukuki ve cezai sorumluluğu söz konusudur.

7-Kooperatif, yönetim kurulu üyelerinin sahip olduğu arsayı satın alabilir mi?

Türk Ticaret Kanunu’nun 334’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “İdare meclisi azalarından biri umumi heyetten izin almadan kendi veya başkası namına bizzat veya dolayısıyla şirketle şirket konusuna giren bir ticari muamele yapamaz. Aksi takdirde şirket yapılan muamelelerin batıl olduğunu iddia edebilir. Aynı hak diğer taraf için mevcut değildir.” hükmündedir.

Bu hüküm, yönetim kurulu üyeleri (veya bu üyelerin vekili oldukları kişiler) ile kooperatif tüzel kişiliği arasında gerçekleştirilen yasak işlemleri kapsamaktadır.

Genel kurulun bu konuda özel bir kararı olmaksızın bu tür bir işlem yapılması mümkün değildir.

Bu nedenle kooperatifin genel kurul tutanağında açıkça bu konuda karar alıp genel kurulda oylatılması, arsanın sahibi olan yönetim kurulu üyelerinin isimlerinin tek tek tutanağa yazılması gereklidir.

8-Arsa sahipleri arsalarını kooperatife satarak kooperatif ortağı vasfı kazanabilir mi?

Zaman zaman kooperatifler arsa alımı yaparken arsa sahibi veya sahiplerinin arsa satış bedeli yerine kooperatife ek ayrıca bir bedel ödemeden konut veya işyeri talep ettikleri bilinmektedir.

Kooperatiflerde açıkça bir genel kurul kararı olmadan ortaklar arasında farklı uygulamalar yapılamaz.

Bu nedenle özel statülü ortak denilen arsa sahipleri ile ilgili genel kurulda açık ve sarih karar alınmalı, hangi ödemeden muaf tutulacakları, şerefiye ödeyip, ödemeyecekleri, tercihli tahsis kapsamında konut seçme hakları olup, olmayacağı hususlar tam olarak netleştirilmelidir.

9-Kooperatifler üzerinde haciz, ipotek gibi kısıtlamaları olan arsaları satın alabilir mi?

Üzerinde haciz, ipotek gibi kısıtlamaların bulunduğu bir taşınmazın kooperatif adına edinimi için genel kurulun bu konuda yönetim kuruluna yetki vermiş olması gerekir, aksi takdirde genel kurul tutanağında arsanın üzerindeki haciz ve ipotek tutarları ile ilgili bir husus ve ortakların bilgilendirilmesi söz konusu değil ise tapu müdürlükleri işlemi gerçekleştirmemektedir.

10-Kooperatifin terk işlemleri için genel kurul kararı alınmasına gerek bulunmakta mıdır?

Kamu hukukundan doğan; yola veya yeşil alana terk gibi işlemler için genel kurul kararı aranmasına gerek yoktur.

11-Kooperatifler arsalarını kat karşılığı olarak bir yüklenici firmaya verebilir mi?

Evet kooperatifler bir yüklenici firma kat karşılığı sözleşme düzenleyerek arsalarını değerlendirebilir ancak kooperatifin genel kurul tutanağında mutlaka kooperatife kalacak asgari yüzdenin yazılması gereklidir.

Ek olarak kat karşılığı sözleşmenin de notere onaylattırılarak tapuya şerh edilmesi gereklidir.

Genelde bu süreçte kooperatiflerin teminat almadığı, yüklenici ile aralarındaki sözleşmelerin yeterince özenli yapılmaması gibi sorunlar ortaya çıkabilmektedir.

Bu nedenle kat karşılığı sözleşme mutlaka müteahhit firma tarafından değil kooperatif avukatı tarafından hazırlanmalı sonrasında o sözleşme üzerinde gerekirse revizeler yapılmalıdır.

12-Kooperatifler birden fazla arsa satın alıp farklı bölgelerde inşaat yapabilir mi?

Kooperatifçe, konut inşaatlarının devamı sırasında veya tamamlanmasından sonra değişik yer ve zamanlarda yeniden arsa alınması ve ortak kaydedilmesi şeklinde faaliyette bulunulamaz.

Ancak imar durumlarının elverişsizliği nedeni ile ortaklarına konut veya işyeri teslimi yapabilmek amacı ile genel kurul kararı alınarak farklı arsa alınabilir.

Konut veya işyeri inşaatlarına başlanmış ise (zaten imarı olan bir arsa var ise) ayrıca farklı farklı bölgelerde etap, etap inşaat yapılması kooperatif ana sözleşmesine aykırıdır.

13-Kooperatife ortak olan kişilerin bilgileri tapuda gözükür mü?

Kooperatife ortak olan veya olmak isteyen kişilerin çok fazla sorduğu bir soru olduğu için eklemek istedim.

Kooperatiflerde arsanın sahibi kooperatifin tüzel kişiliğidir. Yani tapuda arsanın sahibi kooperatif olarak gözükür.

Kooperatif ortakları ise ilgili kooperatife ortak olup, olmadıklarını kooperatif dışında teyit etmek istedikleri takdirde ise e-devlet üzerinden kooperatif ortaklıklarını sorgulayabilirler.

14-Kooperatif ortaklarına arsa olarak taşınmazların devrini yapabilir ve tasfiye olabilir mi?

Yapı kooperatiflerinde işyeri veya konut yapımının imkansızlaşması halinde, kooperatife ait arsayı parselleyerek, genel kurulca karara bağlanması şartıyla kura ile ortaklarına dağıtılması mümkündür.

15-Kooperatif arsasının ferdileştirilmeye konu edilmeden noter huzurunda yapılacak parselasyon ile dağıtılması mümkün müdür?

Uygulamada imarı olmayan arsaların herhangi terk işlemi de söz konusu olmadığı için noterliklere parselasyon planının onaylatılması ve devamında bu arsalara ortak kayıt edildiği ve zaman zaman da yapı kayıt belgesi alındığı görülmektedir.

Bu hususta mağduriyetler söz konusu olmaması için mutlaka ortak olacak kişilerin uygulamanın kanuna uygun olmadığı konusunda bilgi sahibi olmaları gerekmektedir.

16-Üzerinde arsa olan kooperatif tasfiye olabilir mi?

Hayır üzerinde arsa veya arazi yani taşınmaz olan kooperatifin tasfiye olması mümkün değildir.

Sonuç olarak; ağustos ayı içinde yapılan düzenleme ile ön ödemeli konut satışlarında azami teslim süresi 36 aydan 48 aya uzatıldı.

Bugün finansmanı doğru kurgulanmış (hakediş bloke hesap, ortakların kredilendirilmesi ve kat irtifakından sonra ferdileştirilmesi, kooperatiflere sağlanan vergi avantajları vb.) bir kooperatifin çok daha düşük maliyet ile daha kısa sürede konutları teslim etmesi mümkün ayrıca yakın zamanda planlanan 10.000 sanayi sitesi projesi de yüksek maliyetlere katlanmadan işyeri sahibi olma açısından önemli bir fırsat olarak gözüküyor.

