Kategori: Genel

3.Mart.2022 tarihli bir yazımda yeni kalite yönetim standartları mı geliyor başlığı ile yeni kalite yönetim standartları geldiğinden bahsederek özellikle 15.Aralık.2022 tarihine kadar ülkemizde de yapılması gereken düzenleme ve değişikliklerden bahsettik.

Sayılı günler çabuk geçti ve sonunda yeni kalite yönetim standartları  ve hatta bu konudaki uygulama rehberleri de yayımlandı.

KGK, Kamu Gözetimi Kurumu internet sitesinde Kalite Yönetimi Standartlarına ilişkin uygulama rehberlerinin yayımlanması hakkında bir de duyuruda bulundu.

Duyurunun başlangıcı şöyledir.

Bilindiği üzere Temmuz 2022’de Kurumumuz tarafından, denetim şirketlerinin kalite yönetimi yaklaşımını güçlendiren iki yeni ve bir revize Kalite Yönetim Standardı taslağı yayımlanmıştır:

İlk Uygulama Rehberleri, paydaşların söz konusu Standartlarda yer alan yükümlülükleri daha iyi anlamaları ve Standartlarda yer alan hükümlerin amaçlanan şekilde uygulanması konusunda yardımcı olmak üzere tüm ilgililerin istifadesine sunulmaktadır. Rehberler, Standartların ikâmesi mahiyetinde olmayıp, uyulması zorunlu olan düzenlemeler değildir. Rehberler yeni standartlara uyum için gerekli açıklamaları içermektedir.

Gelelim KYS 1-KYS2 ve BDS 220 Revize standartlarına ait rehberlerin konusu ve amaçları ile yürürlük tarihlerine:

I• KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri ya da İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri için Kalite Yönetimi konusundaki rehber 99 sahifedir.

Bu standardın uygulanması konusunda bilgi vermektedir.

KYS 1 nedir dendiğinde bilmemiz gereken şudur.

Denetim şirketleri, Türkiye Denetim Standartları kapsamında, aşağıdaki gibi farklı türde denetim veya hizmetler gerçekleştirebilirler:

• BDS1 ve SBDS2’ler kapsamında yürütülen finansal tabloların bağımsız denetimleri veya sınırlı bağımsız denetimleri,

• GDS3’ler kapsamında yürütülen tarihi finansal bilgilerin bağımsız denetimleri veya sınırlı bağımsız denetimleri dışındaki güvence denetimleri (örneğin, genişletilmiş dış raporlama güvencesi veya hizmet kuruluşlarındaki kontrollere ilişkin güvence) veya

• İHS4’ler kapsamında yürütülen ilgili hizmetler (diğer bir ifadeyle, üzerinde mutabık kalınan prosedürler ve derleme işleri).

Söz konusu standartlar, sorumlu denetçinin ve denetim ekibinin sorumlulukları dâhil olmak üzere, söz konusu denetimlerin yürütülmesiyle ilgilenir. Bu standartlar, denetim şirketinin KYS 1 ve KYS 25’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemelere tabi olduğu ön kabulüne dayanır.

KYS 1, denetim şirketinin bir kalite yönetim sistemine (KalYönSis) sahip olma sorumluluğuyla ilgilenir. KalYönSis, (Kalite Yönetim Sistemi)  denetim ekiplerinin kaliteli denetimler gerçekleştirmesini sağlayan ve destekleyen bir ortam yaratan mekanizmadır.

KYS 1, mevcut standart olan KKS 1, Finansal Tabloların Bağımsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol’ün yerini alır.

II • KYS 2 Denetimin Kalitesinin Gözden Geçirilmesi konusundaki rehber 15 sahifelik bir yayındır.

KYS 2 denetimin kalitesinin gözden geçirilmesi konusunu esas almış olup aşağıdaki konularda açıklamalar yapmaktadır.

(a) Denetimin kalitesini gözden geçiren kişinin liyakati ve atanması ile

(b) Denetimin kalitesinin gözden geçirilmesi  ve belgelendirilmesinde kaliteyi gözden geçiren kişinin sorumluluklarını ele almaktadır.

KYS 2 nin yürürlük tarihi:

KYS 2; 15 Aralık 2022 tarihinde veya sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin bağımsız denetimi ve sınırlı bağımsız denetimlerinde ve

• 15 Aralık 2022 tarihinde veya sonrasında başlayacak diğer güvence denetimleri ve ilgili hizmetlerde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

III• BDS 220 (Revize) Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Yönetimi konusundaki değişiklikleri ve düzenlemeleri esas alan ilk uygulama rehberi  21 sahifeden ibaret bir rehberdir.

BDS 220’nin amacı, mevcut BDS 220’ye benzemekle birlikte, revize Standartta denetçinin amacının yalnızca kalite kontrol prosedürlerini uygulamak yerine kaliteyi yönetmek ve kaliteye ulaşmak olduğu vurgulanmaktadır.

Bu Standardın amacı, denetim düzeyinde kaliteli bir çıktıya odaklanır. Denetçinin BDS 220 kapsamındaki çalışmasını, -denetçi raporuna ilişkin standartlar da dâhil olmak üzere- diğer BDS’lerle ilişkilendirir. Bu Standardın amacı, öncelikle BDS 220 hükümlerinin yerine getirilmesi suretiyle sağlanır.

BDS 220 (Revize), 15/12/2022 tarihinde ve sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

SONUÇ:              

KGK nın duyurusunu ele aldığımız yazımızdan anlaşılacağı üzere değişiklikler 15.12.2022 tarihinde ve sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecektir.  Bu değişikliklerin ve yeniliklerin öğrenilmesi ve uygulanması için önümüzde 1-1,5 (bir-birbuçuk) aylık bir süre bulunmaktadır.

Standartlar, birebir dünyada uygulanmakta olan standartların tercümesidir. Ancak, her zaman olduğu gibi tercümelerde anlaşılamayan veya yanlış anlaşılabilen kısımlar vardır. Bu yüzden, yeni kalite kontrol standartlarının çok iyi eğitmenler tarafından denetçilere anlatılması büyük bir önem taşımaktadır.

Bağımsız denetçilerin çok iyi bildiği gibi KGK incelemelerinde ceza yazmaya çalışmaktadır. Öyle ise KGK da yeni Kalite Yönetim Sistemi eğitimi konusunda çok detaylı eğitimler vermelidir diye düşünüyorum.

08.11.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Değerli okurlar, bu hafta kur korumalı mevduatlarla (KKM) ilgili geçici vergi çalışması öncesi özet bir çalışmayı istifadenize sunmak istiyorum.

Bilindiği üzere 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Geçici 14. Maddeye eklenen bent ile KKM hesaplarına ilişkin süre uzatımı yapılmış ve ilgili kanunla sağlanan istisnaların da 2022 yılı sonuna kadar yenilenen KKM hesapları için aynen uygulanacağı belirlenmiştir.

31.12.2021 TARİHLİ BİLANÇODA YER ALIP 25.02.2022 TARİHİNE KADAR KUR KORUMALI MEVDUATA GEÇENLER

Söz konusu tarihler arasında KKM’ye geçen mükelleflere ilişkin ;

1. KKM’ye geçtiği tarih itibariyle oluşan kur farkları; Kurumlar Vergisinden İSTİSNADIR
2. Dönemsonu değerlemesinden oluşan gelirler ;  Kurumlar Vergisinden İSTİSNADIR

31.12.2021 TARİHLİ BİLANÇODA YER ALIP 2022 SONUNA KADAR KUR KORUMALI MEVDUATA GEÇENLER

1. KKM’ye geçtiği tarih itibariyle oluşan kur farkları; Kurumlar Vergisinden İSTİSNADIR
2. Dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar; Kurumlar vergisinden İSTİSNADIR

Örneğin 31.12.2021 tarihli bilançoda yer alan dövizini 01.08.2022 tarihinde KKM’ye dönüştürenler için  01.06.2022-01.08.2022 tarihleri arasına isabet eden kur farkı kurumlar vergisinden istisnadır.

31.03.2022 TARİHLİ BİLANÇODA YER ALIP 2022 SONUNA KADAR KUR KORUMALI MEVDUATA GEÇENLER

1. KKM’ye geçtiği tarih itibariyle oluşan kur farkları; Kurumlar Vergisinden İSTİSNA DEĞİL
2. Dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar; Kurumlar vergisinden İSTİSNADIR

30.06.2022 TARİHLİ BİLANÇODA YER ALIP 2022 SONUNA KADAR KUR KORUMALI MEVDUATA GEÇENLER

1. KKM’ye geçtiği tarih itibariyle oluşan kur farkları; Kurumlar Vergisinden İSTİSNA DEĞİL
2. Dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar; Kurumlar vergisinden İSTİSNADIR

09.11.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Değerli okurlar, inşaat faaliyetlerini yapım türlerine göre özel inşaatlar ve taahhüt şeklindeki inşaatlar olarak gruplandırabiliriz. İnşaat sektöründe faaliyet gösteren firmaların kendi nam ve hesabına yaptığı işler özel inşaat olarak adlandırılırken, başkaları adına yapılan inşaat işleri taahhüt projeleri olarak ifade edilmektedir. Bu çalışmada geçici vergi döneminde inşaat firmalarının dikkat etmesi gereken bazı önemli noktalara değineceğiz.

