Fevkalade Amortisman Nedir?

Cevap: Amortismana tabi olup:

1. Yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybeden;

2. Yeni icatlar dolayısiyle teknik verim ve kıymetleri düşerek tamamen veya kısmen kullanılmaz bir hale gelen;

3. Cebri çalışmaya tabi tutuldukları için normalden fazla aşınma ve yıpranmaya maruz kalan;

Menkul ve gayrimenkullerle haklara, mükelleflerin müracaatları üzerine ve ilgili Bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığınca her işletme için işin mahiyetine göre ayrı ayrı belli edilen “Fevkalade ekonomik ve teknik amortisman nispetleri” uygulanır.

Dr. Koray ATEŞ
korayates@muhasebetr.com

(07.07.2023)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Ödediğiniz Prim İçin Vergi İadesi Alabilirsiniz

Ücretle çalışanlar kendileri ve aile fertleri için yaptırdıkları hayat sigortası ile sağlık sigortası için ödedikleri primleri gelir vergisi matrahından indirebilirler. Böylece daha az vergi ödeyerek, sigorta primi masraflarından bir kısmını geri alabilirler. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç, ücretlilerin sigorta prim avantajıyla ilgili merak edilenleri yazdı.

Hayat sigortası ile sağlık sigortası yaptıranların sayısı Türkiye’de giderek yaygınlaşıyor. Özellikle hayat ve sağlık sigortası tercih ediliyor.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 63. Maddesi uyarınca, ücretle çalışan kişilerin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortası poliçeleri için ödedikleri primlerin yüzde 50’si ile ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil sigortası poliçeleri için ödenen primlerin tamamı gelir vergisi matrahından indirilebiliyor. İndirim konusu yapılacak primler toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin yüzde 15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamıyor.

Bireysel emeklilik sistemine 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren yüzde 25 (şu an yüzde 30) oranında devlet katkısı uygulamasına başlandığı için BES için yatırılan primler gelir vergisi matrahından indirilemiyor.

Ödenen primlerin vergiye tabi ücret matrahından indirilebilmesi için poliçenin sigorta primlerinin merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi ile yapılması gerekiyor.

İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin yüzde 15’ini ve yıllık olarak da 12 aylık asgari ücret tutarını aşamıyor. Yıl içinde asgari ücrette yapılan değişiklikler, indirim yapılacak tutarların hesabında dikkate alınıyor.

HANGİ KAZANÇLARDA İNDİRİM YAPILABİLİR?

İndirim konusu yapılacak prim tutarının tespitinde esas alınacak ücret, işverence çalışana hizmeti karşılığında ödenen maaş, prim, ikramiye, sosyal yardımlar ve zamlar gibi vergiye tabi sürekli nitelikteki ödemelerin brüt tutarlarının toplamından oluşuyor. Gider karşılığı yapılan, örneğin görev için seyahat nedeniyle ödenen harcırah gibi ödemeler bu hesaplamada dikkate alınmıyor.

PRİMİNİ ÜÇ AYLIK VEYA YILLIK ÖDEYENLER

Şahıs sigorta priminin birkaç aylık veya yıllık dönemler itibarıyla defaten ödenmesi halinde, önce yapılan ödemenin bir aylık tutarı belirleniyor. Her bir aya isabet eden miktar, o aylara ait çalışan hissesi olarak hesaplanan limiti aşmamak şartıyla ücret matrahından indirim yapılıyor.

Aylık olarak hesaplanan indirime konu prim tutarı, ödeme belgesinin işverene ibraz edildiği ay dahil olmak üzere, izleyen aylarda ücret matrahının tespitinde dikkate alınıyor. Şahıs sigorta priminin birkaç aylık veya yıllık dönemler halinde defaten ödenmesi halinde, yapılan prim ödemesinin tutarı, ödeme belgesinin işverene verildiği tarihten sonraki primin ait olduğu aylara bölünmek suretiyle, indirime konu olabilecek aylık tutar tespit ediliyor.

Primlerin vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için gelirin elde edildiği dönem ile ilişkili olması ve bu dönem sonuna kadar ödenmesi gerekiyor. Bu nedenle, ücretlere ilişkin indirim uygulanabilmesi için en geç ilgili ay sonuna kadar ödenmiş olması şartı aranıyor.

VERGİ AVANTAJI NE KADAR?

Örneğin kendisi, eşi ve çocukları için ayda 5 bin lira sağlık sigortası primi ödeyen kişinin aylık brüt kazancı da 40 bin lira ise (prim tutarı aylık brüt kazancının yüzde 15’i olan 6 bin liradan az olduğundan) ödediği primin tamamını vergi matrahından indirir. Bu kişi yüzde 20 vergi diliminde iken 1000 TL, yüzde 27 vergi diliminde iken de 1.350 TL daha az vergi ödeyeceği için eline geçen net ücret artar.

MEMURLAR DA YARARLANIR

Hayat ve şahıs sigorta primlerinin vergi matrahından indirilmesi hakkından memurlar da yararlanır. Ancak, mesleklerine göre memurların bazı ödemeleri gelir vergisi kesintisine tabi olmayabiliyor. İndirim yapılırken sadece vergi kesintisine tabi ödemeler dikkate alınır. Örneğin, Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına yapılan silahlı kuvvetler tazminatı, asayiş tazminatı, dalış tazminatı gibi ödemeler gelir vergisine tabi olmadığı için, bu kazançlar indirim konusu yapılabilecek tutar hesabında dikkate alınmaz.

ÖDEME BELGELERİ İŞYERİNE VERİLMELİ

Hayat sigortası ile sağlık sigortası gibi şahıs sigorta primlerinin vergi matrahından indirilerek daha az vergi ödemek için ödeme belgelerinin işverene verilmesi gerekir. İşveren, bu belgeye dayanarak matrahta indirim yapacak ve çalışan adına daha az vergi yatıracak. Çalışanın bir sonraki ay bordrosuna yansıtarak daha yüksek net ücret verecek.

(Kaynak: Ahmet Kıvanç / Haber Türk | 02.06.2023)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=33331

Binek Otomobillerin Giderlerine İlişkin Kısıtlamalar ve Öneriler

Binek otomobillerin giderlerine ilişkin olarak 7194 sayılı Kanun ile GVK madde 40/1., 5. ve 7. Bentleri ile GVK madde 68/4. ve 5. Bentlerinde yapılan değişikle birlikte faaliyet konusu kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, kiraladıkları veya iktisap ettikleri binek otomobillerin giderlerine ilişkin sınırlamalar getirilmiştir.

Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan bu düzenlemelere ilişkin açıklamalar, 27.05.2020 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 311 Seri Numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile yapılmıştır.

Binek otomobillere ait gider ve iktisap bedellerine ilişkin kısıtlama tutarları her yıl yeniden değerleme oranı ile çarpılmak suretiyle artırılmaktadır. Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle yeniden değerlenmiş tutarlar yer almaktadır.

Yıl Kira Gideri Sınırı KDV ve ÖTV Gider Yazma Sınırı Taşıt Gider Sınırı Amortisman Olarak İndirim Konusu Yapılacak Tutar Vergilerin maliyet bedeline
eklendiği veya binek
otomobilin ikinci el olarak
iktisap edildiği hallerde
amortisman bazı sınırı (KDV ve ÖTV maliyet, TL)
ve ÖTV maliyet, TL)
2020 5.500,00 140.000,00 70% 160.000,00 300.000,00
2021 6.000,00 150.000,00 70% 170.000,00 320.000,00
2022 8.000,00 200.000,00 70% 230.000,00 430.000,00
2023 17.000,00 440.000,00 70% 500.000,00 950.000,00

3065 sayılı Kanunun 30’uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, gelir ve kurumlar vergisi yönünden kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi, hesaplanan katma değer vergisinden indirilememektedir. Bu kapsamda, binek otomobillerin kiralanması durumunda, kira bedellerinin Kanun maddesinde ilgili yıl için belirlenen azami tutarı aşması halinde, indirim konusu yapılamayan katma değer vergisi gelir ve kurumlar vergisi yönünden kazancın tespitinde ayrıca gider olarak dikkate alınmayacaktır.

Binek otomobillere ilişkin kiralama giderleri

Örnek 1: ABC A.Ş. tarafından 01.04.2023 tarihinde katma değer vergisi dahil aylık 25.000,00 TL (21.186,44 TL + %18 KDV 3.813,56 TL) bedel karşılığında bir adet binek otomobil kiralanmıştır. ABC A.Ş. binek otomobilin kiralanmasına ilişkin yapmış olduğu KDV dahil 25.000,00 TL kiralama giderinin 17.000,00 TL’si 2023 yılı için safi kurum kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecek, 4.186,44 TL kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacaktır.

  Matrah KDV Toplam
Binek Otomobil Aylık Ödenen Kira Tutar 21.186,44 3.813,56 25.000,00
İndirim Konusu Yapılabilecek Tutar 17.000,00 3.060,00 20.060,00
KKEG Yazılacak Tutar (20.000-17.000) 4.186,44 753,56 4.940,00

Örnek 2: Meyve ve sebzelerin toptan ticareti faaliyetiyle iştigal eden XYZ Ltd. Şti. .01.05.2023-13.5.2023 tarihinde bir adet binek otomobil kiralamıştır. Kiralama sözleşmesine göre binek otomobilin günlük kiralama bedeli 900,00 TL olup, sözleşme süresi 13 gün olup toplam kiralama maliyeti 900,00 x 13 = 11.700,00 TL’dir.

(Kazancın tespitinde gider olarak indirim konusu yapılabilecek azami günlük kiralama bedeli) 17.000,00 / 31 = 548,39
(on üç günlük kiralama için safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecek azami tutar) 548,39 x 13 = 7.129,03
(Mükellef kurum tarafından KKEG olarak dikkate alınması gereken kiralama gideri) 11.700,00 – 7.129,03 = 4.570,97

Örnek 3: ASD A.Ş. özel hesap dönemine tabi mükellef kurum olup, hesap dönemi 01.09.2022-31.08.2023 dönemidir. Mükellef kurum tarafından şirket faaliyetlerinde kullanılmak üzere aylık kira bedeli KDV hariç 24.000,00 TL binek araç kiralanmıştır. Bu durum da 2022 ve 2023 hesap döneminde dikkate alınacak kira sınır limiti aşağıdaki gibi olacaktır.

2022 2023
Eylül Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
Kira Bedeli 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00 24.000,00
Sınır 8.000,00 8.000,00 8.000,00 8.000,00 17.000,00 17.000,00 17.000,00 17.000,00 17.000,00 17.000,00 17.000,00 17.000,00
KKEG 16.000,00 16.000,00 16.000,00 16.000,00 7.000,00 7.000,00 7.000,00 7.000,00 7.000,00 7.000,00 7.000,00 7.000,00

Özel hesap dönemine tabi mükelleflere ilişkin tebliği de örneği yer almamakla birlikte kanun maddesinin gelir vergisi kanun 40/1’nci maddesinde yer alan “kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerinin her birine ilişkin aylık kira 5.500,00 (2023 yılı için 17.000,00 TL)” ibaresinden VUK hükümleri gereğince her yıl yeniden değerleme sonucu bulunan tutarın dikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

Binek otomobillere ilişkin tamir, bakım, yakıt ve benzeri cari giderler

Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, binek otomobillere ilişkin giderlerin en fazla %70’i, gelir ve kurumlar vergisi açısından safi kazancın tespitinde gider olarak indirim konusu yapılabilecektir.

Binek otomobillere ilişkin gider ifadesi sadece bakım onarım giderlerini değil aynı zamanda araçların yakıt, otopark, köprü ve yol geçiş giderleri, kredi faizi, sigorta giderleri dahil olmak üzere araçla ile ilgili tüm giderleri kapsamaktadır.

Yapılan Giderin Türü Toplam Harcama  (TL) (A) Kazancın Tespitinde Gider Olarak Dikkate Alınabilecek Azami Tutar (A x 0,70) KKEG (A x 0,30)
Akaryakıt Gideri 6.300,00 4.410,00 1.890,00
Sigorta  Gideri 2.500,00 1.750,00 750,00
Otopark Gideri 1.250,00 875,00 375,00
Bakım / Onarım Gideri 1.000,00 700,00 300,00
HGS / OGS 800,00 560,00 240,00
Kredi Faiz Gideri 3.500,00 2.450,00 1.050,00

Binek otomobillere ilişkin amortisman giderleri

Örnek 1: ABC A.Ş., ticari işletmesinde kullanmak üzere 15.6.2023 tarihinde anapara tutarı 1.250.000 TL ve faiz geri ödemesi 250.000,00 TL olup, toplamda 1.500.000,00 TL kredi finansmanı ile 1.250.000,00 TL bedelle bir adet binek otomobil satın almıştır. Otomobilin katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi dahil kredi faiz tutarı mükellef tarafından tercihen binek otomobilin maliyetine dâhil edilmiştir.