12.09.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Özellikle EYT tartışmalarının hız kazanmış olduğu bu dönemde kişilerin hangi şartlarda EYT kapsamına gireceği bir muamma iken taslak metinlerde gecen 08/09/1999 tarihi öncesi sigortalı olan kişiler içim 5825 gün veya diğer bir şart olarak adı gecen erkekler için 9000 gün, bayanlar için 7000 gün şartlarının sağlanmasında prim gün sayısı eksik olan kişilerin bu gün sayılarının tamamlamak için borçlanma yapabileceği bazı süreler mevcut olup bu borçlanmalardan en çok bilinenleri erkekler için askerlik bayanlar için ise doğum borçlanmasıdır.

5510 sayılı Kanun öncesi yürürlükte bulunan 506, 1479, 2925 ve 2926 sayılı Kanunlarda sınırlı sayıda borçlanma düzenlemesi yer almakta iken 5510 sayılı Kanun oldukça fazla borçlanma türüne yer vermiştir. 5434 sayılı Kanunda ise daha fazla borçlanma türü bulunduğundan bir anlamda 5510 sayılı Kanunda düzenlenen genel nitelikteki borçlanmalar, memurlarla ilişkilendirilen 5434 sayılı Kanunla sigortalılar açısından norm ve standart birliği sağlanmıştır.

5510 sayılı Kanundan önce yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanunda yer alan sigorta borçlanmasının emekli maaşını olumsuz yönde etkileyen uygulamasıda sona ermiştir. 506 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi gereği, sigortalılar, er olarak silah altında geçen sürelerinin tamamını veya bir kısmını, yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihindeki sigorta primine esas kazancın alt sınırı üzerinden hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerini tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde ödemeleri şartıyla borçlanabilmekte ve borçlanılan sürenin karşılığı olan gün sayısı sigortalının prim ödeme gün sayısına katılmakta ve 506 sayılı Kanun’a göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlanması halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmektedir.

SGK tarafından yayınlanan 3 Ocak 2000 tarihli 12-101 Ek sayılı Genelge gereği, 2000 yılı başından sonra fiili askerlik hizmeti için hesaplanan askerlik borçlanmasına ait prim günleri ile prime esas kazançlar toplamı, borçlanma için başvuruda bulunulan tarihteki takvim yılı kazancına eklenmektedir. 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesinde düzenlenen borçlanma hükümlerine göre ise borçlanma yapılması halinde borçlanılan sürelere ait primler borçlanmaya esas olgunun bulunduğu tarihteki prim günü ve kazancı olarak dikkate alınmaktadır. Bu nedenle 5510 sayılı Kanun kapsamında yapılan borçlanmalar, 506 sayılı Kanun dönemine ait prim gün sayısını arttırdığı için (geriye doğru prim günü kazandırdığı için) emekli aylığını olumlu yönde etkilemektedir.

5510 sayılı Kanunda düzenlenen sigorta borçlanmaları, sigortalılar açısından olumlu yönde dört temel işleve sahiptir. Bunlardan ilki sigortalının prim gün sayısını artırma işlevidir. Sigorta borçlanması yapılarak hizmetten saydırılan süreler, sigortalılık süresinin hesabında, primi ödenen süreler de prim ödeme gün sayısının hesabında dikkate alınmaktadır.15 Sigortalı emekli olmak için yaşı tamamlamış ancak prim gün eksiği varsa sigorta borçlanması prim gün sayısı artıracağından sigortalı daha erken emekli olabilir.

Sigorta borçlanmasının ikinci işlevi ise borçlanılan dönemlerin ilk defa sigortalı olunan tarih öncesine ait olması halinde, ilk defa sigortalı olunan tarih borçlanma gün sayısı kadar öne çekileceği için sigortalının uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlara hak kazanma şartlarını etkilemesi diğer bir ifade ile daha erken emekli olabilmesidir. 5510 sayılı Kanuna göre, sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlanılması halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Bu işlev, ilk defa 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olanlar ile borçlanma sonrası ilk defa sigortalı olunan tarih 8 Eylül 1999 tarihi öncesine gelen sigortalılar için geçerlidir. Sigorta borçlanmasının ilk defa 1 Mayıs 2008 tarihinden sonra sigortalı olanlar açısından 5510 sayılı Kanunda öngörülen prim ödeme gün sayısının 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlaması koşuluyla emeklilik yaşından (kadın:58, erkek:60) olumsuz etkilenmemesine katkı yaptığını da belirtmemiz gerekir. Emekli aylıklarını belirleyen en önemli iki parametreden ilki aylık bağlama oranıdır. Aylık bağlama oranı prim ödeme gün sayısına göre belirlenmektedir. Prim gün sayısı artınca aylık bağlama oranı yükselmekte aylık bağlama oranı yükselince emekli aylığı artmaktadır.

Sigorta borçlanmasının üçüncü işlevi ise sigorta borçlanması sonrası prim gün sayısı artışına bağlı olarak emekli aylık miktarını yükseltmesidir.

Sigorta borçlanmasının son işlevi ise borçlanılan miktarın gelir vergisi açısından indirim konusu yapılabilmesidir.

Bu indirim nedeniyle sigortalı ödediği borçlanma tutarları nispetinde daha az vergi ödemek suretiyle maddi menfaat elde edecektir. Ayrıca kamuda çalışan işçiler açısından askerlik nedeniyle yapılan sigorta borçlanmasının başka bir işlevi daha bulunmaktadır. Kamuda görev yapan işçilerin askerlik borçlanması yapması halinde borçlanılan süreleri kamu hizmeti sayılmakta, işçiye kamu hizmetlerine ilave borçlanılan süreler için de kıdem tazminatı ödenmektedir. Hak sahipleri tarafından yapılacak olan sigorta borçlanmalarının ölüm aylığına hak kazanılması açısından da etkileri bulunmaktadır.

Sigorta borçlanmanın hak sahipleri açısından en önemli sonucu ölüm aylığı bağlanmasıdır. Yeter ki; borçlanma sonucu birleştirilen hizmet süreleri ile prim ödeme gün sayısı aylık bağlanması için yeterli olsun ve hak sahibi ölüm aylığı talebinde bulunsun. Ancak, hak sahipleri, borçlanma sonucu ölüm aylığına hak kazanmışlarsa, ölüm aylığı sigortalının ölümünü takip eden aybaşı değil, borçlanma tutarının ödendiği ayı takip eden aybaşı olacaktır

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun hizmet borçlanmalarına ilişkin hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin borçlanabilecekleri süreler Kanunun 41, 46 ve geçici 4 üncü maddeleriyle düzenlenmiş olup borçlanmaya ilişkin usul ve esaslar aşağıda açıklanmıştır.

5510 SAYILI KANUNUN 41 İNCİ MADDESİNE GÖRE YAPILACAK BORÇLANMALAR

A- Borçlanma Hakkı Verilenler

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı sayılanlar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar, 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesi gereğince haklarında bazı sigorta kolları uygulananlar, isteğe bağlı sigortalılar, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılar ile bunların hak sahipleri 5510 sayılı Kanunun 41 inci madde hükümleri gereğince borçlanma yapacaklardır.