• İnşaat taahhüt projelerinin bir kısmı yıllara yaygın olmakla beraber bazı projeler aynı yıl içerisinde başlayıp bitebilir. Sözleşmede işin başlangıç ve öngörülen bitim tarihleri bellidir. Yıllara yaygın olmayan inşaat ve onarım işleri Gelir Vergisi Kanunu’nun 42.maddesi kapsamında değerlendirilemez, bu nedenle yıllara yaygın olmayan inşaat ve onarım işleri genel hükümlere tabidir. Aynı yıl içerisinde başlayıp tamamlanması planlanan yıllara yaygın olmayan inşaat ve onarım işleri özel vergileme rejimine tabi olmadığı için geçici vergi hesaplamalarına dahil edilmelidir.
• Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ise özel vergileme rejimine tabidir. Gelir Vergisi Kanununun 42.maddesi uyarınca yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde kar ve zarar işin bittiği yıl tespit edilerek o yıla ait beyannamede gösterilir. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapan mükellefler bu kazançları üzerinden geçici vergi ödemeyeceklerdir.
• Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinden bu işleri yapan gerçek veya tüzel kişilere ödenen istihkak bedellerinden ve avans ödemelerinden, istihkak sahiplerinin gelir veya kurumlar vergisinden mahsuben %5 oranında vergi kesintisi (stopaj) yapması zorunludur. Yapılan stopaj kesintileri ancak işin tamamlandığı (geçici kabulün idare tarafından onaylandığı) yıla ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinden mahsup edilebilir.
• Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde kazanç işin bittiği yılda beyan edileceğinden, cari yılda ödenmeyen sigorta primlerinin giderlerden çıkarılmasına gerek yoktur. Ancak, işin bittiği yılda beyan o işe ait ödenmeyen primlerin mali karın hesabında dikkate alınması gerekir.
• Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin muhasebe ve vergi uygulamalarında gri alanlarından biride işletmelerin yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinden tahsil ettiği hakediş gelirlerini bankada değerlendirerek elde ettiği faiz ve kur farkı gelirleridir. Bu konuda Maliye ile Danıştay arasında görüş ayrılığı mevcuttur. Maliye bu gelirlerin yıllara yaygın inşaat ve onarım işinden bağımsız olarak gelirin elde edildiği dönem itibariyle beyan edilmesi gerektiğini savunurken, Danıştay ise elde edilen faiz ve kur farkı geliri hangi yıllara yaygın inşaat ve onarım işine ait ise o işe ait hakediş gelirlerinin bulunduğu hesapta takip edilmesi yönünde görüş bildirmiştir. Bu konudaki kişisel düşüncemiz ise hakedişlerin bankada değerlendirilmesi sonucu elde edilen faiz ve kur farkı gelirlerinin işletme için diğer bir gelir unsuru görerek  yıllara yaygın inşaat ve onarım işinden bağımsız gelirin elde edildiği dönem itibari ile beyan edilmesi gerektiği yönündedir.
• Hakedişler için fatura tarihi ile ödeme tarihi arasındaki kurdan kaynaklanan ödeme farklarının yıllara yaygın inşaat ve onarım işine ait farklar olduğundan yıllara yaygın inşaat ve onarım işi geliri hesaplarına kayıt edilmesi gerekmektedir.
• Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapan mükelleflerin bu işlere özel sigorta primi işveren hissesi destek tutarlarının, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından borç tahakkukunun yapılması halinde “170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri” hesap grubunda, devlet tarafından teşvik olarak karşılanması halinde ise bu tutarların “350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri” hesap grubunda izlenmelidir.
• Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi ile uğraşan işletmelerin kullandıkları yabancı kaynaklara ilişkin finansman giderlerinin, işin kesin kâr veya zararının tespit edildiği yıl kazancının hesaplanmasında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınması gerektiğinden, gider kısıtlamasına ilişkin uygulama da aynı dönemde yapılacaktır.
• Birden fazla inşaat ve onarma işinin birlikte yapılması veya yıllara sari inşaat ve onarma işlerinin yanı sıra başka işlerin de bulunması halinde, yapılan finansman giderleri hangi yılın kâr veya zarar tutarının tespitinde dikkate alınıyorsa, o yılda gider kısıtlamasına konu edilecektir.
• Özel inşaat işlerinde bina tamamlanmadan yapılan tahsilatlar mutlaka alınan avanslar hesabında gösterilmelidir. Ticari kazancın ortaya çıkması için satışın gerçekleşmesi ile birlikte inşaatın tamamlanması gerekir.
• Özel inşaat işlerinde inşaat devam ederken satış bedeli olarak yapılan ödemeler karşılığında fatura düzenlenmesine gerek yoktur. Bu bedellerin kayıtlara avans olarak intikal ettirilmesi, inşaatın tamamlanması ile birlikte tapuya tescil ettirildiği tarih veya hak sahiplerinin kullanımına tahsis edildiği tarihten itibaren yedi gün içerisinde satış bedeli üzerinden fatura düzenlenmesi gerekmektedir.
• Arsa sahibine  kat karşılığı yaptırılan inşaat taahhüt işlerinde  %5 vergi tevkifatı yapılmayacaktır. Ancak özel inşaat veya kat karşılığı yap sat işlerinde asıl yüklenicinin inşaat işinin bir kısmını alt taşerona sözleşme ile yaptırması ve bu işin de yıllara yaygın olması halinde alt taşerona yapılacak hakediş ödemelerinden %5 oranında vergi tevkifatı yapılması gereklidir.
• İnşaat işinin sonradan yıllara yaygın inşaat ve onarım işine dönüşmesi sebebi ile daha öncesinden geçici vergi dönemlerinde kazanç beyan edilmesi halinde kazancın tamamının işin bitim yılına ilişkin kurum kazancına dâhil edilerek beyan edilmelidir. İhtilaflı bir konu olsa da işletmeler tarafından ödenmiş olan geçici vergiler o yıla ait kurumlar vergisi beyannamesinde mahsup edilebilir.
• Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde geçici kabul tutanağının  onaylandığı tarihten sonra yapılan hakediş ödemeleri o yılın kazancı sayılacağından bu ödemeler üzerinden vergi kesintisi yapılmaması gerekmektedir.
• Birden fazla inşaat ve onarma işlerinde veya bu işlerle sair işlerde müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları bunların her işte kullanıldıkları gün sayısına göre hesaplanır ve ilgili işlere mal edilir. Yıl içinde satın alınan makine, tesisat ve demirbaşların, alındığı tarihe kadar isabet eden amortismanları yine müşterek genel giderlere aktarılır ve dağıtıma tabi tutulur.
• Yıl içinde tek veya birden fazla inşaat ve onarma işinin 42. madde kapsamına girmeyen işlerle birlikte yapılması halinde, her yıla ait müşterek giderler, bu işlere ait harcamalar ile diğer işlere ait satış ve hasılat tutarlarının birbirine olan nispeti dâhilinde dağıtılır. Ortak gider kavramına finansman giderleri de dâhildir. Burada dikkat edilecek husus yıllara sari inşaat ve onarma işlerinde harcama tutarları esas alınırken, bu işlerin dışındaki işlerde ise satış ve hasılat tutarları dikkate alınarak oranlama yapılacak olmasıdır.

09.11.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Değerli Okuyucular,

Müşavirliğimiz ve firma denetimlerimiz esnasında en çok karşılaştığımız konuların başında bilanço ve gelir tablosuna muhasebe kayıtlarında hiç atılmayan kayıtlar veyahut eksik aktarılan kayıtlarla defaten fazlası ile karşılaşmaktayız. Buna mukabil firmalar, bu kayıtların ya sehven ya da bilgisizlik sonucu atılması veya atılmaması ile vergi ziya, usulsüzlük, özel usulsüzlük ve/veya fazla ve yersiz ödenen vergi ile karşılaşmalarına sebep olmaktadır. Bizde buna malumunuz yine bir geçici vergi dönemindeyiz, kabaca ilgili dönemde neler yapılması gerektiğini kalem altına almamız gerektiğini düşündük.