Kredi faiz tutarı yıllık maliyeti 50.000,00 TL’dir.

Yıl Amortisman Toplam Tutarı (TL) (1.500.000,00/5) Amortisman Gider Yazma Sınırı (TL) (950.000,00/5) KKEG (TL)
2023 175.000,00 110.833,33 64.166,67
2024 300.000,00 190.000,00 110.000,00
2025 300.000,00 190.000,00 110.000,00
2026 300.000,00 190.000,00 110.000,00
2027 300.000,00 190.000,00 110.000,00
  125.000,00 79.166,67 45.833,33
TOPLAM 1.500.000,00 950.000,00 550.000,00

Kıst amortisman uygulamasından dolayı binek otomobillerin aktife alındığı yılda gider konusu yapılamayan (125.000,00 TL – 79.166,67 TL) 45.833,33 TL’nin itfa süresinin sonunda doğrudan amortisman gideri olarak dikkate alınabilecektir.

Mükellefin söz konusu binek otomobili 01.05.2025 tarihinde 1.400.000,00 TL bedel karşılığında satması halinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olacaktır.

Hesap No Borç Alacak
102 1.400.000,00
257 475.000,00
254 1.500.000,00
679 375.000,00 (*)

(*) 2023 ve 2024 yıllarında KKEG olarak dikkate alınan (64.166,67 + 110.000,00 = 174.166,67 TL) kurum kazancında kurumlar vergisi beyannamesinin “Diğer İndirimler” sütununda ayrıca gösterilmek suretiyle kazanç üzerinden indirim konusu yapılabilecektir.

Örnek 2: FGK A.Ş., ticari işletmesinde kullanmak üzere 15.01.2021 tarihinde işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere 750.000,00 TL tutarında ikinci el binek iktisap ederek işletme aktifine kayıt ederek azalan bakiyeler yöntemini tercih etmiştir.

– 2021 yılı için belirlenen amortisman gider yazma sınırı 320.000,00 (320.000,00 / 5=) 64.000,00 TL’dir.

Yıl Amortisman Toplam Tutarı (TL) Amortisman Gider Yazma Sınırı (TL) KKEG (TL)
2021 300.000,00 128.000,00 172.000,00
2022 180.000,00 76.800,00 103.200,00
2023 108.000,00 46.080,00 61.920,00
2024 64.800,00 27.648,00 37.152,00
2025 97.200,00 41.472,00 55.728,00
TOPLAM 750.000,00 320.000,00 430.000,00

Örnek 3: XYZ A.Ş., ticari işletmesinde kullanmak üzere 31.01.2020 tarihinde işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere 500.000,00 TL tutarında binek taşıt iktisap ederek işletme aktifine kayıt etmiştir.

Mükellef kurum tarafından söz konusu binek oto 2023 Şubat ayında VUK Geçici 32 ve VUK 298 (ç) kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulmuştur.

– [Şubat 2020 yurtiçi Yİ-ÜFE 464,64 ; Aralık 2022 yurtiçi Yİ-ÜFE 2.021,19 ; ( 2.021,19 / 464,64 = 4,35001)

-05 Nisan 2023 tarihli 62 numaralı Kurumlar Vergisi Kanunu Sirküleri ile geçici vergi dönemlerinde uygulanacak olan yeniden değerleme oranı %8,77 olarak belirlenmiştir.

– VUK Geçici 32 kapsamında yapılan yeniden değerleme 31.03.2023

Başlık Yeniden Değerleme Esas Tutar (A) Değerleme Katsayısı Yeniden Değerlenmiş Tutar (B)
Taşıtlar 500.000,00 4,35001 2.175.005,00
Birikmiş Amortisman 300.000,00 4,35001 1.305.003,00
Net Bilanço Aktif Değeri 200.000,00 870.002,00
Net Değer Artışı (B-A) 670.002,00

 

Hesap No B A
254 1.675.005,00
257 1.005.003,00
522 670.002,00
TOPLAM 1.675.005,00 1.675.005,00

–  VUK 298 (ç) kapsamında yapılan yeniden değerleme 31.03.2023

Başlık Yeniden Değerleme Esas Tutar (A) Yeniden Değerleme Oranı Yeniden Değerlenmiş Tutar (B)
Taşıtlar 2.175.005,00 8,77% 2.365.752,94
Birikmiş Amortisman 1.305.003,00 8,77% 1.419.451,76
Net Bilanço Aktif Değeri 870.002,00 946.301,18
Net Değer Artışı (B-A) 76.299,18

 

Hesap No B A
254 190.747,94
257 114.448,76
522 76.299,18
TOPLAM 190.747,94 190.747,94

 

Yıl Amortisman Toplam Tutarı (TL) Amortisman Gider Yazma Sınırı (TL) KKEG (TL)
2020 100.000,00 60.000,00 40.000,00
2021 100.000,00 60.000,00 40.000,00
2022 100.000,00 60.000,00 40.000,00
2023-1.GV 118.287,65 (*) 15.000,00 (*) (**) 103.287,65

(*) 2023-1’nci Geçici vergi vergilendirme dönemleri itibariyle ayrılan ya da “ayrılması zorunlu tutulan” amortisman tutarlarıdır.

(**) 2020 yılında aktife alınan binek oto’nun 31.03.2023 tarihinde  VUK Geçici 32 ve 298 (ç) kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu aktif değeri 2.365.752,94  TL’ye ulaşmaktadır. Bu çerçeve de baktığımızda gerek geçici vergilendirme gerekse yıllık baz da değerlemeye tabi tutulmuş binek oto üzerinden ayrılması gereken amortisman tutarı ile yasal sınırlar içerisinde ayrılması zorunlu kılınan tutarlar arasındaki fark çok açılmakta ve enflasyonist ortamda mükelleflerin finansallarındaki bozulmaları en aza indirgemek amacıyla uygulamaya konulan VUK Geçici 32 ve 298 (ç) bu yönüyle gelir vergisi kanunu kıst engeline takılarak mükellef aleyhinde hak kaybına sebebiyet vermektedir. İdarenin bu noktada gerekli yasal düzenlemeleri yaparak bu hak kaybını ortadan kaldırması gerektiğini düşünüyoruz.

Görüleceği üzere faaliyetleri binek otoların işletilmesi veya kiralanması olmayan mükelleflerin iktisap ettikleri binek otoları VUK’da belirtilen [Geçici 32, mük. 298 (ç) ] değerleme hükümleri çerçevesinde yaptıkları değerlemeler yine gelir vergisi kanunundaki binek oto gider kısıtlaması hükümlerine takılmaktadır. Bu nedenle mükellefler değerlemenin faydalarından yararlanamamaktadır. İdarenin sorumlu vergicilik bakış açısı içerisinde konuyu değerlendirerek hem değerleme hem gider kıstı uygulamasını birbiriyle uyumlu olacak şekilde düzenleme yapması gerektiği kaanatindeyiz.

(Kaynak: İsa Öztürk / KPMG Vergi | 02.06.2023)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=33333

İş Sözleşmesi Sona Ermediği Halde Yıllık Ücretli İzin Hakkının Arabulucu Anlaşma Tutanağı İle Paraya Tahvil Edilmesi Kabul Edilemez Bu Nedenle Arabuluculuk Tutanağının Geçersiz Olduğunun Tespitine Karar Verilmelidir

25.10.2017 tarihli 30221 Sayılı Resmî Gazete ’de yayınlanarak yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile iş mahkemelerinin yargılama usulü yeniden düzenlenmiş ve mevcut 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ise yürürlükten kaldırılmıştır. Ayrıca Kanun kapsamında; 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe girmiş 4857 sayılı İş Kanunu gereğince bireysel veya toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçi ve işveren alacak ve tazminatı ile işe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.

Zorunlu Arabuluculuk Kapsamına Giren Uyuşmazlıklar

10.06.2003 tarih ve Sayı:25134 Resmî Gazetede yayımlanan 4857 sayılı İş Kanunu’ndan, bireysel veya toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçi ve işveren alacak tazminatı ile işe iade taleplerinde dava açılmadan önce İşçi- İşveren uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olup, 01.01.2018 tarihinden itibaren zorunlu hale gelmiştir. Bu zorunluluk sadece 4857 İŞ Kanunu ile sınırlı kalmamış olup, bu kapsamda arabulucuya başvurma zorunluluğu 11.01.2011 tarih Sayı: 27836 Resmî Gazetede yayımlanan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile düzenlenen “Hizmet Sözleşmeleri” kapsamında kalan işçi ve işveren arasındaki alacak tazminat talepleri için arabulucuya başvurma zorunluluğu bir dava şartı olarak kabul edilmiş olup, 5953 Sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’da düzenlenen “Gazeteci” ve 20.04.1967 tarih Sayı :12586  Resmi Gazetede yayınlanan 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nda düzenlenen “Gemiadamı”  zorunlu arabulucuk kapsamında işçi sayılmaktadır. Bu Kapsamda, arabulucuya başvurma zorunluluğu için alacak veya tazminat talebinin iş ilişkisinden kaynaklanması; tarafların İşçi veya İşveren olması ve taleplerin taraflarca birbirlerine karşı ileri sürülmüş olması gerekmektedir.

İşçi Tarafından Talep Edilebilecekler

İşçi tarafından; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, ayrımcılık tazminatı, sendikal tazminat, ücret, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ve benzer alacak ve tazminat kalemleri, İşçi ve İşveren arasında haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme gibi nedenlerden doğduğu iddia edilen ve iş ilişkisinden  kaynaklanan alacak ve tazminat talepleri ve işe iade taleplerinde, iş mahkemesine başvurulmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

İşveren Tarafından Talep Edilebilecekler

İşveren tarafından; ihbar tazminatı, cezai şart, avansın iadesi, eğitim giderleri ve benzeri diğer alacak ve tazminat kalemlerinin talep edilmesi halinde öncellikle ve zorunlu olarak arabulucuya başvurulması gerekmektedir.

Zorunlu Arabuluculuk Kapsamına Girmeyen Uyuşmazlıklar

İş Kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında arabulucuya başvurulması zorunluluğuna ilişkin hüküm uygulanmaz.

İŞE İADE TALEBİYLE ARABULUCUYA NE KADAR SÜREDE BAŞVURULABİLİR

7036 Sayılı “İş Mahkemeleri Kanunu’nun 11. Maddesiyle 4857 Sayılı İş Kanunun 20. Maddesinde değişiklik yapılmıştır. Konuya ilişkin önceki düzenlemenin ilgili kısmında; “İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildirimine sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren 1 ay içinde iş mahkemesine dava açabilir denilmişti.”  Yeni düzenlemede ise “İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildirimine sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren 1 ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır denilmiştir. Görüldüğü üzere yeni düzenlemede 1 aylık başvuru süresi emredici bir niteliktedir.

İşe iade taleplerinin kısa süre içerisinde ileri sürülmesi gerektiğinden ve bu sürenin hak düşürücü nitelikte olması nedeniyle burada arabulucuya başvuru süresi oldukça önem arz etmektedir. İşe iade taleplerinde fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak gereklidir.

Arabuluculuk Bürosuna Başvurulması Halinde İş Davalarında Zamanaşımı

İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, aşağıda belirtilen tazminat ve ücretlere ilişkin zamanaşımı süresi 5 yıldır (4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde):

  • Yıllık izin ücreti,
  • Kıdem tazminatı,
  • İş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan ihbar tazminatı,
  • Kötü niyet tazminatı,
  • İş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından, son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Uyuşmazlığın arabulculuk yoluyla çözülemediğine ilişkin son tutanağın düzenlendiği tarihte zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar

Arabuluculuk Başvurusu

Arabuluculuk süreci işçi veya işveren tarafından adliyelerde bulunan arabuluculuk bürosuna başvurularak başlatılır. Arabuluculuk bürosu bulunmayan yerlerde işlemler, görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafından gerçekleştirilir. Arabulucu, kural olarak komisyon başkanlıklarına bildirilen listeden büro tarafından belirlenir. Ancak tarafların listede yer alan herhangi bir arabulucu üzerinde anlaşmaları halinde bu arabulucu görevlendirilir. 