B- Borçlanma Kapsamında Olan Süreler

5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesi uyarınca;

a) Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalı kadının, ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihten sonra iki defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden itibaren geçen iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla talepte bulunulan süreler,

b) Kanunun 4 üncü maddesinin (b) bendinin (1) ve (3) numaralı alt bentlerine göre zorunlu sigortalılıkları devam edenler hariç olmak üzere, er veya erbaş olarak silah altında veya yedek subay okulunda geçen süreler,

c) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanların, personel mevzuatlarına göre aylıksız izinde geçen süreleri,

d) Sigortalı olmaksızın doktora öğreniminde veya tıpta uzmanlık için, yurt içinde veya yurt dışında geçirdikleri normal doktora veya uzmanlık öğreniminde geçen süreler,

e) Sigortalı olmaksızın avukatlık stajını yapanların normal stajda geçen süreleri,

f) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında geçen sigortalılık süreleri hariç, sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan dolayı beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri,

g) Grev ve lokavtta geçen süreler,

h) Hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri,

ı) Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi takip eden aybaşına kadar açıkta geçirdikleri süreler,

borçlanma kapsamına alınmıştır.

Sigorta borçlanmasının son işlevi OLARAK yukarıda bahsetmiş olduğumuz borçlanılan miktarın gelir vergisi açısından indirim konusu yapılabilmesi hususu; Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No 111 GVK 111 tebliğde açıklanmış olup ilgili tebliğde;

“Bakanlığımıza yapılan başvurmalardan, ücretlerin vergilendirilmesi ile ilgili uygulamalardan bazı tereddütlerin doğduğu anlaşılmış ve bu konularda, aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

1. EMEKLİ SANDIĞI VE SOSYAL SİGORTA KURUMLARINA ÖDENEN BORÇLANMA AİDAT VE PRİMLERİ :

Belli şartları taşıyan kimselerin sosyal güvenliklerini sağlamak amaciyle, kanunla kurulan ve tüzel kişiliği haiz Emekli Sandıkları ve Sosyal Sigorta Kurumlarına, ödenen paralara aidat ve prim denilmekte ve bunlar 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 63 üncü maddesindeki şartlarla, ücretin gerçek safî tutarının hesabında, gider olarak indirilmektedir.

Emekli Sandığı ve Sosyal Sigorta Kurumlarından, kanunla kurulmuş olanların üyelerine çeşitli kanunlarla, daha önceki dönemlerde ödenmemiş bulunan aidat veya primleri borçlanma suretiyle ödeme ve dolayısiyle emekliliğe esas alınacak hizmet sürelerini uzatabilme hakkı tanınmaktadır. Bunun için, kanunlarla belli edilen koşullar altında borçlanılan aidat ve primlerin, üyelerce ödenmesi zorunludur.

Bu ödemeler de Gelir Vergisi Kanununun 63/2 maddesinde sayılan aidat ve primler niteliğindedir ve bunların da ücretin gerçek safi tutarının hesaplanması sırasında gider olarak indirilmesi, Gelir Vergisi Kanunu’nun lafzına ve ruhuna uygun görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

A _ Emeklilik aidatı ve sosyal sigorta primlerinin gider olaraık indirilmesi kanunen kabul edilmiş bulunan kurumlara, kanunlarında öngörülen şekilde ücretten kesilmek suretiyle ödenen borçlanma aidat ve primlerinin miktarına ve nisbetine bakılmaksızın, kesildiği aya ait gelir vergisi matrahının tesbitinde gider olarak nazara alınması;

B _ Aidat toptan ödenmişse, ödenen tutara ulaşılıncaya kadar bu miktarın ücretlerin, vergiye tâbi tutarından indirilmesi;

Olarak mevzuatta yer alması sonucu kişilerin SGK’ya yapmış olduğu borçlanmalar sonucu bu borçlanma tutarların “Aidat toptan ödenmişse, ödenen tutara ulaşılıncaya kadar bu miktarın ücretlerin, vergiye tâbi tutarından indirilmesi” hükmü gereği vergi indiriminden yararlanılması sonucunu doğurmaktadır.

Peki, bu borçlanma tutarları nasıl vergi indirimi olarak değerlendirilir; SGK’ya ödenen borçlanma primleri, ödemenin yapıldığı aydan başlayarak Gelir Vergisi matrahının tespitinde gider olarak gösterilebiliyor. Vergi indiriminden yararlanabilmek için çalışanın, borçlanmaya ilişkin ödeme belgesini işverene vermesi gerekiyor. Belge işverene verildiği aydan başlayarak, takvim yılı sınırlaması olmaksızın, SGK’ya ödenen prim tutarının tamamı, vergiden indirilebiliyor. Dolayısıyla SGK’ya yapılan borçlanma tutarı, bu rakam tamamlanıncaya kadar işçinin vergi matrahından indirilecektir. Böylece işçi, o aya ilişkin vergi ödemeyecek ve vergi olarak kesilecek işçinin cebine girecektir. Doğum borçlanması daha uzun süreler için yapıldığından, doğum borçlanması yapan işçilerin vergi indirimi avantajı daha yüksek rakamlara ulaşacaktır. Askerlik ve doğum borçlanmasında vergi indiriminden yararlanabilmek için borçlanmanın çalışırken yapılması gerekmektedir.

Umarım derlemiş olduğum bu yazı bu yazı EYT taslak çalışmaları öncesi siz değerli okuyucularıma bir nebze olarak fayda sağlayabilir. Saygılarımla

Kayanakça:

1) https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13973&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

2) https://www.gib.gov.tr/node/88302

3) https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/299550

4) https://www.kamuiscileri.net/haber/9823951

12.09.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Bilindiği üzere vergiye gönüllü uyumun arttırılması amacı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinde “İzaha davet” uygulaması düzenlenmiştir.

1-Vergiye gönüllü uyum ne demek?

Vergiye gönüllü uyum her ne kadar çok fazla kullanılan bir ifade olsa da toplumda tam ne anlama geldiği noktasında netlik olmadığını düşündüğüm için kısa bir açıklama yapmanın faydalı olacağını düşünüyorum.

Vergiye gönüllü uyum en net ifade ile “vergi borçlularının yükümlülüklerini kendiliğinden yapması ve yaptırım olmaksızın vergilerini zamanında ödemeleri” *anlamına gelmektedir.

Bu arada bence çok önemli değil ama sadeleşme açısından “İzaha davet” yerine “açıklamaya davet” ifadesi kullanılması da özellikle genç arkadaşlar açısından durumun daha net anlaşılabilir hale getirmesi nedeni belki uyumu artırabilir.

2-Vergiye gönüllü uyumu artıracak izaha davet uygulaması nedir?

İzaha davet uygulaması; bilgi, belge, bulgu ve verilerden hareketle yapılan analizler neticesinde tespit edilen konular kapsamında, vergi ziyaına neden olma ihtimalleri bulunan mükellefler hakkında yetkili merciler tarafından yapılmış ön tespitlerle ilgili olarak aynı merciler tarafından mükelleflerden açıklama talep edilmesidir.

