Ay: Haziran 2022

Dezavantajlı grupların istihdamına yönelik pozitif yönlü ayrımcılıkların başında engellilerin çalıştırılmasına yönelik tedbirler gelmektedir. Yadsınamaz bir gerçek istihdam piyasası regülasyona tabi tutulmazsa, engellilerin iş bulmakta zorlanacaklarıdır. Bu nedenle kanun koyucu işgücü piyasasına mevzuat yönüyle müdahale ederek, kimi işyerlerinde belirlenmiş oranlarda engellinin istihdamını zorunlu kılar.

Türkiye’de engellilerin işçi olarak istihdamı, 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesinde öngörülen kota sistemi ile sağlanmaya çalışılmaktadır. İş Kanunu 4. Maddesine göre tarım ve orman işyerleri, 50 kişiye kadar (50 dahil) İş Kanunu kapsamında bulunmadığından, bu nitelikteki işyerleri, 51 ve üzerinde işçi çalıştırdığı takdirde engelli çalıştırmak zorunda kalacaktır. 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesinde öngörülen kota sistemi kapsamında; özel sektör işyerlerinde % 3 engelli çalıştırılması zorunludur.

Çalıştırılması zorunlu olan engelli işçi sayısı, aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri olan firmaların o ildeki toplam işçi sayısına göre belirlenir. Zorunluluk kapsamına giren firmaların tespitinde çalışanların belirli ya da belirsiz süreli iş sözleşmesi ile hizmet akdinde bulunmaları önemsenmez ve tüm işçilerin sayısı dikkate alınır. İşyerinde kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar varsa bunlar çalışma süreleri dikkate alınmak suretiyle aylık fiili çalışma saati olan 195 saat üzerinden tam süreli çalışmaya dönüştürülerek, işyerinde tam süreli olarak çalışan işçi sayısına ilave edilir. Bu hesaplama sonucunda bulunacak işçi sayısında yarıma kadar olan kesirler dikkate alınmaz. Yarım ve daha fazla olan kesirler tama dönüştürülür.

Konuyu örneklerle açıklamak gerekirse

Defne A.Ş. firmasında 60 kişi tam süreli, 5 kişi de kısmi süreli olarak günde 4’er saatten ayda 26 gün çalışmaktadır. Buna göre firmanın engelli çalışan gereksinimi aşağıdaki şekilde hesaplanmalıdır:

5(kişi) x 4(saat) = 20 (saat)

20 (saat) x 26 (gün) = 520 (saat)

520 (saat) :195= 2,6 (yarım ve üzeri tama iblağ edildiğinden) = 3 (Kişi)

Bu işyerinde 60+3=63 kişi üzerinden belirlenen oranda çalıştırılması gereken zorunlu işçi kontenjanı hesaplanmalıdır.

Ceren&Merve LTD. ŞTİ firmasında 148 kişi tam süreli, 39 kişi de günde 4’er saatten ayda 26 gün kısmi süreli olarak çalışmaktadır. Buna göre firmanın engelli çalışan gereksinimi aşağıdaki şekilde hesaplanmalıdır:

39(kişi) x 4 (saat) =156

156 (saat) x 26 (gün) = 4056 (saat)

4056 (saat) :195= 20,8 (yarım ve üzeri tama iblağ edildiğinden) = 21 (Kişi)

Bu işyerinde 148+21=169 kişi üzerinden o yıl için belirlenen oranda çalıştırılması gereken zorunlu işçi kontenjanı hesaplanmalıdır.