İş Davasının Arabuluculuk Yoluyla Çözülmesi Ne Kadar Sürer?

Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/10).

Arabuluculuk, hızlı ve etkin bir uyuşmazlık çözüm yolu olduğundan uyuşmazlığın süresi içinde çözülememesi halinde dosya kapatılır. Arabulucu, taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması yahut yapılan görüşmeler sonucunda anlaşmaya varılması veya varılamaması hallerinde arabuluculuk faaliyetini sona erdirir (7036 sayılı Kanun m.3/11).

İŞ SÖZLEŞMESİ SONA ERMEDİĞİ HALDE YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKININ ARABULUCU ANLAŞMA TUTANAĞI İLE PARAYA TAHVİL EDİLMESİ KABUL EDİLEMEZ BU NEDENLE ARABULUCULUK TUTANAĞININ GEÇERSİZ OLDUĞUNUN TESPİTİNE KARAR VERİLMELİDİR

YARGITAY 9. Hukuk Dairesi kararında;

Somut olayda, davacı işçinin davalıya ait işyerinde 01/01/2010- 26/04/2019 tarihleri arasında çalıştığı anlaşılmaktadır. Davalı işveren tarafından ihtiyari arabuluculuk süreci başlatılarak düzenlenen anlaşma tutanağında davacıya kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai, ulusal bayram genel tatil ve yıllık izin ücreti alacaklarına karşılık toplam 30.000,00 TL ödeneceği kararlaştırılmıştır. Tutanağın düzenlendiği 20/03/2019 tarihi itibariyle iş sözleşmesi devam eden davacıya kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti gibi iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı tazminat ve alacakların ödeneceğinden söz edilmesi çelişki oluşturmaktadır. Gerçekten tutanakta belirtildiği üzere 21.01.2019 günü davacının işten çıkışının, 23.01.2019 günü ise tekrar işe girişinin yapılması, bu şekilde gerçekte bir fesih işlemi olmadığı halde avans niteliğinde ödemelerin kıdem ve ihbar tazminatı olarak gösterilmesi, ayrıca iş sözleşmesi sona ermediği halde kullandırılmayan yıllık izin hakkının parasal alacağa dönüştürülmesi kanuna uygun görülemez. Belirtmek gerekir ki, gerçekte bir fesih söz konusu olmadığı halde işçiye ihbar ve kıdem tazminatı adı altında bir ödemenin arabulucu önünde yapılan anlaşma ile kararlaştırılmış olması ödemenin avans niteliğini ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde iş sözleşmesi sona ermediği halde yıllık ücretli izin hakkının arabulucu anlaşma tutanağı ile paraya tahvil edilmesi de kabul edilemez. Bu nedenle arabuluculuk tutanağının geçersiz olduğunun tespitine karar verilmelidir

YARGITAY 9. Hukuk Dairesi Esas No: 2021/12911 Karar No: 2022/1387

SONUÇ OLARAK

Yıllık ücretli izin hakkı ile çalışanların dinlenme ve motivasyonlarının sağlanması mümkün olduğu gibi, işyeri açısından da izin döneminde farklı bir gözle, izne çıkan personelin yaptığı işlerin yürütümünde aksayan yönlerin olup olmadığı gözlenmektedir

İşçi, yıllık ücretli izne ayrılması gereken sürede çalışarak hak kazandığı ücreti hem de izin ücretini almak, işveren ise ihtiyacı olan işçinin izin döneminde de çalışmasından faydalanmak amacıyla hak kazanılan iznin kullanılması yerine izin süresine ait ücretin ödenmesi yoluna başvurulmaktadır. Ancak işçi, iş sözleşmesi sona ermemesine rağmen yıllık ücretli izin hakkını kullanmak yerine izin ücretinin ödenmesini talep edemez. İşveren de bu yolla yıllık ücretli izin kullandırma yükümlülüğünü yerine getirmiş olmayacaktır. Yukarıda zikredilen Yargıtay kararında da işçinin hizmet akdi devam ederken kullanamadığı yıllık izinlerinin ücretini talep edemeyeceği net bir şekilde ifade edilerek bahse konu yolun yasaya ve usule uygun olmadığı ortaya konulmuştur.

AYNI ŞEKİLDE İŞ SÖZLEŞMESİ SONA ERMEDİĞİ HALDE YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKININ ARABULUCU ANLAŞMA TUTANAĞI İLE PARAYA TAHVİL EDİLMESİ DE KABUL EDİLEMEZ. BU NEDENLE ARABULUCULUK TUTANAĞININ GEÇERSİZ OLDUĞUNUN TESPİTİNE KARAR VERİLMELİDİR

İşçinin genel sağlığına ve dinlenmesine yönelik sunulan bu hak, işçi ve işverenin yerine getirmesi gereken bir sorumluluktur. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilmesi mümkün değildir. Bir başka ifade ile işçi bu yıllık izni kullanmak istemese dahi bu iznin kullandırılması gerekir. Yıllık izin hakkı Anayasal temeli olan bir dinlenme hakkı olup, işçinin iş sözleşmesinin devamı sırasında ücrete dönüşmez ve bu haktan vazgeçilemez. İşçinin iş sözleşmesinin devamı süresinde kullanmadığı yıllık izinlere ait ücreti istemesi mümkün değildir.

Bu yüzdendir ki yıllık izin hakkından vazgeçilemediği gibi, işveren tarafından bu hakka el konulamaz ya da işçinin kendi isteği ve rızası olsa bile bu hak paraya çevrilemez.

Bu nedenle yıllık izin çalışanlar için önemli bir hak olup Anayasal güvence altına alınmış olup 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53/2 maddesi uyarınca yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilmesi mümkün değildir,

02.06.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Muhasebe 2.0: Dijital Dönüşümün Muhasebe Süreçlerine Etkileri

Giriş:

Günümüzde, hızla gelişen teknolojik yenilikler, işletmelerin muhasebe süreçlerinde dönüşüm sağlamasına olanak tanımaktadır. Muhasebe 2,0 olarak adlandırılan bu yaklaşım, geleneksel muhasebe uygulamalarının dijital teknolojilerle birleştiği bir paradigma sunmaktadır.

Teknolojik gelişmeler, iş dünyasında dönüşümü tetikleyen önemli faktörlerden biridir. Bu dönüşüm, işletmelerin faaliyetlerini etkinleştirmek, verimliliklerini artırmak ve rekabet avantajı elde etmek için yeni yöntemler aramalarını sağlamıştır. Bu bağlamda, muhasebe süreçleri de dijital dönüşümün etkisi altında kalmış ve “Muhasebe 2.0” olarak adlandırılan yeni bir yaklaşım doğmuştur.

Muhasebe 2.0, geleneksel muhasebe uygulamalarının dijital dönüşümünü ifade eden bir terimdir. Bu yaklaşım, muhasebe süreçlerinde teknolojik yeniliklerin benimsenmesi ve kullanılmasıyla işletmelere daha fazla esneklik, veri erişimi ve etkinlik sağlamayı hedefler. Muhasebe 2.0, işletmelerin finansal verileri daha hızlı ve doğru bir şekilde işlemesini, analiz etmesini ve raporlamasını mümkün kılarak karar süreçlerini destekler.

Muhasebe 2.0’nin temel özelliklerinden biri otomasyondur. Otomasyon, manuel ve tekrarlayan muhasebe görevlerinin bilgisayar tabanlı sistemlerle otomatik hale getirilmesini içerir. Örneğin, fatura işleme, banka mutabakatı, stok takibi ve bordro işlemleri gibi süreçlerde otomasyon kullanılabilir. Bu, işletmelerin zaman ve kaynak tasarrufu yapmasını, hataları azaltmasını ve süreçleri daha verimli hale getirmesini sağlar.

Ayrıca, Muhasebe 2.0, veri analitiği ve iş zekası konularında da önemli fırsatlar sunar. Büyük veri analitiği, yapay zeka ve makine öğrenme gibi teknolojilerle desteklenen muhasebe süreçleri, işletmelere daha iyi iş zekası sağlar. Finansal verilerin derinlemesine analizi, trendlerin ve ilişkilerin daha iyi anlaşılmasını sağlar ve işletmelerin stratejik kararlar almasını kolaylaştırır.

Muhasebe 2.0’nin önemi işletmelerin rekabetçi avantaj elde etmesinde yatmaktadır. Dijital dönüşümle birlikte muhasebe süreçlerini iyileştiren işletmeler, daha hızlı, daha doğru ve daha etkili bir muhasebe yönetimi sağlar. Bu da işletmelerin finansal raporlama süreçlerini güçlendirir, maliyetleri düşürür ve daha stratejik kararlar almasını destekler.

Bu makalede, Muhasebe 2.0’nin ne olduğunu, nasıl uygulandığını ve işletmeler için sağladığı faydaları ele alacağız.

Muhasebe 2.0 Nedir?

Muhasebe 2.0, muhasebe süreçlerinde dijital teknolojilerin kullanımını ifade eder. Otomasyon, veri analitiği, yapay zeka ve bulut bilişim gibi teknolojiler, muhasebe süreçlerini daha hızlı, verimli ve doğru hale getirir. Geleneksel muhasebe uygulamalarına kıyasla, Muhasebe 2.0 işletmelere daha fazla esneklik, veri erişimi ve raporlama yetenekleri sunar.

Dijital Dönüşümün Muhasebe Süreçlerine Etkileri:

Otomasyon: Muhasebe süreçlerinin birçok tekrarlayan ve zaman alıcı kısmı otomatikleştirilebilir. Robotik süreç otomasyonu (RPA) gibi teknolojiler, rutin muhasebe görevlerini otomatikleştirerek insan hatalarını azaltır ve verimliliği artırır.

Muhasebe Süreçlerinde Otomasyonun Rolü: Otomasyon, Muhasebe 2.0’nin temel bileşenlerinden biridir. Rutin ve tekrarlayan görevlerin otomatikleştirilmesi, insan hatalarını azaltırken süreçlerin verimliliğini artırır. Örneğin, fatura işleme süreci için otomatik veri girişi, muhasebe birimlerinin zamanını ve kaynaklarını daha stratejik görevlere yönlendirmesine olanak sağlar. Muhasebe süreçlerinde otomasyonun rolünü daha detaylı örneklerle açıklamak gerekirse;

  • Fatura İşleme: Muhasebe birimlerinde sıkça gerçekleştirilen bir görev olan fatura işleme süreci, otomasyonla büyük ölçüde iyileştirilebilir. Örneğin, optik karakter tanıma (OCR) teknolojisi kullanılarak, kağıt faturaların taranması ve veri girişi otomatik olarak gerçekleştirilebilir. Bu sayede, hatalı veri girişi riski azalır ve işlem süresi kısaltılır.
  • Banka Mutabakatları: Banka hesaplarının düzenli olarak mutabakatının yapılması, muhasebe süreçlerinin önemli bir parçasıdır. Otomasyon, banka hareketlerini muhasebe yazılımıyla otomatik olarak eşleştirerek mutabakat sürecini hızlandırabilir. Örneğin, banka bildirimlerinin otomatik olarak alınması ve muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılması, hataların tespit edilmesi ve düzeltilmesi sürecini kolaylaştırır.
  • Stok Takibi: İşletmeler için stok takibi, önemli bir muhasebe sürecidir. Otomasyon, barkod veya radyo frekans tanımlama (RFID) teknolojisi kullanarak stok hareketlerini otomatik olarak kaydetmeyi sağlayabilir. Bu sayede, manuel olarak stok sayımı yapma ve kayıtları güncelleme süreci büyük ölçüde azalır ve hataların önüne geçilir.
  • Bordro İşlemleri: Personel maaşlarının hesaplanması, vergi kesintilerinin yapılması ve diğer bordro işlemleri genellikle zaman alıcı ve hata yapmaya açık süreçlerdir. Otomasyon, personel bilgilerini ve çalışma saatlerini otomatik olarak kaydederek bordro işlemlerini hızlandırabilir. Ayrıca, vergi tabloları ve bildirimlerin otomatik olarak hazırlanması, uyum süreçlerini kolaylaştırır.
  • Finansal Raporlama: Muhasebe birimlerinin finansal raporlama görevleri, işletmenin performansının değerlendirilmesi açısından kritiktir. Otomasyon, finansal verilerin otomatik olarak toplanması, konsolide edilmesi ve raporlanmasını sağlar. Örneğin, finansal raporlama yazılımları, finansal tabloların otomatik olarak oluşturulmasını ve gerektiğinde güncellenmesini sağlar. Bu, hata riskini azaltır ve raporlama sürecini hızlandırır.