Basitleştirirsek; banka hareketleriniz, tapu dairesinde yaptığınız işlemler, kullandığınız krediler, adınıza düzenlenen faturalar vb. bilgi belgelerden hareket ile vergi ödemeniz gerektiği düşünülen bir konuda (eğer ödememiş iseniz) sizden açıklama talep edilmesidir.

Hesabınıza geçen yıl yurt dışından 10.000 USD gelmiş, mahiyeti nedir gibi bir izaha davet yazısı örnek olarak verilebilir.

3-İzaha Davet Uygulamasının Mükelleflere Bir Fayda Sağlıyor mu?

Öncelikle; İzaha davet uygulaması; idarenin bilgisi dahilinde olması nedeniyle pişmanlık yolunun kapandığı durumlar için getirilen mükellef lehine bir düzenlemedir.

İzaha davet uygulaması sayesinde;

• Vergi ziyaına sebebiyet vermediği anlaşılan mükelleflerin konuyla ilgili vergi incelemesine veya takdire sevk edilmesini önlemekte,
• Vergi ziyaına sebebiyet verildiği durumlarda ise belirli şartlar dahilinde indirimli ceza uygulanmak suretiyle mükellefleri daha ağır müeyyidelerden korumaktadır.

4-Hesabıma Para Geldi.Beyan etmedim. İzaha davet uygulamasına kendim başvurabilir miyim?

İzaha davet uygulaması, mükelleflerin talebi ile değil idarenin ön tespitleri ile başlatılan idari bir yoldur.

5-İzaha Davet Yazısı Geldi. Ne Yapacağım? Online Ortamda Cevap Verebilir miyim?

Kendilerine izaha davet yazısı gönderilen mükellefler, yazının tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yazılı olarak veya ilgili komisyona sözlü olarak açıklamalarını yapabilirler.

Mükellefler yapacakları izahı, https://ivd.gib.gov.tr üzerinden giriş yaparak “İşlem Başlat” menüsünde bulunan “Vergi İşlemleri” başlığının altındaki “İzaha Davet İşlemleri” alanından elektronik olarak da yapabilirler.

6-İzaha Davet Yazısına Ne Kadar Süre içinde cevap vermem gerekli?

İzaha davet yazısı tebliğ edilen mükellefler, yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten başlayarak 30 uncu günün sonuna kadar izahta bulunabilirler.

7-İzaha Davet Yazısına Cevap vermedim. Ama Beyanname verdim olur mu?

Evet olur.30 gün içinde izah yerine geçecek beyanname vermek mümkündür.

8-İzaha Davet Yazısına Cevap Verdim. Ne kadar süre içinde bana cevap gelecek?

Süresinde yapılan izah, Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu tarafından en geç 45 gün içerisinde değerlendirilerek sonuca bağlanır.

9-İzah ettim. Ama açıklamam kabul edilmedi. Şimdi ne olacak?

• Komisyon tarafından izah değerlendirme sonuç yazısının tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 uncu günün sonuna kadar izahı kabul edilmeyen mükelleflerin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinde belirtilen indirimli ceza uygulamasından yararlanabilmeleri için ön tespit konusuyla ilgili olarak izaha davet kapsamında beyanname vererek ödeme yapmaları gerekir.
• Komisyonca yeterli bulunmaması halinde alınan karar mükellefe bildirilerek ön tespit tutanağındaki tutarın beyan edilerek ödenmesi gerektiği belirtilir. Bu bildirim üzerine mükellefin, kararın tebliğ tarihten itibaren 30 gün içerisinde hiç verilmemiş olan beyannamesini vermesi veya eksik ya da hatalı beyanını düzeltmesi gerekmektedir.
• İzahı kabul edilmeyen mükellefler tarafından ön tespitte belirtilen hususlara ilişkin olarak izaha davet kapsamında beyanname verilmesi ve beyan üzerine tahakkuk edecek vergilerin de ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranındaki izah zammıyla aynı sürede ödenmesi şartıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilecektir.
• Yapılan izahın; ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarını doğrular nitelikte olması veya yeterli bulunmaması ve mükellef tarafından da ön tespit konusuyla ilgili olarak beyanname verilmemiş olması halinde vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk işlemleri yapılır

10- 30 Günlük Süreyi Kaçırmamak Neden Önemli?

İzaha davet uygulamasında 30 günlük izahta bulunma ve beyanname verme ve ödeme süreleri çok önemli olup, kendilerine izaha davet yazısı tebliğ edilen mükelleflerin indirimli ceza uygulamasından yararlanabilmeleri için bu süreleri geçirmeden izahta bulunma, beyanname verme ve ödeme yapmaları gerekmektedir.

11-İzaha Davet Kapsamında Verilecek Beyannamelerde Yapılacak İşlemler Nelerdir? Referans Numarası Neden Önemlidir?

İzaha davet edilen mükellefler ön tespit konusunda belirtilen konunun etkilediği tüm vergilere ilişkin olarak asgari ön tespit tutanağında belirtilen matrah veya vergi farkını kapsayacak şekilde beyanname vereceklerdir.

Ön tespit tutanağında referans numarası yer alır. 

Bu numara; izaha davet yazısı, yapılan izah, izah değerlendirme sonuç yazısı ve izaha konu beyannameler arasındaki eşgüdümü sağlar.

Bu nedenle izaha davet yazısına konu olan vergiye ilişkin verilecek beyannamelerde referans numarasına yer verilmesi gerekmektedir.

Ön tespit tutanağında yer alan referans numarasının, izaha davet kapsamında, elektronik ortamda verilen beyannamenin ilgili alanına, kâğıt ortamında verilen beyannamenin ise sağ üst köşesine ayrıca yazılması gerekmektedir.

12-İndirimli Kesilen Ceza İçin Mükellefler Cezada İndirim veya Uzlaşma Talep Edebilirler mi?

Evet. 213 sayılı Kanunun 370 inci maddesinin (a) fıkrası kapsamında %20 oranında vergi ziyaı cezası kesilmesi halinde, bu ceza için, mükellefler 213 sayılı Kanunun 376 ncı maddesi kapsamında cezada indirim talep edebilirler veya tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusunda bulunabilirler. 

Söz konusu Kanunun 370 inci maddesinin (b) fıkrası kapsamında sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinden dolayı ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükellefler ise, kesilen cezaya ilişkin tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusunda bulunamaz ancak 213 sayılı Kanunun 376 ncı maddesi kapsamında cezada indirim talep edebilir.

13-Beyannameyi verdim. Ama 30 gün içinde ödeyemedim. Ne olacak?

213 sayılı Kanunun 370 inci maddesi kapsamında verilen beyanname üzerine tahakkuk eden vergiler ile izah zammının mükelleflerce 30 günlük süre içerisinde ödenmemesi durumunda, %20 oranında kesilmiş olan indirimli ceza, %50 oranı esas alınarak ikmal edilir ve izah zammı gecikme faizine dönüştürülür.