Bilanço kalemlerinde yapılması gereken kayıtlar;

1. Kasa hesabının 7000 TL üzeri ödeme ve tahsilatlarının çokluğu en fazla dikkat çeken hususlardandır.7000 TL üzeri tediye ve tahsilatlarınızı banka veya PTT kanalı ile tevsik edilmesi gerekmektedir. Ayrıca döviz kasanız mevcut ise ilgili dönemde döviz kasanıza efektif alış kuru ile değerleme yapmanız gerekmektedir. Not: Noter ve Tapuda yapılan ödemelerde tevsik edici belge kapsamındadır.
2. Banka hesaplarınızda atılması gereken ve eksik atılan kayıtların tamamlanması ve yine dövizli tevdiat hesaplarınızın kur değerlemesine tabi tutulması gerekmektedir.
3. 101/103 ve 121/321 hesaplarında çek ve senetlerinizin envanterini çıkarıp kayıtlarınızla doğruluğunu teyit etmeni gerekmektedir. İhtiyari olmakla beraber ilgili hesaplarınıza reeskont yapılıp yapılmayacağı kontrol edilmeli daha önce reeskont hesaplandı ise tekrar reeskonta tabi tutulması gerekmektedir. Dövizli çekiniz mevcut ise kur farkı hesaplamayı unutmayız.
4. Şüpheli ticari alacağınız varsa ya da alacağınız şüpheli hale geldi ise gerekli karşılıklar ayrılmalı, daha önce kayıtları atılmış olan şüpheli alacağınızın tahsilatı yapılmış ise gelir kaydı atılmalı ve/ veya alacağınız imkansız hale geldi ise gerekli kayıtlar atılması unutulmamalıdır.
5. Stoklar hesabınızın ilgili dönem için envanteri yapılmalı, hammadde , yardımcı malzemeler ve şekillendirme maliyetleri ile beraber, yarı mamül, mamül  kayıtlarınıza intikal ettirilmeli, ettirilmeyen giriş ve çıkışlarınız kayıt altına alınmalıdır. Varsa iadeleriniz gerekli kayıtları muntazam ve eksiksiz olarak atılmalıdır. Stok değer düşüklüğü veya fazlalığı yine kayıt altına alınmalıdır.
6. Gider ve gelir tahakkuklarınız ilgili gider ve gelir hesaplarına intikal ettirilmelidir.
7. Dönem KDV tahakkukları ve bordro tahakkuklarının kayıtları unutulmamalı ve kayıt altına alınmalıdır.
8. 159 ve 340 hesaplarında ki avanslarınızın doğruluğu kontrol edilmeli atılması gereken kayıtlar atılmalıdır.
9. Arazi, bina, tesis makine, taşıt, demirbaş ve haklar ile diğer maddi olmayan duran varlıklarınızın hesaplara intikal etmeyen kayıtlarınız tamamlanmalı. İlgili dönem de amortismanlarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmeli ve gerekli kayıtlar atılmalıdır.
10. Banka kredileriniz çek edilip, ödenmiş faiz var ve kayıtlara intikal ettirilmedi ise ettirilmeli yine dövizli krediniz var ise değerlemeye tabi tutulmalıdır.
11. Özkaynaklar grubunda ödenmiş sermayeniz mevcut ise kayıt altına alınmalı geçmiş dönem karlarınızdan yasal yedek veya kar yedeği ayrılıp ayrılmadığı kontrol edilmelidir.

Gelir tablosu kalemlerinde yapılması gerekenler;

1- 600/601 grup hesapta kayıtlara intikal ettirilmeyen satış ve gelirler hesaplara intikal ettirilmeli, bu ilgi hesaplarda netleme yapılmamalıdır.

______________xx/xx/xxxx____________

100/101/102/120 Hesaplar                                   xxxxxx

600/601/602 Hesaplar                                          xxxxxx

Gelir kaydı

___________________________________

2- 610/611/612 grup hesaplarda iade ve fiyat farklarınızın kayıtları hesaplara aktarılmalı

______________xx/xx/xxxx____________

610/611/612 Hesaplar                                   xxxxxx

100/101/102/120 Hesaplar                                          xxxxxx

İade kaydı

___________________________________

______________xx/xx/xxxx____________

150/151/152/153                                                       xxxxxx

620/621 Hesaplar                                          xxxxxx

İadenin maliyetten düşülmesi

___________________________________

3- Satılan Mamül ve Ticari Mal Maliyetlerinin kayıtlara intikal ettirilmesi

______________xx/xx/xxxx____________

620/621             Hesaplar                                           xxxxxx

151/152/153 Hesaplar                                          xxxxxx

Satılan Mamül ve Ticari Mal Maliyeti

___________________________________

4- Gider Karşılıklarının kayıtlara ve hesaplara aktarılması

______________xx/xx/xxxx____________

630/631/632/660 Hesaplar                                   xxxxxx

751/761/771/781 Hesaplar                                          xxxxxx

Gider Heaplarının Gelir Tablosu hesaplarına Yansıtılması

___________________________________

______________xx/xx/xxxx____________

151    Hesap                                                                 xxxxxx

711/721/731 Hesaplar                                          xxxxxx

Üretim Şekillendirme Maliyetlerini Yarı Mamüle virmanı

___________________________________

5- Karşılık ve Kur farkı Giderlerinin Kayıtlarının atılması

______________xx/xx/xxxx____________

654 Hesap                                                                                    xxxxxx

129/158 Hesaplar                                                                  xxxxxx

Karşılık ayırma

___________________________________

______________xx/xx/xxxx____________

657 Hesap                                                                                    xxxxxx

122 Hesap                                                                                 xxxxxx

Alacak Senetleri reeskontu

___________________________________

______________xx/xx/xxxx____________

656 Hesap                                                                                    xxxxxx

100/101/102/120 Hesaplar                                          xxxxxx

Kur Farkı zararı

___________________________________

______________xx/xx/xxxx____________

100/101/102/120 Hesaplar                                                     xxxxxx

646  Hesap                                                                                     xxxxxx

Kur Farkı Karı

___________________________________

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi hesaplara intikallerde en çok rastlanan durumların başında bu ve bu tarz işlemlerin atlanması uygulanmaması gelmektedir. İdarenin de en çok üzerinde durduğu konuların başında bunlar gelmektedir. Malumunuz İdare gelirin toplanmasından sorumludur. Bizlerde vergi mükellefleri ve ödevlileri olarak gelirimizi doğru ve eksiksiz hesaplamakla sorumluyuz. Anılan eksiklikler, yapılmayan ve uyulmayan her sorumluluk beraberinde vergi zaiyatı, ceza ve fazla ve yersiz ödenen vergi demektir. İstifade etmeniz dileğimle.

09.11.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Ebediyete intikal etmesinin ardından 84 yıl geçmiş,bu yıllar içinde Türk Çalışma hayatının temelleri olan düzenlemeler onunla birlikte başlamış,halen yasal düzenlemelerle sürdürülmeye çalışılıyor.

Çalışma hayatı çeşitli dinamizmler üzerine kurulduğu için ekonominin değişmez parçası olduğundan mevcut düzenlemelere yer veriliyor.

Çağımızda sermaye yapısında değişimler,küreselleşme olgusunu da göz önüne alırsak,bu değişimlere ayak uydurmak içinde çağdaş ve demokratik sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte çalışma hayatını şekillendirecek yasal düzenlemelere kavuşturmak gerekir.

Burada emek ve sermaye dengesi kurulmalıdır.

Emek hakkını almasının yanı sıra sermaye de emeğin hakkını yemeden yatırımlarını iyileştirmelidir.

Böylece hak içinde emek ve sermaye bölüşümü adil olur.

Loncalar; tüm esnaf ileri gelenlerinin toplandığı, meslekleriyle ilgili serbestçe görüşebildiği ve herkesin uyabileceği kararların alındığı yerlerdir. Her loncanın bir “teavün sandığı (orta sandığı)” mevcuttur.

Lonca yapısı içinde oluşturulan teavün sandıklarından, yaşlılık nedeniyle işini sürdüremeyen, kalabalık ailesi olan, evlenen, sakatlanan, hastalanan esnaf ve zanaatkârlara ya da ailelerine ayni ya da parasal nitelikte yardımlar yapılabilmekte, borç para verilebilmekte ve ölmeleri halinde cenaze giderleri karşılanmaktaydı..

Ülkemizdeki ilk sanayileşme hareketleri Avrupa’ya kıyasla daha geç yaklaşık olarak 19. yüzyılın ikinci yarısında başlamıştır.Loncalarda işlevini kaybetmiştir.

Ahilik müessesesi, tasavvufi anlamda cömertliğe, el açıklığına dayanır ve fertlerin birbirini kardeş gibi görmelerinin bir ifadesidir.