Bu örnekler, muhasebe süreçlerinde otomasyonun nasıl kullanılabileceğini göstermektedir. Otomasyon, zaman ve maliyet tasarrufu sağlar, hataları azaltır, verimliliği artırır ve muhasebe birimlerinin daha stratejik görevlere odaklanmasını sağlar. İşletmeler, uygun otomasyon araçlarını seçerek ve süreçlerini optimize ederek bu faydalardan yararlanabilirler.

Veri Analitiği: Büyük veri analitiği ve veri madenciliği teknikleri, finansal verilerin analizini kolaylaştırır. Bu sayede, işletmeler daha iyi kararlar alır, riskleri yönetir ve iş performansını iyileştirir.

Veri Analitiği ve İş Zekası: Muhasebe süreçlerindeki veri analitiği, işletmelere daha iyi iş zekası ve karar destek imkanları sağlar. Büyük veri analitiği ve veri madenciliği teknikleri kullanarak, finansal verilerin derinlemesine analizi mümkün olur. Bu sayede, işletmeler finansal trendleri, müşteri davranışını, maliyet yapılarını ve diğer kritik verileri anlayarak stratejik kararlar alabilirler.

Örneğin, bir işletmenin satış verilerini analiz etmek için veri analitiği ve iş zekası kullanılabilir. Bu analizler, satış trendlerini belirlemek, müşteri tercihlerini anlamak ve gelirin nereden geldiğini anlamak için değerli bilgiler sunar. İşletme, bu analiz sonuçlarına dayanarak pazarlama stratejilerini belirleyebilir, stok yönetimini optimize edebilir ve kararlarını verimli bir şekilde yönlendirebilir.

Bir diğer örnek, maliyet analizidir. İşletmeler, maliyet analizleri yaparak, maliyetlerin nereden geldiğini ve hangi alanlarda tasarruf yapabileceklerini belirleyebilirler. Veri analitiği ve iş zekası araçları, işletmelere maliyetleri ayrıntılı bir şekilde analiz etme, kaynak israfını belirleme ve verimlilik önlemleri alarak maliyetleri düşürme konusunda yardımcı olur.

Ayrıca, risk analizi de veri analitiği ve iş zekası ile gerçekleştirilebilir. İşletmeler, finansal verileri analiz ederek olası riskleri önceden belirleyebilir ve buna göre önleyici önlemler alabilirler. Örneğin, şüpheli müşteri ödemelerini izlemek ve dolandırıcılık işaretlerini tespit etmek için veri analitiği araçları kullanılabilir.

Son olarak, finansal raporlama da veri analitiği ve iş zekasıyla güçlendirilebilir. İşletmeler, finansal verileri analiz ederek daha kapsamlı ve anlamlı raporlar oluşturabilirler. Örneğin, gelir tablosu, bilanço ve nakit akışı tablosu gibi finansal raporlar, veri analitiği araçlarıyla oluşturulabilir ve işletmelerin finansal durumunu ve performansını daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir.

Bu örnekler, veri analitiği ve iş zekasının muhasebe süreçlerinde nasıl kullanılabileceğini göstermektedir. Bu yaklaşım, işletmelere daha derinlemesine analiz yapma, kararları verimli bir şekilde yönlendirme ve rekabet avantajı elde etme fırsatı sunar.

Yapay Zeka: Makine öğrenimi ve doğal dil işleme gibi yapay zeka teknikleri, muhasebe süreçlerine akıllı çözümler sunar. Örneğin, fatura işleme süreçlerinde otomatik veri çekme ve işleme yapabilir, hataları tespit edebilir ve tahminlerde bulunabilir.

Yapay Zeka ve Muhasebe İşlemleri: Yapay zeka (YZ) teknolojileri, muhasebe süreçlerinde önemli bir rol oynar. Örneğin, YZ tabanlı finansal tahmin modelleri, işletmelere gelecekteki gelirleri, giderleri ve nakit akışını tahmin etmede yardımcı olabilir. Ayrıca, YZ, sahtecilik tespiti ve hatalı muhasebe işlemlerinin saptanması gibi alanda da kullanılabilir.

Yapay zeka, muhasebe süreçlerinde büyük bir dönüşüm sağlayan bir teknolojidir. İşletmeler, yapay zeka ve makine öğrenme algoritmalarını kullanarak muhasebe işlemlerini otomatikleştirebilir, veri analizi yapabilir ve tahminlerde bulunabilirler.

Örneğin, yapay zeka tabanlı bir muhasebe sistemini düşünelim. Bu sistem, fatura işleme sürecinde büyük bir kolaylık sağlar. İşletme, faturaları tarayıcıya okutarak veya dijital ortamda alarak, yapay zeka algoritmalarıyla bu faturaları otomatik olarak tanımlayabilir ve kaydedebilir. Bu sayede, manuel veri girişi hatasını azaltırken işlem sürelerini de kısaltır.

Aynı şekilde, yapay zeka ve makine öğrenme algoritmaları, banka mutabakatı işlemlerinde de etkili bir şekilde kullanılabilir. İşletmeler, büyük miktardaki banka hareketlerini otomatik olarak analiz edebilir ve muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırabilir. Yapay zeka, muhasebe birimine farklılıkları ve uyumsuzlukları bildirerek hataların tespit edilmesine ve düzeltilmesine yardımcı olur.

Yapay zeka, aynı zamanda muhasebe verilerinin analizinde de önemli bir rol oynar. Örneğin, işletmeler, yapay zeka ve veri analitiği algoritmalarını kullanarak satış verilerini analiz edebilirler. Bu analizler, müşteri tercihlerini belirleme, satış trendlerini tahmin etme ve pazarlama stratejilerini optimize etme konularında değerli bilgiler sağlar.

Yapay zeka, muhasebe süreçlerinde birçok güncel uygulama ile önemli bir rol oynamaktadır. İşletmeler, yapay zekâ teknolojilerini kullanarak verileri analiz edebilir, tahminlerde bulunabilir ve kararlarını daha iyi şekillendirebilirler.

Örneğin, birçok şirket, yapay zeka destekli Chat botları müşteri hizmetleri ve finansal danışmanlık süreçlerinde kullanmaktadır. Bu Chat botlar, müşterilerin sorularını yanıtlayabilir, fatura sorgulamaları yapabilir ve hesap hareketlerini izleyebilir. Yapay zeka, bu Chat botlara doğal dil işleme yetenekleri kazandırarak, müşterilerin daha etkili bir şekilde hizmet almasını sağlar.

Ayrıca, bazı şirketler, yapay zeka tabanlı maliyet analizi araçlarını kullanarak işletme maliyetlerini optimize etmektedir. Bu araçlar, maliyet verilerini analiz ederek kaynak israfını belirler, gereksiz harcamaları ortaya çıkarır ve işletmelere tasarruf imkanları sunar. Örneğin, bir otomotiv üreticisi, yapay zeka destekli maliyet analizi kullanarak üretim süreçlerindeki verimsizlikleri tespit etmiş ve bu sayede maliyetleri önemli ölçüde azaltmıştır.

Yapay zeka ayrıca risk analizi süreçlerinde de yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Özellikle sahtecilik ve dolandırıcılık tespiti konularında yapay zeka algoritmaları oldukça etkilidir. Bir banka, yapay zeka tabanlı bir sistem kullanarak müşteri hesaplarını ve işlem geçmişlerini sürekli olarak analiz eder ve şüpheli aktiviteleri tespit eder. Böylece, sahtecilik girişimlerini erken aşamada engelleyebilir ve müşteri hesaplarını koruyabilir.

Yapay zeka aynı zamanda finansal raporlama süreçlerinde de önemli bir rol oynar. Şirketler, finansal verileri analiz etmek ve raporlama yapmak için yapay zeka ve otomatik raporlama araçlarından faydalanır. Bu araçlar, finansal tabloları otomatik olarak oluşturur, hataları tespit eder ve raporların daha hızlı ve doğru bir şekilde hazırlanmasını sağlar.

Bu örnekler, yapay zekanın muhasebe işlemlerindeki güncel uygulamalarını göstermektedir. İşletmeler, yapay zeka teknolojilerini kullanarak verileri daha etkili bir şekilde analiz edebilir, süreçleri otomatikleştirebilir ve rekabet avantajı elde edebilirler. Yapay zeka, muhasebe işlemlerinin verimliliğini artırmak ve daha iyi kararlar almak için güçlü bir araçtır.

Sonuç olarak, yapay zeka, muhasebe süreçlerinde büyük bir potansiyele sahiptir. Bu teknoloji, otomatizasyon, veri analizi, tahminleme ve karar destek süreçleri gibi birçok alanda işletmelere yardımcı olur. Yapay zeka, muhasebe birimlerinin daha verimli çalışmasını sağlar, hataları azaltır ve işletmelerin stratejik kararlar almasını destekler.

Bulut Bilişim: Bulut tabanlı muhasebe yazılımları, işletmelere esneklik ve veri erişimi sağlar. Ayrıca, veri güvenliği ve yedekleme gibi konuları da kolaylaştırır.

Bulut bilişim, muhasebe süreçlerinde hızlı, esnek ve verimli bir şekilde çalışmayı sağlayan önemli bir teknolojidir. İşletmeler, bulut bilişim altyapısı üzerinde muhasebe uygulamalarını barındırarak, verileri depolayabilir, paylaşabilir ve işleyebilirler.

Örneğin, birçok işletme, bulut tabanlı muhasebe yazılımlarını tercih ederek, verilerini güvenli bir şekilde bulut sunucularında depolar. Bu, fiziksel sunuculara bağımlılığı azaltırken, veri kaybı veya hasar riskini minimize eder. Ayrıca, verilerin her zaman erişilebilir olması ve güncel kalması, muhasebe departmanlarının daha hızlı ve verimli çalışmasını sağlar.

Bulut bilişim aynı zamanda veri paylaşımı ve iş birliği süreçlerinde de büyük bir avantaj sağlar. Örneğin, bir şirketin birden fazla şubesi veya farklı lokasyonlarda çalışan muhasebe ekipleri bulunabilir. Bulut tabanlı muhasebe yazılımları sayesinde, bu ekipler aynı verilere gerçek zamanlı olarak erişebilir, veri güncellemelerini anında paylaşabilir ve iş birliği yapabilir. Bu, iletişim eksikliklerini azaltır ve süreçlerin koordinasyonunu kolaylaştırır.

Ayrıca, bulut bilişim, muhasebe verilerinin analizi ve raporlama süreçlerinde de büyük bir rol oynar. İşletmeler, bulut tabanlı analitik araçları kullanarak finansal verileri gerçek zamanlı olarak analiz edebilir ve raporlar oluşturabilir. Bu sayede, yöneticiler hızlı kararlar alabilir, finansal performansı izleyebilir ve geleceğe yönelik stratejik adımlar atabilirler.

Gerçek bir örnek olarak, büyük bir e-ticaret şirketi düşünelim. Bu şirket, günlük binlerce işlem gerçekleştiriyor ve finansal verileri sürekli olarak güncel tutması gerekiyor. Bulut tabanlı bir muhasebe yazılımı kullanarak, tüm bu işlemlerin kaydedilmesi, işlenmesi ve raporlanması çok daha kolay hale gelir. Ayrıca, bu yazılım, siparişlerin izlenmesi, stok takibi ve maliyet analizi gibi işlemleri de otomatikleştirir, işletmeye büyük bir zaman ve kaynak tasarrufu sağlar.

Bulut bilişim aynı zamanda güncel muhasebe trendlerine de uyum sağlar. Örneğin, mobil muhasebe uygulamaları, işletmelerin mobil cihazlar aracılığıyla bulut tabanlı muhasebe yazılımlarına erişmelerini ve işlemlerini gerçekleştirmelerini sağlar. Bu da muhasebe süreçlerini daha esnek hale getirir ve çalışanların işlerini her yerden yönetmelerine olanak tanır.

