Kategori: Genel

Introduction

Turkey is on the verge of solidifying its status as a premier destination for digital nomads and foreign companies poised to implement new tax reforms. Pending amendments to Article 89/1–13 of the Income Tax Law promise a substantial 80% tax benefit, positioning Turkey as an enticing hub for remote activities.

Tax Incentives for Corporates and Individuals

Anticipated adjustments in Article 10 and Article 89, under the category of “Other Discounts,” are set to elevate the discount rate from 50% to an alluring 80%. This will specifically apply to services,  architecture, engineering, design, software development, medical reporting, accounting, call centers, product testing, certification services, and education and health services for foreign clients.

How to Leverage the Future Tax Break?

Once the regulatory changes are implemented, securing the anticipated 80% tax deduction will be a straightforward process for corporate entities and individuals
Simply remit the total earnings from the designated services to Turkey before the tax return deadline for the respective calendar year. This not only maximizes future tax benefits but also contributes to economic growth in Turkey.

Qualifying Conditions for the Future Tax Benefit

Corporations and individuals eyeing the forthcoming 80% deduction must adhere to stipulated conditions. Ensuring timely submission of tax returns and aligning services with the specified categories outlined in the impending amendment will be key requisites.

Strategic Implications for Corporates and Individuals

Turkey’s soon-to-be-established tax-friendly environment, marked by the 80% deduction, positions the country as an optimal choice for corporations engaged in remote operations. This significant tax advantage not only enhances competitiveness but also aligns with Turkey’s commitment to attracting top-tier corporate talent.

Conclusion:

Turkey’s proactive approach to embracing the digital nomad landscape, coupled with the anticipated 80% tax benefit, reflects a forward-thinking strategy. For corporations seeking a blend of operational efficiency and forthcoming fiscal advantages, Turkey emerges as a compelling destination on the horizon.

08.12.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

İşyeri, Kanuni ve İş Merkezi yurt dışında bulunanlara, Türkiye’den verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan bazı hizmetlerden sağlanan kazançlar, belirli şartlar dahilinde vergi istisnası mecliste görüşülen yeni torba yasa kapsamında %50 den %80 çıkarılıyor.

HANGİ HİZMETLER İSTİSNA KAPSAMINDA ?

Türkiye’den verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan,

Mimarlık

Mühendislik

Tasarım

Yazılım

Tıbbi Raporlama

Muhasebe kaydı tutma

Çağrı merkezi ve veri saklama hizmeti

İstisna kapsamında tutuluyor.

MEVCUT YASAL DÜZENLEME NASIL ?

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun Diğer İndirimler başlıklı 89.maddesinin 13 numaralı bendin ile 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun Diğer İndirimler başlıklı 10.maddesinin ğ) bendinde;

“Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi ve veri saklama hizmeti alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın % 50’si gelir vergisinden istisnadır. “ hükümleri yer almaktadır.

İSTİSNADAN FAYDALINALMASI İÇİN GEREKLİ OLAN ŞARTLAR NELER?

Yurt dışına verilen ve yukarıda sayılan hizmetlerin istisna kapsamında olabilmesi için, fatura ve benzeri vesikanın yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi gerekmekte. Ayrıca firmaların ana sözleşmelerinde yazılı esas faaliyet konuları arasında, mimarlık, mühendislik, tasarım hizmeti gibi istisna kapsamında yer alan faaliyet alanlarının yazılı olması şarttır.

Öte yandan TBMM gündeminde yer alan ve torba yasaya eklenen madde gereği, verilen hizmetin bedelinin, gelir ve kurumlar vergisi beyannamesinin verilme zamanına (MART-NİSAN) kadar döviz olarak Türkiye’ye getirilmesi şartı var. Yurt dışına düzenlenen faturaların ilgili dekontları ile birlikte muhafaza edilmesinde fayda var.

KDV YÖNÜNDEN BİR İSTİSNA MEVCUT MU ?

Evet mevcut.

Hizmetin Türkiye’den verilmesi durumunda;

3065 Sayılı KDV Kanunu’nun 11/1(a) bendinde; ihracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler, yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetler, serbest bölgedeki müşteriler için yapılan fason hizmetler ve karşılıklı olmak şartıyla uluslararası roaming anlaşmaları çerçevesinde yurt dışındaki müşteriler için Türkiye’de verilen roaming hizmetleri KDV’den istisna edilmiştir.

Aynı Kanun’un 12. maddesinin 2 numaralı fıkrasında, “yurt dışındaki müşteri” tabirinin; ikametgahı, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde bulunan bir firmanın yurt dışında kendi adına müstakilen faaliyet gösteren şubelerini ifade ettiği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, bir hizmetin yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmet sayılabilmesi aşağıdaki iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

1-Hizmetin Türkiye’de yurt dışındaki bir müşteri için yapılmış olması,
2-Fatura veya benzeri nitelikteki belgenin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi,
3-Hizmetten yurt dışında faydalanılması

Dolayısıyla yurt dışında ki müşteri için Türkiye’den verilen hizmet KDV’den istisna olacaktır.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Sonuç olarak; İşyeri, Kanuni ve İş Merkezi yurt dışında bulunanlara, Türkiye’den verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan bazı hizmetlerden sağlanan kazançlar, belirli şartlar dahilinde gelir ve kurumlar vergisi kazanç istisnası  %50 den %80 e çıkarılacaktır. Bu hizmetler ile iştigal eden mükellefler için vergi istisnası oldukça avantajlı görülüyor.