Osmanlı İmparatorluğu’nda ilk sanayileşme hareketleri, Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde başlamıştır. Tanzimat ve Meşrutiyet döneminde; yapı, deri, halı, dokuma, cam vb. alanlarda sanayinin kurulup geliştirilmesi sonucu, İstanbul ve Rumeli’de, çoğu yabancı sermaye ve ortaklıklar tarafından kurulup işletilen fabrikaların sayısının artmasına bağlı olarak buralarda çalışan işçi sayısında da artış gözlenmiştir.

Çalışma hayatıyla ilgili olarak düzenlemelerin yer aldığı yazılı kaynakların başında, 1863 tarihli “Maden Nizamnamesi” ile kömür işçileri için 1865 yılında çıkarılan “Dilaverpaşa Nizamnamesi” gelmektedir. Bu nizamnamelerden sonra iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kuralların yer aldığı 1869 tarihli “Maadin (Meaddin) Nizamnamesi” çıkarılmıştır.

1877 tarihinde çıkarılan “Mecelle-i Ahkam-ı Adliye’de (Mecelle)” de çalışma hayatını düzenleyen bazı hükümlere yer verilmiştir. Ülkemizin ilk Medeni Kanunu olan Mecelle’de çalışma ilişkileri insane kirası başlığı altındaki hükümlerle düzenlenmiş ve işçi “nefsini kiraya veren kimse” olarak tanımlanmıştır.

Bu dönemde çıkarılan Mecelle dışındaki çalışma hayatıyla ilgili düzenlemelerin yer aldığı yazılı kaynaklar arasında giderek çoğalan işçi eylemlerini yasaklamak üzere 1909 yılında çıkarılan “Tatil-i Eşgal Kanunu” gelmektedir. Aynı yıl çıkarılan “Cemiyetler Kanunu” ise, cemiyet kurmada serbestlik esasını getirmiştir.

Yukarıdaki düzenlemelere baktığımızda Osmanlı İmparatorluğu sanayileşmeyle birlikte 19 yy ikinci yarısında bu sahada yapılandırmaya gitmiştir.

Kısıtlı işçilik hakları,yabancı sermayenin hakimiyeti,kamu görevlilerine sağlanan bazı menfaatler verilmiştir.

GENÇ CUMHURİYET ÇALIŞMA HAYATINI DÜZENLEYEN KANUNLARA İMZA ATARAK GÜNÜMÜZ ÇALIŞMA HAYATININ ŞEKİLLENMESİNE KATKI SAĞLAMIŞTIR.

Türk İş Hukuku tarihçesi içinde önemli bir olay, 1920 yılında kurulan TBMM’nin henüz Cumhuriyet kurulmadan 1921 yılında çıkardığı 114 sayılı “Zonguldak ve Ereğli Havzai Fahmiyesinde Mevcut KömürTozlarının Amele Menafii Umumiyesine Olarak Füruhtuhuna Dair Kanun”dur. Bu Kanun, Zonguldak veEreğli Kömür Havzası’nda kömür üretiminden sağlanan tozların açık arttırma suretiyle satılarak bedelinin işçilerin yararına kullanılmak üzere Ziraat Bankası’na yatırılmasını öngörmektedir.

1921 tarihinde Ereğli kömür işçilerinin yaşama ve çalışma koşullarını düzenlemek amacıyla 151 sayılı “Ereğli ve Zonguldak Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanun” çıkarılmıştır.

Uygulama alanı Ereğli Havzası ile sınırlı olan Kanun bireysel iş ilişkilerine yönelik koruyucu kurallar yanında sosyal sigortalarla ilgili bazı kurallara da yer vermiştir. Ülkemizde ilk asgari ücret uygulamasına bu Kanunda rastlanmaktadır.

Cumhuriyetin ilanından sonra kabul edilen 1924 Anayasası, toplanma ve dernek kurma hakkını tanımış ve bu dönemde iş hukuku alanında da birtakım kanunların oluşturulması çalışmalarına başlanmıştır.

1924 tarihli 394 sayılı “Hafta Tatili Kanunu”,

1926 tarihli 818 sayılı “Borçlar Kanunu”,

1930 tarihli 1593 sayılı “Umumi Hıfzısıhha Kanunu” ,

1935 yılında 2739 sayılı “Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Hakkında Kanun” bu anlamda ilk kanunlardır.

Ülkemizde bireysel iş ilişkileri, ilk kez Borçlar Kanunu’nun “Hizmet Akdi” başlığı altında yer alan hükümleriyle düzenlenmeye başlamıştır.

Ancak 1936 yılında yılında kabul edilen 3008 sayılı “İş Kanunu”, Türk İş Hukukunun en önemli belgelerindendir. Kanunu önemli kılan hususlar; çalışma ilişkilerini bütünsel olarak düzenleme amacına yönelik ilk kanun olması, aynı zamanda da bireysel çalışma ilişkilerine yönelik düzenlemeler yapmakla birlikte, toplu iş ilişkileri alanına yönelik hükümler de içermesidir. Bu Kanun, ilk defa Türkiye’nin her yerinde geçerli olmak üzere çalışma ilişkilerini düzenlemektedir.

Cumhuriyetin ilk yıllarında çalışma hayatını ilgilendiren kanunların temeli atılmıştır.

Bununla kalınmayarak çalışma hayatını oluşturan ,işçi,köylü,esnaf ve sanayici içine alan geniş kapsamlı kanunlar ile düzenlemelere yer verilmiştir.

Ülkemizde her ne kadar çalışma hayatını ilgilendiren yeni düzenlemeler hayata geçirilse bile ,iş kazaları hız kesmemiş,meslek hastalıkları bilinmiyor,çalışma hayatları ve kuralları öğrenilmiyor.

Olumsuzluklar yanında olumlu olanlarda son yıllarda çalışma hayatı ve sosyal güvenliği ilgilendiren konular İlk Öğretimde ders kitaplarına girerken ,ÇSGB bünyesindeki kurumlar farkındalık için çalışıyor, e yapay zeka ile çalışma hayatı şekilleniyor.

Türk milletinin tarihinde sosyal güvenlik anlayışını çok öncelere götürmek mümkün olmakla birlikte, modern anlamda Türk sosyal güvenlik sisteminin kurucusu Atatürk’tür.

10.11.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Bilindiği üzere, 7104 sayılı Yasa ile gelir vergi kanununda ve katma değer vergisi kanununda 29.03.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerden en önemlisi taksi, dolmuş, minibüs ve umuma mahsus servis araç sahiplerini ilgilendiren mükelleflerin değer artış kazancı ve harç açısından istisna edilmesi işlemleridir.

Bilindiği gibi, Ankara , İstanbul, İzmir, Antalya, Bursa, Gaziantep, Diyarbakır gibi büyük şehirlerde servis taşımacılığı işi yapan, taksi işletmeciliği işi yapan pek çok mükellefi ilgilendiren plaka devirleri konusunu oluşturmaktadır.

Buna göre;

29.03.2018 tarihinde kabul edilen 7104 sayılı Kanun ile taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaların elden çıkarılmasından doğan değer artış kazançları, plakaların elde tutulma süresi gibi şartlar aranmaksızın muafiyet ve istisna altına alınmıştır. Hatta bu istisna hükmü ile de yetinilmemiş, bu tür az sayıdaki mükellefler bakımından bu kapsamda vergi incelemeleri neticesinde tahakkuk ettirilen vergiler, cezalar, ödemesi yapılmamış olmak ve varsa açılmış davalardan feragat edilmesi kaydıyla terkin edilmiş ve vergi incelemeleri de dahil olmak üzere diğer yaptırımlardan çıkartılmıştır.

Yine buna göre;

1. 7104 sayılı Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmek üzere Gelir Vergisi Kanunu (GVK)’nun mükerrer 80 inci maddesi değiştirilerek yukarıda sayılan mükellef grupları bakımından sahip olunan ticari plakaların elden çıkarılmasından doğan kazançların tamamı hiçbir süreyle sınırlı olmaksızın değer artış kazancı olarak vergilendirilmeyecektir.

2. 1/1/2019 tarihinden sonraki vergilendirme dönemlerine ilişkin yapılacak incelemelerde uygulanmak ve 1/1/2019 tarihinde yürürlüğe girmek üzere GVK’na geçici 88 inci madde eklenmiştir. Bu maddeye göre; taksi, dolmuş, minibüs ve umum servislere ait ticari plakaların, 1/1/2019 tarihinden önce elden çıkarılmasından doğan kazançlara ilişkin olarak herhangi bir tarhiyat yapılmaması öngörülmektedir. Bu kapsamda daha önce yapılmış olan tarhiyatlardan, varsa açılmış davalardan feragat edilmesi kaydıyla vazgeçilmesi ve tahakkuk eden tutarların terkin edilmesi sağlanmaktadır. Ancak daha önce tahsil edilen vergi ve cazalar bakımından her hangi bir red veya iade işlemi söz konusu olmayacaktır.