*Kaynak-“Vergiye Gönüllü Uyum” Konusunda Çanakkale İline Yönelik Ampirik Bir Çalışma-Yrd. Doç. Dr. Selçuk İPEK-İlknur KAYNAR

11.08.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Bilindiği gibi 7326 sayılı Yasa 09.06.2021 gün ve 31506 sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Uygulamada tereddüt edilen konulardan bir tanesi de 2016 ila 2020 yılları arasında gelir, KDV veya kurumlar vergisi yönünden matrah artırımı yapan mükelleflerin sahte fatura kullanmaları ile ilgili bir durum tespiti halinde ne gibi durum ile karşı karşıya gelecekleri tartışma konusu haline gelmektedir.

Bilindiği gibi 7326 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde 2016-2020 yıllarının tamamı veya bir kısmı için KDV artırımında bulunan mükelleflerin, artırımda bulunduğu yıllar için haklarında sahte belge düzenlediğine ilişkin rapor bulunan mükelleflerden mal ve hizmet alışında bulunduğunun tespit edilmesi halinde “Ödenmesi Gereken KDV” beyan edilmiş olan dönemlere ilişkin tespitler dolayısıyla mükelleflere “Olumsuzluğun Giderilmesine Davet Yazısı” gönderilmeyecek olup, mükellefin bu alışlar dolayısıyla özel esaslar kapsamında da alınmaması gerekmektedir.

Öte yandan, söz konusu tespitin, “Sonraki Döneme Devreden KDV” beyan edilmiş olan dönemlere ilişkin olması durumunda mükellefe “ Olumsuzluğun Giderilmesine Davet Yazısı” gönderilmesi gerekmektedir. Ancak işlemin gerçekliğinin ispat edilmemesi durumunda, artırım yapılan dönemler için herhangi bir tarhiyata yol açmaksızın, diğer bir deyişle sonraki döneme devreden KDV tutarı kadar, düzeltme yapılması gerekmektedir. Bu şekilde yapılan düzeltme işlemlerinin “Ödenmesi Gereken KDV” hesaplanan bir döneme kadar devam ettirileceği ve bu dönemin artırımda bulunulmayan bir dönem olması halinde gerekli tarhiyatın yapılacağı da izahtan varestedir.

Sonuç olarak, 7326 sayılı Kanunun 5. Maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümlerinden yararlananlar hakkında 213 sayılı Kanunun 367. Maddesi kapsamında inceleme yapılabilecektir. Buna göre, matrah ve vergi artırımından yararlanılması, matrah ve vergi artırımında bulunulan dönemler de dahil olmak üzere, 213 sayılı Kanunun 359. Maddesinde yer alan kaçakçılık fiillerinin işlenip işlenmediğinin tespiti yönünden inceleme yapılmasına engel teşkil etmeyecektir. Yürütülen bu incelemeler sırasında söz konusu fiillerin işlendiğinin tespit edilmesi durumunda, aynı Kanunun 367. Maddesi kapsamında Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulması gerekmektedir. Ancak, bu incelemeler sonucunda matrah ve vergi artırımında bulunulan dönem ve vergiler için tarhiyat yapılmayacaktır.[1]

---

[1] Bkz: 7326 sayılı Yasa, 1 seri nolu Genel Tebliğ. İlgili Tebliğ: 14.06.2021 gün ve 31511 sayılı R.G.’de yayınlanmıştır.

11.08.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

1.Giriş

En genel tanımı ile damga vergisi bireyler ve topluluklarının kendi aralarında veya devletle yaptıkları çeşitli hukuki işlemler dolayısıyla düzenlenen, bir hususu ispat ve belli etme niteliğini taşıyan kâğıt ya da elektronik belgeler üzerinden alınan bir mali yükümlülüktür.[1]

Bir kağıtın Damga Vergisi Kanununa tabi olup olmadığı kanundaki kağıtlar tanımına uygun olması gerekmektedir. Dolayısıyla düzenlenen her kağıtta vergiyi doğuran olay meydana gelmemektedir. Ayrıca kanundaki kağıtlar tanımına giren her kağıtta vergilendirmeye tabi tutulmamaktadır. Zira kanuna ekli (1) sayılı tablodaki kağıtlar Damga vergisine tabi olup Kanunun istisnalar başlığı altındaki 9’uncu maddesinde Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisinden müstesnadır.

Bu makalemizde yurtiçinde ve yurt dışında düzenlenen kağıtların hangi durumlarda vergilendirileceği karşılaştırmalı olarak açıklanacaktır.

2. Yurtiçinde Düzenlenen Kağıtların Damga Vergisi Karşısındaki Durumları

488 sayılı damga vergisi kanunu 01.07.1964 tarihinde kabul edilerek 11.07.1964 tarihinde Resmi Gazete ’ de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Kanunun 1 inci maddesinde; “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.” denilmiştir.

Kanunun devamında hangi kağıtların vergiye tabi olacağı belirtilmiştir. Buna göre;

• Yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen,
• Herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeler olarak tanımlanmıştır.

İlgili maddenin üçüncü fıkrasında ise yurtdışında düzenlenen kağıtların hangi hallerde damga vergisine konu olacağı ifade edilmiştir. İlgili fıkrada; Yabancı memleketlerle Türkiye’deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtlar, Türkiye’de resmi dairelere ibraz edildiği, üzerine devir veya ciro işlemleri yürütüldüğü veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanıldığı takdirde vergiye tabi tutulur.”denilmektedir.

Türkiye’deki kişiler tarafından hazırlanıp imzalanan kağıtların Damga Vergisi Kanununa konu olması için kanunun 1. maddesinin ikinci fıkrasında ifade edildiği üzere, Türkiye’de kağıtların ibraz edilmesinin değil, ibraz edilebilecek nitelikte olması yeterli olup ayrıca kağıdın hükmünden yararlanılması şartına bağlanmamıştır.

Dolayısıyla Türkiye’de ilgili kişilerce imzalanan veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen bir kağıdın Damga Vergisine tabi olabilmesi için, herhangi bir hususu ispat ve belli etmek için ibraz edilebilme niteliğine sahip bulunması yeterlidir. Kağıdın bu niteliği kazanabilmesinin; kullanılmasına, Türkiye’de herhangi resmi dairelere ibraz edilmesine, devir veya ciro işlemlerine konu olmasına veya ilgili kağıtın hükmünden yararlanılması koşuluna bağlı olmadığı hükme bağlanmıştır.

3. Yurtdışında Düzenlenen Kağıtların Damga Vergisi Karşısındaki Durumları

Yurt dışında düzenlenen kağıtlar vergilendirmede mülkilik ilkesi gereğince damga vergisinin konusuna girmemektedir. Ancak damga vergisi kanununda yurtdışında veya Türkiye’deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtların belirli koşullarda Türkiye’de vergi kapsamına girdiği belirtilmiştir.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinin üçüncü fıkrasında, yabancı memleketlerde düzenlenen veya Türkiye’de bulunan yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtların damga vergisine konu olması için aşağıdaki herhangi bir şartı sağlaması yeterlidir.

• Türkiye’de resmi dairelere ibraz edildiği,
• Üzerine devir veya ciro işlemleri yürütüldüğü,
• Herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanıldığı,

takdirde damga vergisinde vergiyi doğuran olayın meydana geleceği hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla vergilendirmede aynı anda tüm bu üç şartın sağlanması gerekmemektir.