Bulut bilişimin muhasebe alanındaki kullanımı gün geçtikçe artmaktadır ve işletmeler için önemli avantajlar sunmaktadır. Veri güvenliği, esneklik, iş birliği imkanları, analitik yetenekler ve mobil erişim gibi faktörler, işletmelerin bulut bilişim teknolojisini muhasebe süreçlerinde etkin bir şekilde kullanmalarını sağlar.

Sonuç olarak, bulut bilişim muhasebe süreçlerinde kullanıldığında, işletmeler daha verimli, esnek ve güncel bir muhasebe yönetimi sağlayabilirler. Bu teknoloji, işletmelerin veri güvenliği, iş birliği, analiz yetenekleri ve mobil erişim gibi önemli ihtiyaçlarına cevap verirken, aynı zamanda maliyetleri de azaltabilir ve rekabet avantajı sağlayabilir. Bu nedenle, bulut bilişim, muhasebe süreçlerinde giderek daha önemli bir rol oynamaktadır.

Veri Güvenliği ve Uyumluluk: Dijitalleşme ve teknolojinin kullanımıyla birlikte, veri güvenliği ve uyumluluk önemli bir konudur. Muhasebe birimlerinin, veri koruma önlemlerini uygulayarak, veri güvenliğini ve gizliliğini sağlaması gerekmektedir. Ayrıca, ulusal ve uluslararası muhasebe standartlarına uyum sağlamak ve finansal raporlamada şeffaflığı sürdürmek de önemlidir.

Muhasebe süreçleri, işletmelerin hassas finansal verilerini yönettiği için veri güvenliği ve uyumluluk büyük önem taşır. Bulut bilişim, muhasebe verilerinin güvenliğini sağlama ve ilgili düzenlemelere uyumlu olma konusunda önemli avantajlar sunar.

Örneğin, Avrupa Birliği’nde yürürlükte olan Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) gibi düzenlemeler, kişisel verilerin korunması ve işlenmesiyle ilgili sıkı standartlar getirmiştir. Bu tür düzenlemelere uyum sağlamak, muhasebe departmanları için büyük bir zorluk olabilir. Bulut bilişim, sağladığı güvenlik önlemleri ve veri şifreleme yöntemleri sayesinde bu uyumluluk sürecini kolaylaştırır. Verilerin bulut tabanlı bir ortamda depolanması, güvenlik risklerini azaltır ve işletmelere uyumluluk gereksinimlerini yerine getirme konusunda yardımcı olur.

Ayrıca, bulut tabanlı muhasebe yazılımları, kullanıcı erişimini kontrol etmek ve veri güvenliğini sağlamak için çeşitli güvenlik önlemleri sunar. Örneğin, kimlik doğrulama mekanizmaları, kullanıcıların güçlü parolalar kullanmasını ve yetkilendirilmemiş erişimi engellemeyi sağlar. Bu da verilerin yetkisiz erişimden korunmasını ve muhasebe süreçlerinin güvenliğini artırır.

Güncel bir örnek olarak, bir muhasebe şirketi düşünelim. Bu şirket, müşterilerinin finansal verilerini güvenli bir şekilde saklamak ve işlemek zorundadır. Bulut tabanlı bir muhasebe yazılımı kullanarak, şirket, verileri güvenli bir şekilde depolayabilir ve müşteri bilgilerini yetkisiz erişimden koruyabilir. Ayrıca, bulut sağlayıcısı, veri merkezlerinde güvenlik önlemleri ve yedekleme sistemleri gibi ek güvenlik önlemleri sağlar, böylece veri kaybı veya hasarı durumunda verilerin kurtarılmasını sağlar.

Bunun yanı sıra, bulut bilişim, veri yedekleme ve felaket kurtarma süreçlerinde de önemli bir rol oynar. Muhasebe verilerinin güvenli bir şekilde yedeklenmesi ve acil durumlarda hızlı bir şekilde kurtarılması, işletmelerin sürekliliklerini sağlamalarına yardımcı olur.

Sonuç olarak, bulut bilişim, muhasebe süreçlerinde veri güvenliği ve uyumluluk konularında önemli avantajlar sunar. İşletmeler, bulut tabanlı muhasebe yazılımları kullanarak, verileri güvende tutabilir, uyumluluk gereksinimlerini karşılayabilir ve müşteri güvenini artırabilir. Ancak, her işletme için uygun olan güvenlik önlemleri ve uyumluluk gereksinimleri farklı olabileceğinden, işletmelerin kendi ihtiyaçlarına en uygun bulut bilişim çözümünü seçmeleri önemlidir.

Eğitim ve Yetenek Geliştirme: Muhasebe 2.0’nin başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için, çalışanların teknolojik becerilerini geliştirmesi ve değişen muhasebe süreçlerine uyum sağlaması önemlidir. Şirketler, çalışanlarına uygun eğitim ve gelişim fırsatları sağlayarak, Muhasebe 2.0’nin getirdiği yeni araç ve teknolojileri etkin bir şekilde kullanmalarını sağlayabilir.

Türkiye’deki Mali Müşavirler Odaları, mali müşavirlerin eğitimlerini ve yeteneklerini geliştirmelerine destek olmak ve mesleki standartları yükseltmek için önemli bir rol oynamaktadır. Bu odalar, mali müşavirlerin sürekli eğitim almalarını teşvik etmeli ve mesleki gelişimlerini desteklemelidir.

Türkiye’deki Mali Müşavirler Odalarının ve TÜRMOB’un, mali müşavirlerin eğitimlerini ve yeteneklerini geliştirmeleri için önemli kaynaklar sunmaları gerekmektedir. Diğer ülkelerdeki benzer kuruluşlar da benzer amaçlarla faaliyet göstermektedir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde Amerikan Muhasebeciler Enstitüsü (American Institute of Certified Public Accountants – AICPA) ve Birleşik Krallık’ta Muhasebe Uygulayıcıları Enstitüsü (Institute of Chartered Accountants in England and Wales – ICAEW) gibi meslek örgütleri, mali müşavirlerin eğitim ve gelişimlerine odaklanmaktadır.

Bu örgütler, mali müşavirlerin mesleki standartlara uygun olarak çalışmalarını sağlamak, etik kurallara uymalarını teşvik etmek ve mesleklerini etkili bir şekilde icra etmelerini desteklemek amacıyla çeşitli eğitim programları ve sertifikasyon programları sunarlar. Örneğin, AICPA, Certified Public Accountant (CPA) unvanını almak için gereken sınavları düzenler ve bu sertifikayı elde eden mali müşavirlere sürekli eğitim fırsatları sunar.

Bunun yanı sıra, diğer ülkelerdeki Mali Müşavirler Odaları da meslektaşlarına eğitim ve yetenek geliştirme imkanları sunar. Örneğin, Avustralya’da Mali Müşavirler Enstitüsü (Institute of Chartered Accountants Australia – ICAA) ve Kanada’da Kanada Muhasebeciler Enstitüsü (Chartered Professional Accountants of Canada – CPA Canada) gibi kuruluşlar, mali müşavirlerin mesleki bilgi ve becerilerini güncel tutmalarını sağlamak için çeşitli seminerler, konferanslar ve çevrimiçi eğitimler düzenler.

Mali müşavirlerin kendilerini geliştirmeleri için bu ülkelerdeki örgütler, teknoloji ve dijital dönüşüm alanında da destek sağlarlar. Örneğin, Birleşik Krallık’taki ICAEW, dijital yetenekleri geliştirmek ve mali müşavirlerin dijital araçları etkin bir şekilde kullanmalarını sağlamak için çeşitli eğitim programları sunar. Ayrıca, Avustralya’daki ICAA, mali müşavirlerin finansal teknolojileri anlamalarını ve kullanmalarını teşvik etmek için Fintech sertifikasyon programları sunmaktadır.

Türkiye dışındaki ülkelerdeki bu örnekler, Mali Müşavirler Odalarının ve meslek örgütlerinin, mali müşavirlerin eğitim ve yetenek geliştirmelerine odaklandığını göstermektedir. Bu örgütler, mesleki standartları belirlemek, etik kurallara uyumu sağlamak, mesleki eğitimler düzenlemek ve dijital dönüşümle ilgili becerileri geliştirmek gibi konularda önemli bir rol oynamaktadır. Türkiye’deki Mali Müşavirlerin, bu ülkelerdeki örnekleri inceleyerek ve benzer uygulamaları takip ederek kendilerini geliştirebilecekleri bir fırsata sahip olduğunu söyleyebiliriz.

Mali Müşavirler Odalarının en önemli görevlerinden biri, mali müşavirlerin mesleki standartlara uygun olarak çalışmalarını sağlamaktır. Bu doğrultuda, odalar, mali müşavirlerin etik kurallara uymalarını ve mesleki sorumluluklarını yerine getirmelerini sağlayacak düzenlemeler yapmalıdır. Ayrıca, mesleki denetimler ve kalite kontrol mekanizmaları aracılığıyla, mali müşavirlerin işlerini doğru ve dürüst bir şekilde yaptıklarını güvence altına almalıdır.

Mali Müşavirler Odaları, mali müşavirlerin eğitim ve yeteneklerini geliştirmeleri konusunda da aktif bir rol oynamaktadır. Bu odalar, mesleki eğitim programları, seminerler, konferanslar ve diğer etkinlikler düzenleyerek mali müşavirlerin bilgi ve becerilerini güncel tutmalarını sağlamalıdırlar. Örneğin, vergi mevzuatındaki değişikliklere hızlı bir şekilde uyum sağlayabilmek için düzenlenen seminerler, mali müşavirlerin mesleki bilgilerini güncellemelerine yardımcı olur.

Mali müşavirlerin kendilerini geliştirmeleri için odalar tarafından sunulan imkanların yanı sıra, bireysel olarak da çeşitli adımlar atabilirler. Örneğin, mesleki sertifikasyon programlarına katılarak uzmanlık alanlarında derinleşebilirler. Ayrıca, sektördeki gelişmeleri takip etmek için mesleki dergileri okuyabilir, seminerlere ve konferanslara katılabilir, online eğitimler alabilir ve meslektaşlarıyla iletişim halinde olabilirler.

Mali müşavirlerin kendilerini geliştirmeleri için ayrıca teknolojik araçlardan yararlanmaları da önemlidir. Finansal teknoloji (fintech) uygulamaları, muhasebe ve finansal süreçlerde yenilikçi çözümler sunmaktadır. Mali müşavirler, bu teknolojik araçları kullanarak verimliliklerini artırabilir, zamanlarını daha etkin kullanabilir ve müşterilerine daha iyi hizmet sunabilirler.

Mali Müşavirler Odaları, mali müşavirlerin eğitim ve yetenek geliştirmelerine yönelik çeşitli imkanlar sunması gerekmektedir. Ancak, mali müşavirlerin kendi sorumlulukları da önemlidir. Kendilerini sürekli olarak güncellemeli, teknolojiyi takip etmeli ve mesleki standartlara uygun hareket etmelidirler. Böylece, mali müşavirler, işlerinde başarılı olabilir ve müşterilerine değer katmaya devam edebilirler.

Mali Müşavirlerin Muhasebe 2.0 sürecine Hazırlanması:

Muhasebe 2.0, işletmelere çeşitli faydalar sunar. İşletmeler, daha hızlı ve doğru muhasebe süreçleri yoluyla zaman ve maliyet tasarrufu yapabilir. Ayrıca, daha iyi veri analizi ve raporlama yetenekleri sayesinde daha sağlam kararlar alabilirler. Otomasyon ve teknolojik yenilikler, insan hatalarını azaltır ve işletmelerin uyum süreçlerini kolaylaştırır. Aynı zamanda, muhasebe süreçlerinin dijitalleşmesi, işletmelerin rekabetçi avantaj elde etmelerine yardımcı olur.