3. Bu düzenlemenin Meclis Genel Kurulu’nda okunan madde gerekçesinde “… gelir vergisi açısından getirilen düzenlemenin katma değer vergisi dâhil diğer vergi türlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi önerilmektedir.” denilerek bu tür kazanç unsuru üzerinde olabilecek tüm vergi yüklerinin kaldırılması ifade edilmiştir. Gerçi gerekçe de katma değer vergisi örnek verilmiştir ama değer atış kazançları bakımından KDV’sinin ortaya çıkması zaten mümkün değildir.

4. Bu tür ticari plaka devirlerinin değer artış kazancı kapsamı dışında devredilmesi halinde [örneğin kollektif şirket ortağının bu tür bir devir yapması veya bir yılda birden fazla kez plaka devrinin söz konusu olması(ticari kazanç) vb.] yukarıda yer alan hükmün uygulanma şansı kanımızca olamaz. Bu açıdan gerekçede ifade edilen anlam değer artış kazancı dışındaki vergi türleri bakımından uygulanamaz. (Bkz: Dayanç Murat, Muhasebetr, 06.04.2018, 7104 Sayılı yasa Kapsamında Taksi, Dolmuş Plaka Sahipliğinin Dayanılmaz Çekiciliği)

5. Plaka Devirlerinde harç uygulaması, 7104 sayılı Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmek üzere Harçlar Kanunu (HK)’na bağlı “I. Değer veya ağırlık üzerinden alınan nispi harçlar:” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasına “Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaların devrine ilişkin işlemlerde, alım satım bedeli üzerinden (Alınacak harcın miktarında, bu fıkrada düzenlenen üst sınır dikkate alınmaz.) (Binde 30)” paragrafı eklenmiştir. Böylece taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaların devrine ilişkin kâğıtlarla ilgili işlemlerden alınacak noter harcının hesabında alım satım bedeli üzerinden binde 30 oranında harç hesaplanacaktır. Fakat mevcut fıkrada 2019 yılı için 47.598,90 TLTL olarak belirlenen üst sınır, harç tutarı hesaplanırken dikkate alınmayacak ve alım satım bedelinin binde otuzuna tekabül eden tutar noter harcı olarak ilgililerden tahsil edilecektir.

10.11.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

25.10.2017 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun yürürlüğe girmesi ile birlikte, bireysel veya toplu iş sözleşmelerine dayanan işçi ile işveren arasındaki alacak, tazminat veya işe iade taleplerine ilişkin açılacak davalarda, arabulucuya başvurulması dava şartı olarak kabul edilmiştir. İş sözleşmesinin haksız ve geçersiz nedenle feshedildiği iddiasında olan işçi, arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alamadığı takdirde, arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade talebi ile İş Mahkemesine dava açabilir. Mahkeme tarafından yapılacak inceleme sonucunda işçinin haklı olduğu tespit edilirse feshin geçersiz olduğunun tespiti ile işçinin işine iadesi yönünde ya da işçinin haksız olduğu tespit edilirse feshin geçerli olduğunun tespiti yönünde karar verilebilmektedir.

İşveren işe iade davasını kazanan işçiyi ister işe başlatsın ister işe başlatmasın; işçiyi çalıştırmadığı süre için ödeyeceği en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklarından, iş kazaları, meslek hastalıkları ile işsizlik sigortası primi de dahil olmak üzere tüm sigorta kollarına ait primlerin kesilerek, bu sürelerin hizmetten sayılmasını sağlayacaktır. Bu noktada işe iade kararına göre yatırılan geriye dönük dört aylık primler işsizlik ödeneğini etkilemektedir. İşçinin işe iade dava sürecinde olması işsizlik ödeneğine başvuru yapmasına engel teşkil etmemektedir. Üstelik bu dönemde işsizlik ödeneği bir gerekliliktir. Ancak işe iade davası sonucunun işsizlik ödeneğine olan etkilerine değinmekte yarar vardır.

1. İşçi işe iade davası sürecinde, iş akdi feshedildikten 30 gün içerisinde İŞKUR’ a işsizlik ödeneği başvurusunda bulunmuş, işten çıkış kodu ve diğer şartlar uygun olduğu için işsizlik ödeneğine hak kazanmış ve kanunda belirtilen sürelerce tarafına işsizlik ödeneği ödenmiş olabilir. İşe iade talebinin kabul edilmesi durumunda geriye dönük 4 aylık primler işveren tarafından yatırıldığında, işçinin anılan dört aylık dönemde hem işsizlik ödeneği hem de ücret aldığı görülmektedir. Bu sebeple İŞKUR personelince primlerin işe iade davası nedeniyle yatırıldığının anlaşılması halinde geriye dönük yatırılan primlerin son günü fesih tarihi olarak güncellenmek suretiyle çalışılmayan dönemler için ödeme planı oluşturulur. Oluşan fazla ödemeler yeni ödemeden mahsup edilir veya ödeme planına çalışılan dönem denk gelirse mahsuba yeter tutar olmayacağından ödenen ödeneğin iadesi istenir.
2. İşçi işe iade davası sürecinde, iş akdi feshedildikten 30 gün içerisinde İŞKUR’ a işsizlik ödeneği başvurusunda bulunmuş, diğer şartların sağlanmış olmasına rağmen işten çıkış nedeninin yasa kapsamında olmaması sebebiyle işsizlik ödeneğine hak kazanamamış olabilir. Bu sebeple mahkeme tarafından işe iade talebi kabul edilen işçinin; mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a işsizlik ödeneği için başvuruda bulunması gerekir. İşe başlatılıp başlatılmadığına bakılmaksızın, işe iade kararına göre yatırılan geriye dönük dört aylık primlerin son günü fesih tarihi kabul edilerek işsiz kalınan dönemler için işsizlik ödeneği ödenir. Geriye dönük dört aylık sigorta primleri yatırılmamış olsa da kesinleşmiş mahkeme kararından feshin 4447/51 inci madde kapsamında sona erdirildiğinin anlaşılması halinde yine işsizlik ödeneği alması mümkündür. Ancak bunun için işçinin mahkeme kararıyla İŞKUR’a başvuru yapması gerektiği unutulmamalıdır.

Somut bir uygulamada; işçinin iş akdi 06.07.2018 tarihinde yasa kapsamında olmayan bir nedenle feshediliyor. İşçi, 30 gün içerisinde işsizlik ödeneği için başvuru yapıyor ve çıkış sebebinden dolayı hak kazanamıyor. İşe iade davası 12.02.2020 tarihinde lehine sonuçlandığında mahkeme kararını İŞKUR birimine ibraz ederek 2018 yılına ait ödeneğini talep ediyor. Geriye dönük primlerin yatırılmadığı ancak feshin 4447/51 inci madde kapsamında sona erdirildiğinin anlaşılması sebebiyle 10 aylık işsizlik ödeneği tarafına ödeniyor. Sonrasında geriye dönük 4 aylık primlerin 2022 yılında bildirildiği tespit edilerek çakışan dönem için fazla ödeme oluşturuluyor. Bu örnekte de görüleceği üzere işe iade dava sonucunda işsizlik ödeneğinin geri iadesinin istenebilmesi olasıdır.

Bir diğer husus ise; geriye dönük dört aylık prim yatırılması nedeniyle güncellemeden kaynaklı oluşan fazla ödemeler için faiz uygulanmaz. Belirtilen sürede ödeme yapılmaması halinde borcun tebliğ tarihi ile ödeme tarihi aralığına yasal faiz uygulanmak suretiyle tahsil işlemi gerçekleştirilir.

10.11.2022

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Çalışma İzni, geçerlilik süresi içinde yabancıya Türkiye’de çalışma ve ikamet hakkı vermektedir. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununa göre, yabancıların Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışmaya başlamadan önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından çalışma izni alması gerekir.

Çalışma izin başvurusunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunların aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl geçerli süreli çalışma izni verilmektedir. Yapılacak çalışma izni uzatma başvurusunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok üç yıla kadar çalışma izni verilmektedir.

Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Ancak, yabancının başvuru şartlarını taşıması yabancıya mutlak hak sağlamaz. Süresiz çalışma izni belgeleri çalışma izni başlangıç tarihi itibarıyla her beş yılın sonunda yenilenmektedir. Belge yenileme başvurusu süresiz çalışma izni başlangıç tarihinden itibaren beş yıllık sürenin dolmasından önceki altı ay içerisinde ve her halükarda süre dolmadan yapılmaktadır.