Yukarıdaki hükme göre, damga vergisine tabi bir kağıdın varlığı için öncelikle yazılması ve imzalanması veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenmiş bir kağıdın bulunması gerekmektedir. Bu şart yurtiçinde düzenlenen kağıtların vergiye tabi olması için yeterli kabul edilmiş ancak yurtdışında veya Türkiye’deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtları için yeterli bulunmamış olup ikinci bir koşul öngörülmüştür. Bu ikinci koşul, kağıtların Türkiye’de resmi dairelere ibraz edilmesi veya üzerine devir/ciro işlemleri yürütülmesi veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanıldığı şekilde bir işleme konu olması halinde yabancı memleketlerde düzenlenen kağıtlarla ilgili esaslar dahilinde vergiye tabi tutulur.

Örnek-1: Almanya’da düzenlenip sonrasında Türkiye’ye getirilen ve Türkiye’de hükmünden yararlanılan veya üzerinden devir ve ciro işlemi yürütülmüş veya resmi bir daireye ibraz edilen kâğıtlar damga vergisine tabi olacaktır.

Örnek-2: Türkiye’nin Almanya Konsolosluğunda düzenlenen kağıt tek başına damga vergisine tabi değildir. Düzenlenen kağıt Almanya veya başka bir ülkenin resmi makamlarına ibraz edilmesi ya da Almanya veya başka bir üçüncü ülkede hükmünden yararlanılması durumunda da Türkiye’de damga vergisine tabi olmayacaktır.

Örnek-3: Türkiye’nin Almanya Konsolosluğunda düzenlenen kağıt, Türkiye’de bulunan herhangi bir resmi daireye (Örneğin belediye’ye) ibraz edilmesi halinde damga vergisi doğacaktır.

Kanun koyucu kanunda kağıdın ibrazı, devir veya cirosu ile hükmünden yararlanılmasına ilişkin kavramlara yönelik herhangi bir tanımlama yapmamıştır. İlgili kavramlara yönelik yargı kararları, özelgeler ve çeşitli kanunlardaki hükümlerden yola çıkılarak aşağıda açıklamalar yapılmıştır.

3.1.İbraz

Danıştay 11. Dairesi’nin Kararı’nda “ibraz” deyimi “Yabancı memleketlerde düzenlenen kâğıtların Türkiye’de resmi dairelere ibrazından kasıt, bu kâğıtlar yardımıyla herhangi bir resmi daire veya idarede bir hakkın ispatı amacıyla bu kâğıtların varlığının dermeyan edilmesidir.” şeklinde hükmetmiştir.[2]

Örnek-4: Türkiye’deki tam mükellef kurum X İnşaat A.Ş. ile Almanya Sağlık Bakanlığı, hastane inşaatına yönelik taahhüt sözleşmesinin Berlin’de düzenleyip imzalamışlardır. X İnşaat A.Ş.’nin Almanya’da yapacağı kamu hastanesi inşaatı için Türkiye’de yürürlükte olan vergisel teşvikten yararlanmak için Hazine ve Maliye Bakanlığına müracaat etmiştir. Bakanlık, X İnşaat A.Ş’den Almanya’da yapacağı hastane inşaatına yönelik çalışanların listesi, ücret bordroları ile Almanya Sağlık Bakanlığı ile yapmış olduğu inşaat taahhüt sözleşmesini istemiştir. Mükellef kurum tüm belgeleri Hazine ve Maliye Bakanlığına ibraz etmiştir. Bu durumda damga vergisi açısından vergiyi doğuran olay, mükellef kurumun Almanya Sağlık Bakanlığı ile yapmış olduğu inşaat taahhüt sözleşmesini bakanlığa ibraz edildiği tarih olacaktır.

3.2.Devir ve Ciro

Devir ve ciro işlemlerinin tanımı ise Türk Ticaret Kanununun 684.maddesinden yola çıkarak açıklayabiliriz. İlgili maddede “ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile poliçeden doğan bütün haklar devrolunur” şeklindedir. O hale ciroyu, kağıttan (poliçeden) doğan bütün hakların devri/temliki şeklinde tanımlayabiliriz.

Örnek-5: Türkiye’deki X İnşaat A.Ş. ,  Türkiye’de yapacağı kamu hastanesi inşaatı için Alman Deutsche Bank Co.’dan 100.000 Euro kredi temin etmiş olup finansman teminine yönelik sözleşme imzalamıştır. X İnşaat A.Ş. krediden kaynaklanan borcunu ödeyememiş olup temerrüde düşmüştür. Alman Deutsche Bank Co. ise krediden doğan alacağını tahsil etmek üzere Türkiye’de bulunan ABC Finansal Hizmetler A.Ş.’ye bu krediden kaynaklanan alacağını faizleri ve cezaları ile birlikte devretmiştir.  Bu kapsamda Almanya’da düzenlenen ve Alman Deutsche Bank Co.’nun alacağını Türkiye’deki ABC Finansal Hizmetler A.Ş.’ye temlik (devir) etmesi durumunda damga vergisi doğacaktır. Damga vergisi kanunu madde 9’daki istisna hükümleri saklıdır.

3.3.Hükmünden Yararlanma Kavramı

Konu ile ilgili İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın vermiş olduğu 14.08.2012 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.18.01-155[1-2012/100]-2579 sayılı özelgesi aşağıdaki gibidir;

“Yabancı memleketlerde düzenlenen kâğıtlar açısından Türkiye’de de hükmünden faydalanma konusu esas olarak, kâğıtlarda yer alan hak ve yükümlülüklere dayanarak, hukuki, ticari, mali olaylar ve sonuçlar yaratmak olarak anlaşılmalıdır. Hüküm bir gücün, etkinin ifadesi olduğundan, bir kâğıdın hükmünden yararlanma, o kâğıdın gücünden, etkisinden kaynaklanmaktadır. Bu durumda, yabancı memleketlerde düzenlenen bir kâğıda ilişkin bazı haklardan veya hususlardan Türkiye’de yararlanılması veyahut kâğıda dayanılarak Türkiye’de bazı işlemler yapılması o kâğıdın hükmünden yararlanıldığı anlamına gelmektedir.

Vergi idaresi hükmünden yararlanma kavramını kağıdın hüküm gücüne ve etkisine bağlamıştır.

Örnek-6: Almanya’da düzenlenen bir sözleşmeyle Türkiye’de temerrüd (gecikme) faizi elde eden bir anonim şirketin o kağıdın hükmünden yararlanmasından dolayı ilgili sözleşmeye ilişkin damga vergisini beyan edip ödemesi gerekmektedir. Dolayısıyla Almanya’da düzenlenen sözleşmenin Türkiye’de resmi makamlara ibrazı şart değildir. Çünkü hükmünden yararlanılmasından dolayı vergi doğuran olay gerçekleşmiştir.

4.Sonuç

Türkiye’de düzenlenen kağıtlarda vergiyi doğuran olay kağıtların ibraz edilmesi şartına değil, herhangi bir hususu ispat etmek yahut belli etmek için ibraz edilebilecek nitelik taşıması yeterli görülmüşken, yurtdışında veya Türkiye’deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtların, Türkiye’de resmi dairelere ibraz edilmesi veya Türkiye’de devir ve ciro edilmesi yahut kağıdın hükümlerinden Türkiye’de faydalanılmış olması şartı da aranmıştır.

Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tabloda yer alan ve düzenlenmesi ve ilgililer tarafından Türkiye’de imzalanmasıyla tamamlanan kağıtlar yönünden, vergiyi doğuran olayın, aynı maddenin 2. fıkrasına göre belirlenmesi gerekmektedir. Maddenin ikinci fıkrası vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi için kağıtların ibraz edilmesini değil, ibraz edilebilecek olmasını yeterli gördüğü halde, yurt dışında yapılmış sözleşmelerde, vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi için aranan üçüncü fıkradaki ibraz edilme ve hükmünden faydalanma koşuluna bağlanmıştır.

KAYNAKÇA

1. 488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu
2. T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 3153 Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 2055, Damga Vergisi Ve Harçlar Bilgisi Kitabı , Şubat 2019
3. Danıştay 11. Dairesi’nin, 05.06.1968 Tarih ve E. 68/378, K 68/998 Sayılı Kararı.
4.  Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 14.08.2012 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.18.01-155[1-2012/100]-2579 sayılı özelgesi

---

[1] T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 3153 Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 2055, Damga Vergisi Ve Harçlar Bilgisi, Şubat 2019

[2] Danıştay 11. Dairesi’nin, 05.06.1968 Tarih ve E. 68/378, K 68/998 Sayılı Kararı.

11.08.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Varlık Barışı, yurt dışındaki varlıkların bankalara bildirim yapılarak Türkiye’ye getirilmesi, yurt içi kayıt dışı varlıkların ise vergi dairelerine bildirilmek suretiyle bu kapsamda beyan edilen tutarlarla ilgili olarak vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmamasını sağlayan bir düzenlemedir.

Son 14 yılda yapılan 8’inci Varlık Barışı düzenlemesi, 7417 sayılı Kanun ile 05.07.2022 tarihi itibarıyla Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 15’inci madde ile yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Bu konuya ilişkin köşemde 08.07.2022 tarihinde “Yeni Varlık Barışı İsviçre’de parası olanlara” başlıklı yazımı okumuştunuz. Bugün sizlere, varlık barışının vergi incelemelerinde mükelleflere sağladığı avantajları anlatmaya çalışacağım.

HANGİ DURUMLARDA İNCELEME VE TARHİYAT YAPILMAYACAK?

Yeni varlık barışı düzenlemesi ile ilgili “1 Seri No’lu Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ” 09.08.2022 tarihinde Resmi Gazete ‘de yayımlanmıştır.

Varlık Barışı kapsamında, vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı ayrıcalığından yararlanmak için aşağıdaki şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.

Yurt dışında bulunan bildirime konu varlıkların;

Bildirimin yapıldığı tarihten itibaren üç ay içinde Türkiye’ye getirilmesi ya da Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi,

Bildirilen varlıklara ilişkin tarh edilen verginin; 30/9/2022 tarihine kadar yapılan bildirimler için %1, 1/10/2022 tarihi ile 31/12/2022 tarihi (bu tarih dahil) arasında yapılan bildirimler için %2 ve 31/3/2023 tarihine kadar yapılan bildirimler için %3 olarak süresinde ödenmesi,

Bildirime konu edilen varlıkların defter tutan mükelleflerce kanuni defterlere kaydedilmesi, yasal defterlere kaydedilen bu kıymetler için pasifte özel fon hesabı açılması (veya kanuni defterlerin ilgili sayfalarında gösterilmesi), bu fon hesabının ve varlıkların iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilmemesi ve fon hesabının sermayeye ilave dışında başka bir amaçla kullanılmaması gerekmektedir. Bu şart, Türkiye’de bulunan ve beyana konu edilen varlıklar ile ilgili inceleme ve tarhiyat yapılmama hakkından yararlanmak için de yerine getirilmesi gereken bir zorunluluktur.

Türkiye’de bulunan ve beyana konu edilen varlıklar;

Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmayanlar tarafından banka veya aracı kurumlardaki hesaplara yatırıldığını (taşınmazlar hariç) gösterir belgelerle tevsik edilmesi,

Bu kapsamda beyan edilen varlıklara ilişkin tarh edilen %3 verginin süresinde ödenmesi, gerekmektedir.

Varlık Barışı başka bir nedenle inceleme başlarsa devreye girecek

Varlık Barışı uygulamasında bildirilen veya beyan edilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılamaz. Ancak, diğer nedenlerle başlayan vergi incelemeleri veya takdire sevk işlemleri dolayısıyla, Varlık Barışı kapsamında bildirimde veya beyanda bulunan mükellefler hakkında matrah farkı bulunması durumunda;

Bulunan matrah farkının bildirime veya beyana konu edilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespiti ve bildirilen veya beyan edilen varlık tutarının, bulunan matrah farkına eşit ya da fazla olması durumunda gelir veya kurumlar vergisi ile Katma Değer Vergisi yönünden tarhiyat yapılmayacaktır. Ancak bulunan matrah farkının bildirilen veya beyan edilen varlık tutarından fazla olması durumunda, yalnızca aradaki fark tutar üzerinden gelir veya kurumlar vergisi ile katma değer vergisi yönünden vergi tarhiyatı yapılacaktır.

Vergi incelemesine başlanılan veya takdir komisyonuna sevk edilen tarihten sonra Varlık Barışı kapsamında bildirimde veya beyanda bulunulması durumunda ise; vergi incelemesi ve takdir komisyonu kararına istinaden bulunan matrah farkları üzerinden vergi tarhiyatı yapılacak, bildirime veya beyana konu edilen tutarlar mahsuba konu edilemeyecektir.

Bundan önceki varlık barışı uygulamalarında, varlık barışı beyanlarının matrah farklarından mahsup edilebileceğine ilişkin açık bir düzenleme yer almıyordu. Ancak, vergi mahkemeleri ve Danıştay’ın bildirilen veya beyan edilen varlık tutarının vergi incelemeleri veya takdir komisyonu sonucunda bulunacak matrah farklarından katma değer vergisini de içerecek şekilde mahsup edilebileceğine ilişkin Kararları üzerine, yeni düzenlemede bu konu açıklığa kavuşturulmuştur.

Kurumlar ve gelir vergisi mükellefleri ve özellikle serbest meslek erbaplarının banka hesaplarına gelen paralar ile beyannamelerin örtüşmemesi, eksik veya hiç fatura düzenlenmemesi gibi durumları için varlık barışından yararlanmaları durumunda, varlık barışı matrah artırımı müessesi gibi işe yarayacaktır.

Şöyle ki; bir avukat müvekkili tarafından 01.08.2022 tarihinde hesabına yatan 400.000 TL avukatlık hizmet bedeline ilişkin serbest meslek makbuzu düzenlememiştir. Avukat yeni Varlık Barışı kapsamında 15.08.2022 tarihinde 400.000 TL’lik beyanda bulunup, %3 vergiyi ödemiş ve diğer şartları da yerine getirmiş olsun. Bu avukatın 2023 yılında sektörel vergi incelemeleri kapsamında incelemeye alındığını varsayalım. Vergi müfettişinin, avukatın hesabına gelen 400.000 TL için serbest meslek makbuzu düzenlenmediği gerekçesiyle bulduğu matrah farkı nedeniyle avukata tarhiyat yapılamayacaktır.