03.06.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Amcam 2009 yılında beni evlat edindi. Kendisi 2014’te vefat etti ve bana yüzde 50 oranında aylık bağlandı. Kendim SSK’lı bir işte çalışıyorum, ancak bekârım. 2016 yılında ise kendi babam vefat etti. Babamdan, Emekli Sandığı emeklisi olan anneme yüzde 50 oranında aylık bağlandı. İnternette tesadüfen okuduğum bir yazıda evlat edinilen çocukların hem evlat edinen babadan hem de öz babasından maaş alabildiğini öğrendim. SGK’ya iki kez gidip sordum, dilekçe yazdım ama ekte gönderdiğim yazıdan da görüleceği üzere geri dönüşler bambaşka bir durumu açıklıyordu. Net  bir cevap alamadım. Benim statüm SSK, beni evlat edinen babamın ve kendi babamın statüsü Emekli Sandığı. Bu konuda görüşünüzü belirtebilir misiniz? İpek İ.

5510 sayılı SSGSS Kanunu’na göre, ölüm (yetim) aylığı bağlanmasında evlilik bağı içinde doğan çocuklar ile sigortalı ve eşi tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş yahut babalığı hükme bağlanmış çocuklar da hak sahibi sayılmaktadır.

5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nda da evladı olmayan bir şahıs tarafından alınmış, evlat edinilmiş çocuklar, yetim aylığı bağlanacak olan çocuklar arasında sayılmıştır.

Bu bağlamda, aranan diğer koşulların sağlanmasına bağlı olarak hem öz babadan hem de kendisini evlat edinen babadan yetim aylığı hak sahipliğine bir engel yok. Ancak 5434 sayılı Kanun’a göre, Kanun’da belirtilen istisnalar dışında, aynı anda iki yönden aylığa hak kazanılması halinde, iki yönden aylığa hak kazananların tercih ettikleri aylıkları ödeniyor.

Evlat edinen amcanız da babanız da Emekli Sandığı’na tabi olduğundan, diğer bir deyişle her iki babanızın da statüsü Emekli Sandığı olduğundan, maalesef ikisinden ayrı ayrı aylık bağlanmıyor. Bu gibi durumlarda (yani birden fazla aylığa hak kazanılması durumunda) yüksek olan aylığın bağlanması söz konusu oluyor. SGK’dan gelen yazıyı da bu bağlamda okumak
gerekiyor.

Öz ve evlat edinen babalarınızdan biri SSK, Bağ-Kur ya da banka emekli sandığı statüsünde olsaydı, siz de herhangi bir sigortalılık kapsamında çalışmıyor veya kendi çalışmanız nedeniyle emekli aylığı almıyor olsaydınız her ikisinden de aylık bağlanması söz konusu olurdu.

Üç aylık almak mümkün mü?

Annem isteğe bağlı SSK emeklisi. SSK emeklisi babam 17 Mart 2022’de vefat etti. Anneme babamın maaşının yüzde 50’si bağlandı. Dedem Emekli Sandığı emeklisi olarak 2005 yılında vefat etmişti. Bu durumda anneme dedemden maaş bağlanır mı ya da maaş tutarı ile ilgili seçenek hakkı olur mu? Nesrin A.

Anneniz ve babanız SSK, dedeniz Emekli Sandığı emeklisi olduğundan, annenize dedenizden de aylık bağlanır. Böylece anneniz, kendi emekli aylığı, babanızdan dul aylığı, dedenizden yetim aylığı olmak üzere üç aylığı da alabilir.

Temmuz zammı emekli aylığını etkiler mi?

Emeklilik yaşım 20 Ağustos 2022’de doluyor. Yaşım dolunca hemen başvurmalı mıyım? Dilekçeyi günü gününe vermek daha mı iyidir? Temmuz zammı maaşı etkiler mi? Sebahattin Y.

Emekli aylıkları, emeklilik başvurusunun yapıldığı tarihi izleyen aybaşından geçerli olmak üzere bağlanıyor. Bu bağlamda, dilekçenizi ayın ilk günü de verseniz, son günü de verseniz, emekli aylığınız izleyen aybaşından itibaren bağlanır. 2022 yılı içinde ne zaman emekli olursanız olun, temmuz ayında emekli aylıklarına yapılacak zam emekli aylığınıza yansır.

(Kaynak: Sezgin Özcan / Sözcü Gazetesi | 04.06.2022)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=32259