2 Şubat 2022 tarihli ve 31738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 28 inci maddesinin 4’üncü fıkrası gereğince süresiz çalışma izni olan yabancıların çalışma izni belgelerini, izin başlangıç tarihi itibarıyla her beş (5) yılda bir yenilemesi gerekmektedir.

Başvuru yükümlülüğü süresiz çalışma izni olan yabancıya ait olup, bahse konu bu düzenleme yabancı çalıştıran işverenler için geçerli değildir.

Bu kapsamdaki yabancıların yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde (2 Şubat 2023’e kadar) başvurularını yapmaları zorunludur.

Süresiz çalışma izni belgelerini yenileme yükümlülüğünü yerine getirmeyen yabancıların izinleri ise 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve Bu Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uyarınca iptal edilecektir.

Belge yenileme başvurularının beş yıllık sürenin dolmasından önceki altı ay içerisinde ve her halükarda süre dolmadan yapılması gerekmektedir.

Bu kapsamda olan yabancıların https://ecalismaizni.csgb.gov.tr adresinden giriş yaparak “Süresiz Çalışma İzni Kart Yenileme İşlemleri” menüsünden elektronik imza ile başvurularını yapmaları gerekmektedir.

Başvuru belgelerine yabancıya ait biyometrik fotoğraf, güncel pasaport sureti ile mevcut süresiz çalışma izni belgesinin eklenmesi gerekmektedir.

Süresiz çalışma izni belgesini yenileme başvurusu değerlendirilirken yabancının sosyal güvenlik yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği ve güncel işyeri bilgilerine ilişkin hususlar dikkate alınmaktadır.

Yenilenen süresiz çalışma izni belgesi harca tabi olmayıp sadece değerli kâğıt bedeli alınır.

2022 yılı için değerli kâğıt bedeli 160 TL’dir.

(Kaynak: Resul Kurt / Star Gazetesi | 07.10.2022)

Kaynak: http://www.muhasebetr.com/ulusalbasin/haber_oku.php?haber_id=32638

Cevap: Zor durumda bulunmaları hasebiyle vergi muamelelerine müteallik ödevleri süresi içinde yerine getiremeyecek olanlara, kanunî sürenin bir katını, kanunî sürenin bir aydan az olması halinde bir ayı geçmemek üzere, Maliye Bakanlığınca münasip bir mühlet verilebilir.

Bu mühletin verilebilmesi için:

1. Mühlet istiyen sürenin bitmesinden evvel yazı ile istemde bulunmalıdır.

2. İstemde gösterilen mazeret, mühlet verecek makam tarafından kabule lâyık görülmelidir.

3. Mühletin verilmesi halinde verginin alınması tehlikeye girmemelidir.

Dr. Koray ATEŞ
korayates@muhasebetr.com
(07.10.2022)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Son düzenleme ile 01.07.2021 tarihinden itibaren elektronik ortamda düzenlenenler hariç olmak üzere, bir ay içerisinde 5.000 TL ve üzerinde mal ve/veya hizmet alım-satımı yapanların vermesi gereken BA – BS formları hakkında merak edilen “ BA BS Nedir, Ne Zaman Verilir, Hangi Tutar Üzerinde Bildirim Yapılır, Kimler Vermek Zorundadır, Vermeme Cezası Nedir, 01.07.2021 Tarihi İtibariyle Uygulama Nasıl Devam Edecektir …” gibi sorulara ait tüm cevaplar bu yazımızda mevcuttur.

BA –  BS FORMLARI NEDİR?

BA Formu;  Genel itibariyle büyük alımların veya bildirim alacak kısaltması olarak bilinen ve BA olarak anılan form belirli bir had tutarın üzerinden mal ve/veya hizmet alımlarının bildirilmesine ilişkin zorunlu olan form türüdür.

BS Formu; Genel itibariyle büyük satımların veya bildirim satacak kısaltması olarak bilinen ve BS olarak anılan form belirli bir had tutarın üzerinden mal ve/veya hizmet satımlarının bildirilmesine ilişkin zorunlu olan form türüdür.

PARASAL SINIR NE KADARDIR?

BA/BS formlarının bildirilmesinde mal ve/veya hizmet alım satımı yapanların 5.000 TL ve üzerindeki alım satımlarını toplam tutar ve toplam belge sayısı olarak bildirmeleri gerekmektedir.

– Tutar KDV hariç olarak belirlenir ve bildirilir.

BA / BS formlarında bildirilecek 5.000 TL ve üzeri mal ve/veya hizmet alımları KDV hariç tutarlardır.

– Bildirimler TL üzerinden yapılır.

Bildirim üzerindeki alış ve satış bedelleri Türk Lirası üzerinden bildirilir.

– Bildirim formlarında küsurat yazılmaz.

BA / BS formlarında bildirilecek 5.000 TL ve üzeri mal ve/veya hizmet alımlarına ilişkin tutarların küsuratları yazılmaz.

KİMLER BA / BS BİLDİRİM YAPMAK ZORUNDADIR?

BA / BS formları bilanço esasına göre defter tutan mükellefler tarafından verilecektir.

BA / BS FORMLARININ BİLDİRİM DÖNEMLERİ NE ZAMANDIR?

BA / BS formlarında bildirimler aylık dönemler itibariyle yapılır.

BA / BS FORMLARI NASIL BİLDİRİLİR?

BA / BS formlarına ait bildirim e-beyanname programı üzerinden elektronik ortamda bildirilir.

– Kâğıt ortamında bildirim yapılamaz.

BA / BS formlarının elektronik olarak verilmesi zorunlu olup, kâğıt ortamında elden veya posta ile bildirilemez.

BA / BS FORMLARININ SON VERİLME TARİHİ NE ZAMANDIR?

BA / BS formlarına ilişkin olarak ilgili aya ait bildirim takip eden ayın son günü saat 23.59’a kadar bildirilir.

ÖRNEK; 14.05.2021 tarihinde düzenlenmiş olan 10.000 TL tutarında bir tutar satıcı tarafından BS formunda alıcı tarafından ise Mayıs/2021 BA formunda 30.06.2021 tarihi saat 23.59’ a kadar beyan edilecektir.

SÜRESİNDE BİLDİRİM YAPILMAMA CEZASI NEDİR?

BA / BS formlarının süresinde verilmemesi durumunda ve/veya eksik veya yanıltıcı bildirimlerinde bulunulması halinde 2021 Yılı İçin 2.500 TL Özel Usulsüzlük Cezası düzenlenir.

– Tek özel usulsüzlük cezası uygulanır.

BA / BS bildirim formları tek bir form olarak değerlendirildiğinden Tek Ceza Tutarı uygulanır.

– Süresinden sonra 3 gün içinde bildirim yapılırsa özel usulsüzlük cezası 1/10 oranında uygulanır.

BA / BS bildirim formları Verilme Süresinden Sonra 3 Gün İçinde Bildirilir İse özel usulsüzlük cezası 1/10 oranında uygulanır. (2.500 TL x 1/10= 250 TL)

– Süresinden soran 10 gün içinde düzeltme yapılırsa özel usulsüzlük cezası uygulanmaz.

BA / BS bildirim formlarını SÜRESİNDE BEYAN EDENLER Süresinden Sonraki 10 Gün İçerisinde düzeltme yapmaları halinde özel usulsüzlük cezası uygulanmaz.

– Düzeltme 10. Günü takip eden gün içinde bildirilir ise 1/5 oranında özel usulsüzlük cezası uygulanır.

BA / BS bildirim formlarını 10. Günü takip eden 15 gün içerisinde düzeltilmesi halinde 1/5 oranında özel usulsüzlük cezası uygulanır. (2500 TL x 1/5= 500 TL)

BA / BS FORMLARINDA DÜZELTME İŞLEMİ NASIL YAPILIR?

Düzeltme işlemi sadece hatalı olan formun düzeltilmesi ile yapılacak olup, düzeltme yapılan form üzerinde tüm alım ve/veya satışlara ait Son Doğru Olan Bilgileri İçerecek Şekilde yapılması gerekmektedir.

HANGİ HATALARDA CEZAİ İŞLEM UYGULANMAZ?

• Vergi kimlik No ve T.C. Kimlik No doğru olmak kaydıyla adı-soyadı/unvanlarda bulunan yazım hatası veya kısaltmaları,
• Aylık yapılan her bir bildirimde yer verilen her bir mükelleften gerçekleştirilen alım veya satımlar için KDV hariç olmak üzere mal ve/veya hizmet alışları veya satışları için belirlenen, bildirimde bulunma sınırının % 10’unun altında kalan tutar hataları,
• “Belge Sayısı” bölümünde alım-satımlara ilişkin olarak bildirilen belge sayısında 5 adedi aşmayan ve ‘Mal ve Hizmetlerin Toplam Bedelini’ değiştirmeyen belge sayısı ile ilgili hatalar,

Eksik veya yanıltıcı bilgi olarak değerlendirilmeyecek ve cezai işlem yapılmayacaktır.