Mali müşavirler, Muhasebe 2.0’nin getirdiği değişimlere ayak uydurabilmek için kendilerini sürekli olarak geliştirmelidir. İşte mali müşavirlerin Muhasebe 2.0’ye hazırlanması için bazı önemli adımlar:

  • Teknoloji Yetkinliklerini Geliştirme: Mali müşavirler, dijital teknolojileri ve muhasebe yazılımlarını etkin bir şekilde kullanmayı öğrenmelidir. Bu, veri analitiği araçlarını, bulut tabanlı muhasebe yazılımlarını, yapay zekâ ve otomasyon araçlarını anlamayı ve kullanmayı içerir.
  • Sürekli Eğitim ve Gelişim: Mali müşavirler, Muhasebe 2.0’nin hızla değişen doğasına ayak uydurabilmek için sürekli olarak eğitim almaya devam etmelidir. Meslek örgütlerinin sunduğu eğitim programlarına katılmak, seminerlere ve konferanslara katılmak, online kaynakları takip etmek gibi kaynaklardan yararlanabilirler.
  • Veri Analitiği ve İş Zekâsı Yetenekleri: Mali müşavirler, veri analitiği ve iş zekâsı konusunda yeteneklerini geliştirmelidir. Veri analizi ve iş zekâsı araçlarını kullanarak finansal verileri daha iyi anlamak, işletmelere daha fazla değer sağlamak için önemlidir.
  • İş birliği ve İletişim: Muhasebe 2.0, işletme yönetimi, bilişim departmanları ve diğer paydaşlarla yakın iş birliği gerektirir. Mali müşavirler, diğer ekiplerle etkili iletişim kurabilme becerilerini geliştirmeli ve iş birliği yapmalıdır.

Sonuç:

Muhasebe 2.0, finansal süreçlerde dijital dönüşümün önemli bir aşamasıdır ve işletmeler için büyük avantajlar sağlamaktadır. Bu yeni yaklaşım, veri analitiği, yapay zekâ, bulut bilişim ve diğer teknolojik yeniliklerin entegrasyonunu içerir. Bu bağlamda, mali müşavirlerin Muhasebe 2.0’nin önemini anlamaları ve bu değişime ayak uydurmaları kritik öneme sahiptir.

Muhasebe 2.0, mali müşavirlerin daha verimli ve etkili bir şekilde çalışmalarını sağlamaktadır. Veri analitiği ve iş zekâsı araçları, finansal verilerin derinlemesine analizini yaparak işletmelere daha iyi kararlar verme ve stratejik yönlendirme imkânı sunar. Örneğin, gelir tablosu, bilanço ve mizan gibi finansal raporlar daha hızlı ve doğru bir şekilde oluşturulabilir. Ayrıca, yapay zekâ ve otomasyon, tekrarlayan ve zaman alıcı işleri otomatikleştirerek mali müşavirlerin daha değerli analitik görevlere odaklanmalarını sağlar.

Diğer ülkelerdeki örnekler, Türkiye’deki mali müşavirler ve odalar için ilham kaynağı olabilir. Örneğin,

  • Kanada’da, Kanada Muhasebe Meslek Birliği (CPA Canada), mali müşavirlerin Muhasebe 2.0 becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmak için dijital dönüşüm konusunda eğitimler ve kaynaklar sunmaktadır. Ayrıca, bulut tabanlı muhasebe yazılımlarının kullanımını teşvik etmektedir.
  • İngiltere’de, İngiltere Muhasebe Meslek Birliği (ACCA), yapay zekâ ve otomasyonun muhasebe süreçlerindeki rolünü vurgulayan bir eğitim programı sunmaktadır. Bu program, mali müşavirlerin yapay zekâ teknolojilerini anlamalarını ve etkili bir şekilde kullanmalarını sağlamayı hedeflemektedir.
  • Singapur’da, Singapur Muhasebe Meslek Birliği (ISCA), veri analitiği ve iş zekâsı konularında mali müşavirlerin yeteneklerini geliştirmek için eğitimler düzenlemektedir. Ayrıca, bulut bilişim tabanlı muhasebe yazılımlarının kullanımını teşvik etmektedir.

Bu örnekler, Türkiye’deki mali müşavirlerin Muhasebe 2.0’ye hazırlanması ve TÜRMOB’un Meslektaşlara nasıl fayda sağlayacağı konusunda yol gösterici ve ilham verici olabilir.

Sonuç olarak, Muhasebe 2.0’nin önemi gün geçtikçe artmaktadır. İşletmeler, rekabetçi bir avantaj elde etmek ve hızla değişen iş ortamına ayak uydurabilmek için bu yeni yaklaşımı benimsemektedirler. Mali müşavirler ise bu değişime liderlik etmeli, teknoloji yetkinliklerini geliştirmeli, sürekli eğitim almaya devam etmeli ve veri analitiği, yapay zekâ, bulut bilişim gibi alanlarda uzmanlaşmalıdır. Ayrıca, iş birliği yapma ve iletişim becerilerini geliştirmeli ve müşterilere Muhasebe 2.0’nin faydalarını anlatmalıdır. Bu şekilde, mali müşavirler hem kendilerini geliştirecek hem de müşterilerine değer katmaya devam edeceklerdir. Muhasebe 2.0, finansal süreçlerin geleceğidir ve mali müşavirler bu dönüşüme hazır olmalıdır.

Kaynakça

Atkinson, A., Kaplan, R., Matsumura, E., & Young, S. (2019). Management Accounting: Information for Decision-Making and Strategy Execution. Pearson.

Horngren, C. T., Sundem, G. L., Schatzberg, J. O., Burgstahler, D., & Schatzberg, J. (2018). Introduction to Management Accounting (16th ed.). Pearson.

Kieso, D. E., Weygandt, J. J., & Warfield, T. D. (2019). Intermediate Accounting (17th ed.). Wiley.

Garrison, R. H., Noreen, E. W., Brewer, P. C., & Cheng, Y. (2019). Managerial Accounting (17th ed.). McGraw-Hill Education.

Williams, J. R., Haka, S. F., Bettner, M. S., & Carcello, J. V. (2018). Financial & Managerial Accounting (18th ed.). McGraw-Hill Education.

Miao, X., & Wang, Y. (2020). The Impact of Artificial Intelligence on Accounting: Evidence from Research Publications. Frontiers in Psychology, 11, 2060.

Chong, V. K., & Eggleton, I. R. C. (2019). Artificial intelligence in accounting and finance: Towards a research agenda. Pacific Accounting Review, 31(1), 139-160.

Chen, J., Pan, G., Shang, J., & Zhao, Y. (2020). The Application of Artificial Intelligence in Accounting and Finance: A Bibliometric Analysis. Technological Forecasting and Social Change, 152, 119893

02.06.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

531 No.lu VUK Tebliği Kapsamında 2023 Yılı Güncel Teminat Tutarları ve Dikkat Edilecek Konular

531 No.lu VUK Tebliği Kapsamında 2023 Yılı Güncel Teminat Tutarları ve Dikkat Edilecek Konular

Ülkemizde son yıllarda vergi alanında bir çok yeni uygulama yürürlüğe girmekte ve özellikle de kamu gelirlerinin korunması, kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla bazı yeni uygulamalara başvurulmakta olduğunu biliyoruz.

Bunlardan önemlilerinden bir tanesi de Akaryakıt ve LPG piyasasının yanı sıra özel etiket ve işaret kullanma zorunluluğu getirilen ürünlere ilişkin piyasada rekabet eşitliğinin sağlanması ve kayıt dışı ekonomi ile etkin bir şekilde mücadele edilmesi amacıyla 2021 yılında çıkarılan 7318 sayılı Kanun ile getirilen teminat uygulamasıdır. Söz konusu 7318 sayılı Kanunun 2 inci maddesi ile VUK’nun Mükerrer 257 nci maddesine 8 inci fıkra ile Maliye Bakanlığına aşağıdaki gibi yetki verilmiştir.

“8. 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve 2/3/2005 tarihli ve 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlar ile bu madde uyarınca bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretleri kullanma zorunluluğu getirilen ürünleri imal veya ithal edenlerden;

·Yeni işe başlayanlarda 10 milyon Türk lirasına kadar,

·Faaliyeti devam edenlerde 100 milyon Türk lirasını geçmemek üzere bir önceki hesap dönemine ait brüt satışlar toplamının %1’ine kadar,

·Ayrıca bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol gibi özel etiket ve işaretler verilmesinden önce bu ürünler nedeniyle hesaplanan özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi tutarının toplamına kadar,

Doğacak vergilerin tahsil güvenliğini sağlamak amacıyla, 6183 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde yer alan menkul mallar hariç olmak üzere anılan maddede sayılan türden teminat almaya, mükelleflerin; faaliyet alanı, hukuki statüsü, mükellefiyet süresi, aktif veya öz sermaye büyüklüğü, çalışan sayısı, hakkında sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma yönünde olumsuz rapor ya da tespit bulunup bulunmadığı, iş veya üretim hacmi ile ürün ve mükellef gruplarını ayrı ayrı veya birlikte dikkate alarak, teminatın; türünü, tutarını, verilmesi gereken zamanı, iadesi ile tamamlanmasına ilişkin hususları belirlemeye, teminat tutarını lisansa tabi faaliyetlerde lisans türleri itibarıyla farklılaştırmaya, bentte yer alan oran ve tutarları sıfıra kadar indirmeye ve iki katına kadar artırmaya, hangi hâllerde teminat aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye,”

Madde gerekçesine baktığımızda ise özetle vergilerin tahsilini güvence altına almak amacıyla, maddede belirtilen tutar ve oranda teminat alınması öngörülmüştür.

Teminat Konusunda Bakanlık Nasıl Bir Belirleme Yaptı?

Konuyla ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bu yetkisini kullanarak 2/9/2021 tarihinde 531 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği kullanmış ve 5015 sayılı Kanun ile 5307 sayılı Kanun kapsamında lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlara ilişkin teminat uygulaması ilgili Genel Tebliğin 5 inci maddesinde aşağıdaki gibi açıklanmıştır.

1 inci fıkrasında; 5015 sayılı Kanun kapsamında dağıtıcı, madeni yağ veya bayilik (münhasıran ihrakiye bayiliği hariç) lisansı bulunanlar ile 5307 sayılı Kanun kapsamında dağıtıcı veya LPG otogaz bayilik lisansı bulunanlar 213 sayılı Kanunun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendi hükümlerine göre teminat uygulaması kapsamına alındığı belirtilmiştir.

Maddenin 2 nci fıkrasında ise teminat tutarları belirlenmiş olup yukarıdaki birinci fıkra gereğince teminat uygulaması kapsamında olup;

a) Yeni işe başlayan mükelleflerden (faaliyetine öteden bu yana devam etmekle birlikte, ilk kez teminat verilmesini gerektiren lisansa sahip olanlar dâhil), sahip oldukları lisans sayısına bakılmaksızın; (ayrıca bu bent (a bendi) gereğince teminat vermekle yükümlü olanlardan dağıtıcı lisansı yanında bu madde kapsamında teminat verilmesi gereken diğer lisanslara da sahip olanlar, söz konusu bu bendin aşağıdaki (i) alt bendine göre teminat vereceklerdir)

i) Dağıtıcı lisansına sahip olanların 213 sayılı Kanunun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendinde yer alan azami tutarın iki katı kadar (2021 yılı için 20 milyon Türk lirası), LPG dağıtıcı lisansına sahip olanlar için bu tutarın ¼ ü,

ii) Dağıtıcı lisansı dışındaki lisanslara sahip olanların (i) alt bendinde belirtilen tutarın yirmide biri kadar (2021 yılı için 1 milyon Türk lirası), LPG dağıtıcı lisansına sahip olanlar için bu tutarın ¼ ü,

b) Faaliyetlerine öteden bu yana devam eden mükelleflerin, sahip oldukları lisans sayısına bakılmaksızın, 213 sayılı Kanunun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendinde yer alan azami tutardan (2021 yılı için 100 milyon Türk lirası) fazla olmamak üzere, bir önceki hesap dönemine ilişkin olarak verilen yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ile bildirilen yıllık brüt satışları toplamının %1’i oranında, LPG dağıtıcı lisansına sahip olanlar için bu teminat tutarının yarısı.

Ayrıca bu bent kapsamında verilmesi gereken teminat, teminatın verileceği tarihin içinde bulunduğu yılda verilmesi gereken ve bir önceki yıla ait olan gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde, 193 sayılı Kanunun mükerrer 121 inci maddesindeki şartları taşımasına bağlı olarak, uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasından yararlanma hakkı bulunan mükellefler tarafından beşte bir oranında verilir.

Rafinerici lisansına sahip olan mükellefler ile genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları (YİKOB), büyükşehir belediyeleri ve belediyeler ile sermayelerinin %51’i veya daha fazlası bunlara ait olan kuruluşlar, bu madde kapsamında teminat verilmesi gereken lisanslara sahip olsalar dahi, teminat vermekle yükümlü değillerdir.