Yukarıdaki örneğin mükelleflere yol gösterici olup olmayacağını ve Varlık Barışı beyanlarının artıp artmayacağını hep beraber göreceğiz.

(Kaynak: Nedim Türkmen / Sözcü Gazetesi | 11.08.2022)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=32478

İşletmemiz bünyesinde çalışıp aynı zamanda sendika yönetiminde görev alan sigortalılar için işsizlik sigortası primi ödememiz gerekiyor mu? Zeynep G.

5510 sayılı Kanunun 4. maddenin ikinci fıkrasında, 4/a kapsamında sigortalı sayılanlara ilişkin hükümlerin işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenler hakkında da uygulanacağına yer verilmiştir.

Ancak, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 46. maddesinin üçüncü fıkrasında 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışmayanların İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında sayılmadıkları belirtilmiştir.

Bu çerçevede sendika şube başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenler ile işçi sendikaları ve konfederasyonları ile arasındaki çalışma ilişkisi hizmet akdinden ziyade vekalet akdine dayandığından, işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilen ve “profesyonel sendika yöneticisi” olarak da adlandırılan kişiler adına işsizlik sigortası primi kesilmemektedir. Dolayısıyla bu kişilerin ücretleri sendikalarca ödenmekte, SGK bildirimleri de ilgili sendikalarca ve işsizlik sigortası priminin kesilmediği 13 nolu belge türü seçilerek yapılmaktadır.

Bu kişilerin dışında hizmet akdine tabi olarak bir işveren yanında çalışıp, ücretlerini ilgili işverenden almaya devam eden ve SGK bildirimleri de yine işverenlerince yapılan sigortalılar, “amatör sendika yöneticisi“ olarak sendika yönetiminde görev alabilmektedir. Ancak amatör sendika yöneticilerinin mevcut işyerlerinde hizmet akdine tabi olarak çalışmaları devam ettiğinden bu kişilerin 13 nolu belge türü ile bildirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu sigortalılar hakkında, işverenlerince işsizlik sigortası da dahil olmak üzere tüm sigorta kollarından prim ödenmesi gerekmektedir.

EMEKLİ OLMADIĞI HALDE SGDP’Lİ BİLDİRİLEN SİGORTALI İÇİN DÜZELTME İŞLEMLERİ NASIL YAPILIR?

16/7/2022 tarihinde işe aldığımız bir çalışanımızın tahsis talebinde bulunduğu için işe girişini 08-SGDP’li olarak bildirdik ve MUHSGK’sını da 02-SGDP belge türü ile bildirdik. Ancak sonradan çalışanın emeklilik için 83 gün daha prim gününe ihtiyacı olduğu belirtilerek tahsis talebinin kabul edilmediğini öğrendik. Bu sigortalı için düzeltmeleri nasıl yapmamız gerekir?

MUHSGK uygulamasında son yapılan değişikliklerle birlikte MUHSGK’da 01 nolu belge türünden bildirim yapılabilmesi için işe giriş bildirgesindeki sigorta kolunun 01-Tüm Sigorta Kolları (Zorunlu) olarak bildirilmesi; 02 nolu belge türünden bildirim yapılabilmesi için işe giriş bildirgesindeki sigorta kolunun 08-Sosyal Güvenlik Destek Primi olarak seçilmesi şartı getirilmiştir.

Bu kontroller asıl/ek bildirgelerin sisteme yüklenmesi sonrasında yapılmakta olup, iptal bildirgeler için sistemde böyle bir kontrol yapılmamaktadır.

Buna göre işe giriş bildirgesindeki sigorta kolu ve MUHSGK’daki belge türü hatalı seçilmiş sigortalı için öncelikle işe giriş bildirgesindeki sigortalı kolunun hatalı seçildiği belirtilerek sigorta kolunun 01-Tüm Sigorta Kolları (Zorunlu) olarak düzeltilmesi için ilgili sosyal güvenlik merkezine bir dilekçe ile müracaat edilmesi gerekecektir.

Sonrasında, 2022/Temmuz ayına ilişkin MUHSGK’nın 26/8/2022 tarihine kadar verilebileceği de dikkate alınarak MUHSGK’da 02 nolu belge türünden yapılan bildirim için iptal satırı, 01 nolu belge türünden ek satırı açarak düzeltme beyannamesi gönderilmesi icap etmektedir. Düzeltme beyannamesinde sadece hatalı bildirilen sigortalı için iptal/ek bildirim yapılması yeterli olmakla birlikte vergi bildirimleri ile kısmın da son haliyle yüklenmesi gerekmektedir.

Ayrıca hatalı MUHSGK’nın gönderilmesinin ardından muhteviyatı primler ödenmiş ise cari dönem içinde iptal nitelikte düzeltme beyanname gönderilebilmesi için ödemelerin askıya alınması gerekecektir. Dolayısıyla sigorta kolunun düzeltilmesi için SGK’ya yapılacak başvuru sırasında 2022/Temmuz ayına ilişkin primler ödenmiş ise ödenen paraların emanet alınması talep edilmeli, sonrasında iptal/ek bildirimler yapıldıktan sonra ödemelerin 2022/Temmuz ayı borcuna aktarılmasının istenilmesi, son olarak da iptal/ek işlemleri sonrasında bir borç oluşmuş ise 31/8/2022 tarihine kadar ödenmesi ihmal edilmemelidir.

MESLEK KODU HATALI SİGORTALIYI NASIL BULABİLİRİM?

Temmuz ayı MUHSGK’sını düzenlerken “Meslek kodu SGK tarafından bildirilen meslek kodları arasında bulunamadı” şeklinde bir mesaj aldık. İşverenin çok fazla şubesi ve çalışanı var, mesajda TC kimlik numarası da belirtilmediğinden hangi sigortalının meslek kodunun hatalı olduğunu bulamadık. Ne yapabiliriz? Karar okuru

MUHSGK’da verilen hata mesajlarının bir kısmı SGK tarafından, bir kısmı GİB tarafından dönülmektedir. SGK tarafından verilen hata mesajlarında hatalı bildirim yapılan sigortalının TC kimlik numarası da gösterilmektedir. Bu hata mesajında TC kimlik numarası belirtilmediğinden GİB tarafından dönülmüş genel bir mesajdır.

Hata mesajının kaynağı ise İŞKUR tarafından meslekler tablosuna ilave edilen yeni meslek kodlarının MUHSGK uygulamasında güncellenmemiş olmasından kaynaklanmaktadır.

Bu aşamada yeni meslek kodlarının MUHSGK uygulanmasında güncellenmesi gerektiğinden, konuyla ilgili Vergi İletişim Merkezi (189) veya mphb@gelirler.gov.tr adresinden temasa geçilmesi yerinde olacaktır.

(Kaynak: Eyüp Sabri Demirci / Karar.com | 12.08.2022)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=32479