DEFTER TUTMA AÇISINDA DEĞİŞİKLİKLERDE BİLDİRİM BULUNULACAK MIDIR?

• Bilanço esasına göre defter tutmakta iken işletme hesabına geçen mükellefler işletme hesabına geçtikleri dönemden itibaren bildirimde bulunmazlar.
• İşletme esasına göre defter tutmakta iken bilanço esasına göre defter tutmaya başlayan mükellefler bilanço esasına geçtikleri dönemden itibaren bildirimde bulunurlar.

BELİRLENEN HADDİN ALTINDA KALANLAR BA BS BİLDİRİMİ YAPACAKLARMIDIR?

BA BS formu verme yükümlülüğü bulunan mükelleflerin ilgili ay itibariyle mal ve/veya hizmet alım-satımları parasal sınır olan 5.000 TL’nin altında olması durumunda bildirimlerini;

BA formu için; BA bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.

BS formu için; BS bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.

Seçeneği tıklanarak bildirileceklerdir.

KURUMLAR VERGİSİNDEN MUAF OLANLAR BİLDİRİM YAPACAKLAR MIDIR?

Kurumlar vergisinden muaf olan mükellefler, muafiyetten yararlandıkları hesap döneminden itibaren BA – BS formu vermezler.

SERBEST BÖLGEDEKİ MÜKELLEFLER BA / BS BİLDİRİMİ YAPACAKLARMIDIR?

Serbest bölgede bulunan mükelleflerin BA / BS verme yükümlülükleri bulunmaktadır.

– Serbest Bölge muafiyeti yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Serbest bölge muafiyetinden yararlanan kurumlar vergisi mükelleflerinin bilanço usulüne göre defter tutuyor olması durumunda BA / BS verme zorunluluğunu ortadan kalkmaz.

BİRDEN FAZLA ŞUBESİ BULUNAN FİRMALAR BA / BS FORMLARINI NASIL BİLDİRECEKLERDİR?

Birden fazla şubesi bulunan firmalar BA BS formlarını şube bazında değil şube bilgilerini de birleştirerek merkezden tek bir form ile bildireceklerdir.

ALIŞ VE SATIŞLARIN İADE EDİLMESİ HALİNDE BİLDİRİM VERİLECEKMİDİR?

Alınan bir malın iade edilmesi halinde bu iade satış olarak, satılan bir malın iade edilmesi halinde de bu iade alım olarak değerlendirilecektir.

– Alınanın iadesi haddin üzerinde ise BS formunda

Belirlenen haddi aşan tutardaki alımlar BA formunda bildirildikten sonra yine aynı kişi veya kuruma yapılan iade yine beliren haddin üzerinde ise BS formu ile bildirilecektir.

– Satılan iadesi haddin üzerinde ise BA formunda

Belirlenen had tutarın üzerinde müşteriye yapılan satış BS formunda beyan edilecekken, müşteriden iade olan tutar belirlenen haddin üzerinde ise BA formunda bildirilecektir.

TEVKİFAT YAPILAN DURUMLARDA BA-BS BİLDİRİMİNDE DİKKATE ALINCAK TUTAR NEDİR?

Düzenlenen belgeler de gelir vergisi tevkifatına da yer verilen hallerde tevkifattan önceki brüt tutarların dikkate alınması gerekmektedir.

KİRA ÖDEMELERİ BA FORMUNA DÂHİL EDİLİRMİ?

İşyeri için yapılan kira bedeli ödemesinin BA bildirimine dâhil edilmesi gerekmektedir.

– Belge de gelir vergisi tevkifatı var ise tevkifat öncesi tutar bildirilir.

Kiraya ilişkin belgede gelir vergisi tevkifatına da yer verilmesi durumunda kesintiden önceki brüt tutarın bildirilmesi gerekmektedir.

SİGORTA ŞİRKETLERİDEN ALINAN HİZMETLER BA FORMUNDA BİLDİRİLECEKMİDİR?

Sigorta şirketlerinden alınan hizmetlerin BA formunda bildirilmesi gerekmektedir.

VADE VE KUR FARKLARI NEDENİYLE DÜZENLENEN FATURLAR BA BS BİLDİRİMİNE DÂHİL EDİLİR Mİ?

Bir mal ve/veya hizmet alış ve/veya satışına ilişkin;

• Ödemenin gecikmesi,
• Döviz kurlarının değişmesi suretiyle

ortaya çıkan ve fatura düzenlenerek alıcıya veya satıcıya yansıtılan vade veya kur farkı gelirleri ve/veya giderlerinin de haddi aşması halinde bildirimlere dâhil edilmesi gerekmektedir.

NOTER MAKBUZLARI İÇİN BA FORMU İLE BİLDİRME ZORUNLULUĞU VARMIDIR?

Noter makbuzları BA bildiriminde gösterilmez.

GEÇ GELEN FATURLAR HANGİ DÖNEM BA FORMUNA DÂHİL EDİLECEKTİR?

Faturaların geç gelmesi nedeniyle faturanın kayıtlara alındığı tarih mi yoksa düzenlendiği tarih itibarıyla mı BA formuna dâhil edilmesi gerektiği konusunda çeşitli görüşler olsa da;

– Düzenlediği tarih esas alınır.

396 Sıra No.lu tebliğe göre mal ve hizmet alımlarında faturanın düzenlendiği tarih itibariyle ilgili dönem BA formlarında bildirilmesi gerekmektedir.

Verilen bir özelge de ise “ bu alışlara ilişkin belgelerin düzenlenme tarihi dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir. ” görüşü verilmiştir.

İTHALAT İŞLEMLERİ BA FORMUNDA NASIL BİLDİRİLECEKTİR?

İthalat işlemlerinde; belirlenen haddi aşan tutardaki alımlar için;

• İthalat yapılan firmaya ait “Soyadı/Adı veya Unvanı” , “ Ülkesi” bilgileri girilir.
• Vergi Kimlik Numarası ve TC kimlik Numarası bilgilerine “11111111111 ”  girilir.
• Yapılan ithalata ait “Belge Sayısı” ve “ Mal ve Hizmetlerin Toplam Bedeli (KDV Hariç) “

bilgisi girilir.

İTHALAT İŞLEMLERİNDE ESAS ALINACAK TARİH NEDİR?

İthalat işlemlerinde BA formu için esas alınacak tarih gümrük beyannamesinin kapandığı tarihidir.

ÖRNEK; ABC Ltd. Şti 20.06.2019 tarihinde ithalat yapmış (faturanın üzerindeki tarih) ancak beyanname 01.07.2019 tarihinde kapanmış ise BA formunda dikkate alınacak tarih 01.07.2019 tarihi olacaktır.

İHRACAT İŞLEMLERİ BS FORMUNDA NASIL BİLDİRİLECEKTİR?

İhracat işlemlerinde; belirlenen haddi aşan tutardaki satışlar için;

• İhracat yapılan firmaya ait “Soyadı/Adı veya Unvanı” , “ Ülkesi” bilgileri girilir.
• Vergi Kimlik Numarası ve TC kimlik Numarası bilgilerine “ 2222222222 ”  girilir.
• Yapılan ihracata ait “Belge Sayısı” ve “ Mal ve Hizmetlerin Toplam Bedeli (KDV Hariç) “

bilgisi girilir.

İHRACAT İŞLEMLERİNDE ESAS ALINACAK TARİH NEDİR?

İhracat işlemlerinde BS formu için esas alınacak tarih fiili ihracatın gerçekleştiği tarihidir.

– İhracatın fiilen gerçekleştiği tarih Gümrük ve Ticaret Bakanlığının sitesinden sorgulanabilir.

İhracatın gerçekleştiği tarih bilgisi GÇB Numarası ile:

https://uygulama.gtb.gov.tr/BeyannameSorgulama/ adresinden sorgulanabilir.

MÜKELLEFİN VEFATI HALİNDE BA BS FORMLARI NE ZAMAN VERİLİR?

Bildirim verme zorunluluğu bulunan mükellefin ölümü halinde, bildirim formlarını verme sürelerine, üç ay  süre eklenir.

ÖZEL HESAP DÖNEMİNE TABİ MÜKELLEFLER BA BS BİLDİRİMLERİNİ NE ZAMAN VERECEKLERDİR?

Özel hesap dönemine tabi mükellefler BA BS Bildirimlerini aylık olarak bildirecekleridir.