Teminat Ne zaman ve Nereye Verilecektir?

531 Tebliğin 7 nci maddesi uyarınca, Tebliğin 5 inci maddesi kapsamında belirlenen teminatların;

·Yeni işe başlayan mükelleflerce (faaliyetine öteden bu yana devam etmekle birlikte, ilk kez teminat verilmesini gerektiren lisansa sahip olanlar dahil), teminat zorunluluğu getirilen lisanslara sahip oldukları tarihten itibaren bir ay içerisinde,

·Faaliyetlerine öteden bu yana devam eden mükelleflerce her yıl, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen beşinci ayın sonuna kadar,

gelir veya kurumlar vergisi (bu vergilerden mükellefiyeti bulunmayanların KDV) yönünden bağlı bulundukları vergi dairesine verilmesi zorunludur.

2023 yılı ile ilgili olarak Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 17/05/2023 tarih ve VUK-156/2023-7 sayılı olarak yayımlanan Sirküler ile 531 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 7 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi uyarınca, anılan Tebliğ ile getirilen yükümlülükler kapsamında verilmesi gereken teminatların verilme süresi, 31/08/2023 gününe (bu tarih dâhil) kadar uzatılmıştır.[1]

Her Yıl Verilmesi Gereken Teminat Önceki Teminattan Fazla veya Eksik Olursa Ne Yapılacak?

Tebliğin 7/2 maddesi uyarınca; Mükelleflerin, bu Tebliğin 5 inci maddesine istinaden vermeleri gereken teminatın, daha önce verdikleri teminat tutarından fazla olması durumunda, teminat verilmesi gereken sürede, teminatı tamamlaması gerekmektedir.

Yine Tebliğin 9 uncu fıkrası uyarınca da; söz konusu alınan teminatlar, daha sonraki dönemlerde alınması gereken teminattan fazla olması durumunda da 5 yıl süreyle, iade edilmeyeceği belirtilmiştir.

Dolayısıyla Tebliğ açıklamalarından söz konusu teminatların her yıl güncellenmesi gerektiği ve 2023 yılına ilişkin teminatların verilme süresinin ise 31.08.2023 tarihine kadar uzatıldığı, her yıl belirlenecek teminat tutarı, önceki teminat tutarından yüksek ise teminat verme süresi içinde tamamlanması gerektiği, ancak eksikse aşan kısmın hemen iade edilmediği ve ancak 5 yıl sonra iade edilebileceği bilinmelidir.

2023 Yılına Teminat Tutarları Ne Kadar Oldu?

531 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğinin 12/1 maddesinde; Bu Tebliğin 5 inci maddesi kapsamında verilmesi gereken teminat tutarlarının belirlenmesinde göz önünde bulundurulacak azami hadler, teminatın verileceği yıla ilişkin olarak söz konusu hadlerin 213 sayılı Kanunun mükerrer 414 üncü maddesi kapsamında yapılan artırım sonrası tutarları ile dikkate alınacağı belirtilmiştir.  Buna göre Vergi Usul Kanununda yer alan maktu hadler ile asgari ve azami miktarları belirtilmiş olan para ile ödenecek ceza miktarları, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan maktu had ve miktarların yüzde beşini aşmayan kesirler dikkate alınmaz. Cumhurbaşkanı bu suretle tespit edilen had ve miktarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye, nispi hadleri ise iki katına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye veya tekrar kanuni seviyesine getirmeye yetkilidir.

Bu kapsamda Kanunda belirtilen azami teminat tutarları 2023 Yılı için 544 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği İle yeniden değerleme oranı olan % 122,93 oranında artırılacaktır. Buna göre 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve 2/3/2005 tarihli ve 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlar için 2023 yılı Teminat Tutarları;

·Yeni işe başlayanlar için 28.000.000.- TL

·Faaliyeti devam edenlerde ise 280.000.000.-TL

Olmuştur.

Söz konusu rakamlar kanunun belirlediği üst sınırların önce 2021 Yeniden Değerleme oranı olan % 36,20 oranında artırılması ve daha sonra 2022 yılı için %  122,93 oranında artırılması ile bulunan tutarlardır. İlk etapta yanlış hesaplandığı algısı yaratabilir. Hesaplama doğrudur.

Teminat Vermemenin Yaptırımı Nedir?

7318 Sayılı Kanun ile Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci maddesine eklenen düzenlemeyle de,  mükerrer 257 nci maddeye eklenen hüküm gereğince verilmesi gereken teminatı vermeyen mükelleflere, özel usulsüzlük cezası kesilmesine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla Mükerrer 257 nci maddenin birinci fıkrasının  (8) ve (10) numaralı bentleri(**) uyarınca getirilen zorunluluklara uymayanlara, (1) numaralı bentte yer alan tutarın (2023 Yılı için 7500 TL’nin)  10 katından (75.000 TL’den) az ve 1 milyon (544 Sıra No.lu V.U.K Genel Tebliği ile 1.1.2023’dan itibaren 2.800.000 TL) Türk lirasından fazla olmamak üzere, bir önceki hesap dönemine ait brüt satışlar toplamının binde 3’ü tutarında özel usulsüzlük cezası kesileceği hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca  Bu Tebliğin 5 inci maddesi gereğince teminat vermekle yükümlü olmasına rağmen bu yükümlülüğü yerine getirmeyen mükelleflere ilişkin bilgiler, ilgili vergi dairesi tarafından gerekli işlemlerin yapılması için EPDK’ya bir yazı ile bildirileceği açıklanmıştır.  Söz konusu mükelleflerin teminat verme yükümlülüklerini sonradan yerine getirmeleri halinde de bu durum ayrıca EPDK’ya bildirilecektir. Dolayısıyla,  7318 Sayılı Kanunun 10 ve 12 inci maddeleri ile 5015 ve 5307 Sayılı Kanunlara eklenen “bu Kanun kapsamında lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlardan, 213 sayılı Kanunun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendine göre istenilen teminatı vermeyenlerin ilgili piyasa faaliyeti teminat verilinceye kadar durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis veya faaliyet için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez.” hükmü ile teminat verilmediği durumlarda ciddi ticari riskler ile karşılaşmak muhtemel.  Bu nedenle lisans veya idari yaptırım konusunda sorun yaşanmaması için teminatların süresinde verilmesine hassasiyet gösterilmesi önemli.

Sorumlu Vergicilik Bakışıyla;

VUK Mük. 257/8 ve 531 Sıra no.lu VUK Genel Tebliği kapsamında teminat vereceklerin; öncelikle söz konusu teminat verme yükümlülüklerinin her yıl için ayrı ayrı değerlendirildiğini,  kanuni oranların her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak güncellendiğini, güncellenen bu teminat tutarlarına göre teminatların verilmesi gereken sürede gerekirse eksik teminatlarını tamamlamaları gerektiği, önceki yıllarda fazla verildiği netleşen teminatların ise ancak  5 yıl sonra iade alınabileceğinin, teminatların verilmemesi halinde yaptırımların ticari faaliyetleri riske sokabileceğinin bilinmesi ve hatırlanması gerekir.

2023 yılına ilişkin GİB tarafından yayımlana sirküler ile teminat verme süreleri 31 Ağustos 2023 tarihine ertelenmiş olup, 531 Sıra no.lu Tebliğe göre kapsama giren şirketlerin kendi durumlarını değerlendirmesinde daha süre varken yarar olduğunu belirtmek isterim.

(Kaynak: Timur Çakmak / KPMG Vergi | 02.06.2023)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=33334

KDV Beyannamelerinin Bazılarında Hesaplanan KDV Bulunan Bazı Dönemlerde İse Hesaplanan KDV Olmayan Mükelleflerin KDV Artırım Talepleri Konusunda Dikkat Edilecek Önemli Noktalar Nelerdir?

Bilindiği üzere,  7440 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (b-3) bendinde, “…Şu kadar ki, ilgili takvim yılı içinde bu alt bentte belirtilen durumların yanı sıra vergiye tabi diğer işlemlerin de mevcudiyeti nedeniyle hesaplanan vergisi çıkan mükellefler ile yıl içinde beyannamelerinin tamamını vermekle birlikte beyannamelerinin bazılarında hesaplanan katma değer vergisi bulunmayan mükelleflerin bu fıkra hükmüne göre ödemeleri gereken katma değer vergisi tutarı, yukarıda belirtildiği şekilde hesaplanacak %18 oranındaki katma değer vergisi tutarından aşağı olmamak kaydıyla, hesaplanan katma değer vergisi bulunan beyannamelerdeki vergiler toplamına bu fıkranın (a) bendinde belirtilen oranlar uygulanmak suretiyle hesaplanır. Bu kapsama giren mükellefler, gelir veya kurumlar vergisi için matrah artırımında bulunmamaları hâlinde bu fıkra hükmünden yararlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.

Kanunun 5 inci maddesinde, KDV artırımında bulunulan yıl içindeki vergilendirme dönemlerinden herhangi birisine ilişkin KDV beyannamesinde “Hesaplanan Katma Değer Vergisi” bulunmayan mükelleflerin, gelir veya kurumlar vergisi için matrah artırımında bulunmalarının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Mükellefler, ilgili yıl içindeki katma değer vergisi beyannamelerini vermekle birlikte, beyannamelerinin bazılarında “Hesaplanan Katma Değer Vergisi” bulunmayabilir. Bu durum, mükelleflerin işlemlerinin tamamının istisna kapsamındaki teslim ve hizmetlerden, ilgili dönemde işlemin bulunmamasından veya diğer nedenlerden kaynaklanabilir.

Buna göre, mükelleflerin KDV artırımından yararlanmak istedikleri yıl içindeki bazı dönemlerine ait beyannamelerinde, tecil-terkin uygulaması kapsamındaki işlemler dışındaki işlemleri dolayısıyla “Hesaplanan Katma Değer Vergisi” yer alması durumunda, vergi artırımı nedeniyle ödemeleri gereken verginin tespiti için gelir veya kurumlar vergisi matrah artırımında bulundukları tutarın %18’i ile karşılaştırma yapılması gerekmektedir. Artırım talebi nedeniyle ödenmesi gereken vergi, önce mükellefin beyanname verme durumuna göre bu Tebliğin (V/D-1) veya (V/D-2) bölümlerine, daha sonra bu bölüme göre hesaplanacaktır. Bu tutarlardan büyük olanı, artırım nedeniyle ödenmesi gereken vergi olarak kabul edilecektir.

Bu çerçevede, yıl içindeki beyannamelerinin tamamını vermekle birlikte, beyannamelerin bazılarında “Hesaplanan Katma Değer Vergisi” bulunmayan mükelleflerin artırım talebinde bulunmaları hâlinde, hesaplanan vergi bulunan beyannamelerindeki hesaplanan vergiler toplanacak ve bu toplama, ilgili yıl için öngörülen artırım oranı uygulanarak artırım tutarı hesaplanacaktır. Ancak bu tutar, mükellefin gelir/kurumlar vergisi matrah artırımına %18 oranı uygulanmak suretiyle bulunan tutardan küçük olursa büyük olan tutar dikkate alınacaktır.

Bu kapsama giren mükelleflerin, yıllık gelir veya kurumlar vergisi matrah artırımında bulunmaları zorunludur.

Sonuç, bu durum adil bir uygulama olmayıp, kendi içinde hukuka aykırılıklar barındırmaktadır. 7440 sayılı Kanuna ekli yayımlanmış olan 1 seri nolu Genel tebliğin bu bölümünün iptali için vergi yargısının hakemliğine müracaat edilebilir.

02.06.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Birden Fazla İşverenden Alınan Ücretlerin Vergi Matrahı Nasıl Hesaplanır?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61’inci maddesine göre ücret; işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. 62’nci maddeye göre işveren; hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dâhilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir. Kanunun 94’üncü maddesinde sayılan işverenler, aynı madde uyarınca, hizmet erbabına yapılacak ücret ödemelerinden gelir vergisi tevkifatı yapmakla yükümlü kılınmışlardır.

Bununla birlikte özel sektör çalışanlarının birden fazla işveren yanında çalışmaları, iş değiştirerek farklı işverene tabi olmaları durumları iş hayatında sıklıkla rastlanan durumlardır.

Bazı Durumlarda Ücret Matrahları Birbirleriyle İlişkilendirilmezler

Yeni bir işveren yanında çalışmaya başlayan işçinin ücretinden kesilecek verginin hesaplanmasında vergi matrahının tespit edilmesi hakkında 311 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklamalar mevcuttur. Tebliğe göre birden fazla işverenden ücret geliri elde edilmesi durumunda her bir işverenden elde edilen ücret ayrı ayrı vergilendirilecek olup ücret matrahları birbiri ile ilişkilendirilmeyecektir. Hizmet erbabının işveren değişikliği yapması durumunda, yeni işverenden alınacak ücret, eski işverenden aldığı ücret matrahı ile ilişkilendirilmeden sıfır matrah esas alınmak suretiyle vergilendirilecektir. Ancak işçinin işverenine ilk işverenden aldığı ücret tutarını bildirerek kümülatif matrah üzerinden vergi hesaplanmasını talep etme imkanı bulunmaktadır. Bu durumda  yeni işveren, kümülatif matrahı dikkate alarak tevkifat yapar.

Başka bir anlatımla; özel sektörde çalışan bir işçinin aynı anda başka bir işveren (kamu-özel farketmez) yanında çalışmaya başlaması veya ilk işini bırakıp yeni bir işveren yanında çalışmaya başlaması hallerinde (kural olarak) tevkif edilecek vergi hesaplanırken, ikinci işveren tarafından dikkate alınacak başlangıç matrahı sıfır olarak uygulanacaktır, yani farklı işverenlerin ücret matrahları birbirleri ile ilişkilendirilmeyecektir. Ancak işçinin ilk işveren tarafından tevkifata tabi tutulan vergi matrahını yeni işverene bildirerek kümülatif matrahın dikkate alınmasını talep etme hakkı mevcuttur.

Bazı Durumlarda Tüm İşverenlerden Alınan Ücretlerin Toplamı Matrah Olarak Dikkate Alınır

Ayrıca genel yönetim kapsamında bulunan kamu idareleri ile bu idarelere bağlı, ilgili, ilişkili kurum ve kuruluşlarda (ticaret şirketleri hariç) çalışan personelin aynı kapsamdaki diğer işverenden alacakları ücretler tek işverenden alınan ücret olarak değerlendirilecektir. Ancak hizmet erbabı yukarıda sayılan genel bütçeye tabi kurumlar ve ilişkilileri dışında bir işverenden ücret elde etmeye başlarsa, işçinin ücret matrahları birbiri ile ilişkilendirilmeksizin her bir işverenden elde edilen ücret ayrı ayrı gelir vergisi tevkifatına tabi tutulmalıdır.

Ücretlilerin yıllık gelir vergisi beyannamesi vermelerinin ihtiyari olduğu haller ile zorunlu olduğu hallere ilişkin açıklamalar başka bir yazımızın konusunu oluşturacaktır.

02.06.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Tüm Yönleriyle Yarım Çalışma Ödeneği

Yarım Çalışma ve Yarım Çalışma Ödeneği Nedir?

Yarım Çalışma; İş Kanunu kapsamında kullanılan doğum sonrası analık hali izninin

bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere belirli koşullar altında 60 ila 360 gün arasında haftalık çalışma süresinin yarısı kadar verilen ücretsiz izin şeklinde tanımlanabilir.

Bu durumda çalışan personel haftalık veya aylık olarak yarım çalışmaktadır. Örneğin; haftalık çalışma süresi olan 45 saatin yarısı olan 22,5 saat çalışıp, 22,5 saat ücretsiz izin kullanacaktır. Veya aylık 30 günlük çalışmanın 15 gün çalışıp, 15 gün ücretsiz izin kullanacaktır.

Yarım Çalışma Ödeneği ise; Analık hali izninin bitiminden itibaren haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilmiş olan kişilerin aranan şartları sağlamaları halinde çalışmadıkları sürede en az 30 gün, en fazla 180 gün süreyle İŞKUR tarafından izinli olduğu günler için asgari ücretin günlük brüt tutarı kadar verilen ödenek olarak tanımlanabilir. Yarım çalışma ödeneği 2023 yılı için günlük net 331,07 TL, yarım çalışılan ayın 15 günlük miktarı net 4.966,05 TL’dir.

Yasal Düzenleme Nasıldır?

Oldukça yararlı bulduğum, ancak herkes tarafından pek de bilinmeyen bir uygulama olan Yarım Çalışma Ödeneği, Türkiye de doğumu özendirmek ve çalışan anneleri kurumak amacıyla 2016 yılında yasal çerçevede düzenlenerek yürürlüğe girmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 74. maddesinde 2016 yılında yapılan değişikliğe göre kadın işçi 16 haftalık normal analık iznini kullandıktan sonra, birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda ise 180 gün boyunca “yarım çalışma” izni hakkını kullanabilmektedir.

6663 sayılı Kanunla 4447 sayılı Kanuna 10.02.2016 tarihinden itibaren eklenen ek 5 inci madde ile doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği uygulaması getirilmiştir. Buna göre; “İşçiye, 4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca haftalık çalışma süresinin yarısı kadar verilen ücretsiz izin süresince doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği ödenir……….” Denilmektedir.

Yarım Çalışma Ödeneğinden Yararlanma Koşulları Nelerdir?

1-İşçinin adına doğum veya evlat edinme tarihinden önceki son üç yılda en az 600 gün süre

ile işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması,

2-Haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışılması,

3-Hak sahipliğine konu olan çocuğun hayatta olması,

4-Analık izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde en yakın İŞKUR’a başvuruda

bulunması, Gerekmektedir.

Yarım Çalışma Ödeneğine Başvuru Nasıl Yapılır?

Analık hali izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde en yakın İŞKUR’a

“Doğum ve Evlat Edinme Sonrası Yarım Çalışma Belgesi” ile başvuruda bulunulması gerekmektedir. Mücbir sebepler dışında, başvuruda gecikilen süre doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği almaya hak kazanılan toplam süreden düşülerek ödeme yapılmaktadır.

Yarım Çalışma Süresi ile Yarım Çalışma Ödeneği Süresi Birbirinden Farklı mıdır?

Evet, yarım çalışma süresi ile yarım çalışma ödeneği süresi birbirinden farklıdır.

Şöyle ki;

Yarım çalışma süresi;

-Birinci doğumda 60 gün,
-İkinci doğumda 120 gün,
-Sonraki doğumlarda ise 180 gündür.
-Çoğul doğumlarda bu sürelere 30 gün eklenmektedir.

-Çocuğun engelli doğması hâlinde bu süreler 360 gün olarak uygulanmaktadır.

Yarım çalışma ödeneği süresi ise şöyledir;

-Birinci doğumda en fazla 30 gün,

-İkinci doğumda en fazla 60 gün,

-Sonraki doğumlarda en fazla 90 gün,

-Çocuğun engelli doğması hâlinde en fazla 180 gün,

-Çoğul doğumlarda ilave edilen 30 gün için 15 gün yarım çalışma ödeneği ödenmektedir.

Yarım Çalışma Ödeneği Miktarı Ne Kadardır?

Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneğinin günlük miktarı, kişinin

çalıştığı işte aldığı ücret ne olursa olsun, günlük asgari ücretin brüt tutarı kadardır.

Yarım çalışma ödeneği, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmamaktadır.

Örneğin; kadın işçi haftalık çalışma süresinin yarısı kadar (22,5 saat) çalışır ve bu sürenin ücretini işvereninden alır, işveren bu sürenin primini de öder. Geri kalan sürede işçi ücretsiz izinli sayılır ve bu süre için yarım çalışma ödeneği İŞKUR tarafından ödenir.

Yarım çalışma ödeneği 2023 yılı için günlük net 331,07 TL’dir. Bu rakam günlük brüt asgari ücret olan 333,60 TL’den, sadece damga resmi (Binde 7,59 – 0.00759) düşülerek hesaplanmaktadır.

Doğum yapan annenin 2023 Mart ayında 15 gün çalışıp, 15 gün ücretsiz izin kullandığını varsayalım. Bu durumda İŞKUR tarafından doğum yapan annenin hesabına yatırılacak Yarım Çalışma Ödeneği miktarı 15 gün x 331,07 = 4.966,05 TL’yi bulmaktadır.

Yarım Çalışma Ödeneği Hangi Durumlarda Kesilir? 

1-Geçici iş göremezlik ödeneği almaya hak kazananlara, bu durumun devamı süresince,

2-Çocuğun hayatını kaybetmesi ve/veya evlatlık halinin ortadan kalkması durumunda,

3-Haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilen kişinin, bu süre zarfında

başka bir işte çalışması halinde,

4-İlgilinin çalıştığı işyerinden ayrılması durumunda, yarım çalışma ödeneği kesilir. 

Yarım Çalışma Ödeneğinde Çalışılmayan Günlerin SGK Primini Kim Öder?

Yarım çalışma ödeneğine hak kazanan sigortalılar için, 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesinde belirtilen Prime esas kazanç alt sınırı üzerinden aynı Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (f) bentleri uyarınca toplam %32,5 oranında sigorta primleri işçi ve işveren payları doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği ödenen gün sayısı kadar İŞKUR’un İşsizlik Sigortası Fonu’ndan Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenir.

5510 sayılı Kanun kapsamında, Kurum prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte işyeri ve işveren sayılmaz ve bu kişiler için işe giriş ve çıkış bildirimi yapılmaz.

İlgililer adına ayrıca malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri yatırıldığı için ödenek alınan süre emeklilik yönünden dikkate alınmaktadır.

İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan yersiz ödemeler kanuni faiziyle birlikte işverenden tahsil edilir. Bu madde hükümleri 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların (Bankaların v.s.) statülerine tabi personel için de uygulanır.

KAYNAKÇA:

  • 4857 sayılı İş Kanunu,
  • 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu,
  • Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik,
  • www.mevzuat.gov.tr

 

02.06.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Yeni Asgari Ücret Ne Kadar Olacak? İş Dünyasından Açıklama Geldi

Milyonlarca çalışanın gözü yeniden belirlenecek asgari ücrete çevrilmişken asgari ücretin ne kadar olacağıyla ilgili iş dünyasından ilk açıklamalar geldi.

Yılın daha ilk ayında açlık sınırının altında kalan asgari ücrete temmuz ayında yapılacak zam konusu, işçi sendikaları ve işveren sendikası TİSK arasında tartışmalara neden oluyor. İş dünyası, yeni asgari ücretin belirlenmesi için kabinenin oluşturulmasını ve ekonomi politikalarının netleşmesini beklemektedir.

TGSD BAŞKANI KAYA YÜZDE 25 – 35 ZAM BEKLİYOR

Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) Başkanı Ender Yorgancılar, henüz kabinenin oluşturulmadığı ve haziran enflasyonunun belli olmadığı bir dönemde asgari ücrete yapılacak zam tartışmalarının erken olduğunu belirtti. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Ramazan Kaya ise iş dünyasının gündeminde temmuz ayında asgari ücrete yapılacak yüzde 25-35 arasında bir ara zam olduğunu ve bunun 10 bin 500 TL ila 11 bin 500 TL aralığına tekabül ettiğini ifade etti.

İŞVERENE KOLAYLIK SAĞLANIRSA ASGARİ ÜCRET 12 BİN TL OLABİLİR

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Türkiye Hizmetler Meclisi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Bozdağ, şu anda 8 bin 500 TL’ye çalışan bulmanın zor olduğunu ve yeni asgari ücretin 10 bin TL olması durumunda karşılayabileceklerini ancak işverene yeni kolaylıklar sağlanması durumunda bu tutarın 12 bin TL’ye kadar çıkabileceğini belirtti. Bozdağ, maliyetlerin yüksek olduğunu ve işverenlere desteklerin artması gerektiğini dile getirdi.

DİSK ASGARİ ÜCETİ 16 BİN TL İSTİYOR

DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu ise haziran ayı enflasyon rakamlarının henüz belli olmadığını ancak açlık ve yoksulluk sınırı verilerine bakıldığında asgari ücretin 16 bin TL olması gerektiğini açıkladı. Çalışma Bakanı Vedat Bilgin’in “500 dolar” açıklamasına atıfta bulunan Çerkezoğlu, asgari ücretin alım gücünün korunması ve ekonomide bütünlüklü bir iyileşme için gereken önlemlerin alınması gerektiğini vurguladı

(Kaynak: Milli Gazete | 02.06.2023)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=33332