MÜKELLEFİYETİN TERKİ HALİNDE BA BS BİLDİRİMLERİ NE ZAMAN VERİLİR?

Mükellefiyetin terki halinde (işin bırakılması) BA BS bildirimleri işin bırakıldığı tarihi izleyen ayın son günü akşamına kadar verilmesi gerekmektedir.

BİRLEŞME HALİNDE BA BS SORUMLULUĞU KİME AİTTİR?

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi 18 inci maddesi uyarınca;

• Gerçekleştirilen birleşmelerde, münfesih kurumun birleşmenin gerçekleştiği döneme ilişkin bildirimleri bunlar adına, birleşilen kurum veya 3568 sayılı Kanununa istinaden yetki almış meslek mensupları tarafından

Takip eden ayın son günü akşamına kadar verilmesi gerekmektedir.

DEVİR HALLİNDE BA BS SORUMLULUĞU KİME AİTTİR?

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi 19 uncu maddesi uyarınca;

• Münfesih kurumun devrin gerçekleştiği döneme ilişkin bildirimleri bunlar adına, devir alan kurum veya 3568 sayılı Kanununa istinaden yetki almış meslek mensupları tarafından

Takip eden ayın son günü akşamına kadar verilmesi gerekmektedir.

ÖRNEK; A Ltd. Şti. 16.06.2019 tarihinde tescil edilmek suretiyle A.Ş’ ye devri olmuştur,

BA BS Formlarının bildirilme süreleri;

01.06.2019 – 15.06.2019 tarihleri arasında yapılmış olan mal/hizmet alım satımlarının Ltd. Şti.’nin unvanı ve vergi no.su ile takip eden ayın son gününe kadar verilecektir.

16.06.2019 – 30.06.2019 tarihleri arasındaki mal/hizmet alım satımlarının ise A.Ş’ nin unvanı ve vergi no.su ile, takip eden ayın son günü akşamına kadar BA – BS bildirim formları ile bildirilmesi gerekmektedir.

BÖLÜNME HALLİNDE BA BS SORUMLULUĞU KİME AİTTİR?

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi 19 uncu maddesi uyarınca;

• Münfesih kurumun bölünmenin gerçekleştiği döneme ilişkin bildirimleri bunlar adına, münfesih kurumun varlıklarını devralan kurumlardan müteselsil sorumluluk kapsamında herhangi biri veya 3568 sayılı Kanununa istinaden yetki almış meslek mensupları tarafından,

Takip eden ayın son günü akşamına kadar verilmesi gerekmektedir.

TASFİYE DURUMUNDA BA BS BİLDİRİM FORMLARI NE ZAMAN VERİLİR?

Tasfiyesi devam eden mükellefler bildirim formlarını;

– Tasfiye süresince aylık dönemler halinde vereceklerdir. Tasfiyenin başladığı aya ait bildirim formları ise tasfiye öncesi ve sonrası ayrımı yapılmaksızın düzenlenecektir.

Tasfiye sonunda bildirimler ise;

– Tasfiye kararının tescil edildiği tarihi izleyen ayın son günü akşamına kadar tasfiye memuru veya 3568 sayılı Kanuna istinaden yetki almış meslek mensupları tarafından verilecektir.

BA BS FORMLARININ BİLDİRİLME SÜRESİNİN SON GÜNÜ RESMİ TATİLE DENK GELİR İSE BİLDİRİM SÜRESİ NE ZAMANA UZAR?

Sürenin son günü resmi tatile denk gelirse tatili takip eden ilk iş günü saat 23:59’ a kadar bildirilmesi gerekmektedir.

ÖNEMLİ: 01.07.2021 TARİHİNDEN İTİBAREN BA BS FORMUNDA YAPILACAK YENİ DÜZENELEMELER NELERDİR?

2021 yılı Temmuz ayına ilişkin dönemden itibaren elektronik ortamda düzenlenen belgeler Form BA ve Form BS bildirimlerine dâhil edilmeyecektir.

– İlk uygulama Ağustos ayı içerisinde Temmuz bildirimleri için olacaktır.

İlk uygulama, Temmuz ayına ilişkin düzenlenen formların verileceği Ağustos ayı bildirimleri için geçerlidir.

– Elektronik ve kâğıt faturalar birlikte değerlendirilir.

Mal ve/veya hizmet alış ve/veya satış tutarlarına ilişkin olarak 5.000 TL tutarındaki haddin belirlenmesinde, elektronik ve kâğıt ortamında düzenlenen tüm belgeler birlikte değerlendirilir.

– Sadece kâğıt faturalar bildirilecektir.

Belirlenen haddin aşılması halinde ise sadece kâğıt faturalar bildirilir.

ÖRNEK; A Ltd. Şti.’ ne Ekim/2021 dönemi içerisinde KDV hariç 4.800 TL tutarında e-arşiv faturası ve her biri 150 TL tutarında 2 adet normal kâğıt fatura düzenlenmiştir.

Mükellefe düzenlenen fatura tutarı elektronik ve kâğıt faturalar olmak üzere toplamda (4.800 + 150 + 150=) 5.100 TL’dir.

BA formunda Ekim/2021 dönemine ilişkin olarak sadece kâğıt ortamında düzenlenen 2 adet faturanın toplamı olan (150+150=) 300 TL’lik fatura bildirilecektir.

– Elektronik olarak düzenlenen faturalar bildirime dâhil edilmez.

Belirlenen haddin üzerinde mal ve/veya hizmet alım ve/veya satımı yapılan elektronik olarak düzenlenen tüm belgeler BA BS formuna dâhil edilmeyecektir.

ÖRNEK; B Ltd. Şti. Kasım 2021 döneminde D Ltd. Şti’ ye KDV hariç 50.000 TL değerinde e-fatura düzenlemiştir. İlgili ayda B Ltd. Şti’ nin başka bir satışı olmamıştır.

B Ltd. Şti. Kasım/2021 döneminde;

BS bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.

Kutucuğunu işaretleyerek BS bildiriminde bulunacaktır.

Aynı şekilde D Ltd. Şti’ nin de Kasım/2021 döneminde başka bir mal ve/veya hizmet alımı bulunmamaktadır.

D Ltd. Şti. Kasım/2021 döneminde;

BA bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.

Kutucuğunu işaretleyerek BA bildiriminde bulunacaktır.

BA BS BİLDİRİMİNDE PÜF NOKTALAR

• 5.000 TL VE ÜZERİ mal ve/veya hizmet alımlarına ait KDV hariç tutarlar BA BS Formuna dâhil edilir.
• BA BS Formu verilmemesi durumunda ve/veya eksik veya yanıltıcı bildirimlerinde bulunulması halinde 2021 yılı için 2.500 TL özel usulsüzlük cezası uygulanır.
• BA BS Formu için tek özel usulsüzlük cezası uygulanır.
• Süresinden sonra 3 gün içinde bildirim yapılırsa özel usulsüzlük cezası 1/10 oranında uygulanır.
• BA BS formu verilmiş olması şartıyla süresinden sonra 10 gün içinde düzeltme yapılırsa özel usulsüzlük cezası uygulanmaz.
• BA BS formu için düzeltme 10. Günü takip eden gün içinde bildirilir ise 1/5 oranında özel usulsüzlük cezası uygulanır.
• Belirlenen haddin altında kalanlar BA BS bildirimi için bildirim formunda beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır kutucuğu tıklanarak bildirim yapılmaları gerekmektedir.
• Alış ve satışların iade edilmesi halinde alış ve satış tutarları belirlenen haddin üzerinde ise de bildirim yapılır.
• Geç gelen faturalar düzenlendiği tarih itibariyle bildirilir.
• BA/BS bildirim formlarında alıcı veya satıcının vergi kimlik numarası, ithalat işlemlerinde “1111111111”, ihracat işlemlerinde ise “2222222222” olarak kodlanacaktır.
• İthalat işlemlerinde BA formu için esas alınacak tarih gümrük beyannamesinin kapandığı tarihtir.
• İhracat işlemlerinde BS formu için esas alınacak tarih fiili ihracatın gerçekleştiği tarihidir.
• 2021 yılı Temmuz ayına ilişkin dönemden itibaren BA BS formunda sadece kâğıt ortamında düzenlenen belgeler BA BS formuna dâhil edilir.

Editör: E.Öğr.Gör. Nurten Örnek

KAYNAKLAR

– 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu

– 396 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği

– 523 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği

– Hatay Vergi Dairesi Başkanlığı 10.03.2011 Tarih ve B.07.1.Gib.4.31.15.02-Vuk-01-08-8 Sayılı Özelgesi

– 523 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 396)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

– Neslihan İçten İnce – BA BS Bildirim Formları Soru Cevap – Muhasebe TR

Kaynak: www.MuhasebeTR.com