08.12.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Enflasyon düzeltmesi uygulamasında son düzlüğe giriliyor.

Birinci sınıf tacirler, şirketler ve onların mali müşavirleri, yeminli mali müşavirleri heyecan sarmaya başladı. Şimdiden mevcut bilanço yapılarına bakarak yıl sonunda ve izleyen yılda olabilecek vergi etkilerini tahmin etmeye ve anlamaya çalışıyorlar. İşlerinin çok kolay olmadığını, hem emek gerektiren yoğun çalışmalar yapılması gerekecek hem de bu çalışmaların sonunda ilgili işletmenin lehine mi sonuç yaratacak (vergi matrahının daha az mı oluşmasına yol açacak) yoksa aleyhine mi sonuç yaratacak (vergi matrahının daha fazla mı oluşmasına yol açacak) bunu anlamak için şimdiden kollar sıvanmalı ve ilgili mevzuat düzenlemeleri titizlikle irdelenmesi gerekmekte. Açıkça ifade edeyim, işleri çok kolay değil, olayın çok fazla incelikleri bulunmakta…

Yılın kalan son ayında, enflasyon düzeltmesine tabi olacak ve olmayacak bilanço hesapları için adeta bir satranç oyununda olduğu gibi birkaç hamle sonrasını tahmin etmeye ve bu hamleler sonucunda işletmenin, yakın zamanına ve geleceğine etki edecek, enflasyon düzeltmesi uygulamasının işletmelerin mevcut vergi yüküne olumlu veya olumsuz etki edip etmeyeceğini anlamaya ve bugünden ona göre vergi planlamalarını yapmaya çalışıyorlar. Çalışıyoruz….

Enflasyon düzeltmesi ile ilgili pek çok meslektaşım çeşitli platformlarda tespitlerde ve açıklamalarda bulunmaktadırlar.

Bu tespit ve açıklamaların geneline büyük oranda katıldığımı buradan ifade etmekle birlikte, değerli meslektaşım, üstadım Sayın Soner Ülgen’in geçen hafta sonu, Ankara Yeminli Mali Müşavirler Odasınca 1-2-3 Aralık günlerinde Kızılcahamam’da düzenlenen “Vergi Usul Kanunu Kapsamında Enflasyon Düzeltmesi” konulu seminerinde ifade ettiği gibi “Enflasyon Düzeltmesi Covid-19 a benzeyen bir hastalık gibidir. Bu hastalık her hastada aynı etkiler yaratmamakta, bağışıklık sistemi güçlü olan hastalar bu hastalığı rahat atlatırken, bağışıklık sistemi iyi durumda olmayan hastalar çok zor atlatabilmekte, hatta hayatını dahi kaybedebilmektedir.”, Enflasyon düzeltmesi her işletmede aynı etkileri yaratmamaktadır.

Bu arada, ilgili seminerden bahsetmişken, seminere ilişkin çok kıymetli sunumlara Ankara Yeminli Mali Müşavirler Odası’nın haberler/ETK%C4%B0NL%C4%B0K//”>https://aymmo.org.tr/#!/haberler/ETK%C4%B0NL%C4%B0K// internet adresinden erişebileceğinizi belirtmek isterim.

Ankara Yeminli Mali Müşavirler Odası yönetimi ve ekibine geçtiğimiz hafta organize ettikleri kapsamlı seminer için bir meslektaş olarak müteşekkir olduğumu belirtmek isterim.

Ben de bu seminerde konuşmacı olarak, enflasyon düzeltmesinin genel anlamını, hangi tarihlerde yapılacağını, 31.12.2023 tarihli bilançonun düzeltilmesinin anlamını ve etkilerini, hangi bilanço kalemlerinin düzeltmeye tabi olduğunu, hangilerini düzeltilmeyeceğini, arada kalan bazı hesapların bazı durumlarda düzeltmeye tabi olabileceğini, bazı durumlarda ise düzeltmeye tabi olmayacağını, düzeltme sırasında dikkate alınacak düzeltmeye esas tutarları, bunların düzeltilmesinde kullanılacak düzeltme katsayıları, bunların hesaplama yöntemlerini, düzeltmeler sırasında en meşakkatli çalışma olan reel olmayan finansman maliyeti kavramını, bunun hesaplama yöntemlerini (barındırdığı zorlukları, belirsizlikleri) ve düzeltmeye tabi olacak hesapların ayrıntılı analizini yapmaya çalıştım. Halen bazı konuların belirsizliğini koruduğunu da itiraf edeyim…

Bu seminerde birbirinden kıymetli vergi alanında üstadlarımız gerek katkılarıyla gerekse sunumlarıyla ve de çok kıymetli tespit, öneri, görüş ve soruları ile hepimize değer kattılar, ben şahsen hepsine özel olarak teşekkürlerimi sunarım. İsmini anamadığım meslektaşlarımın affına sığınarak bazı üstadlarımızı buradan özellikle anmak isterim.

Seminerde hangi üstadlar var idi?

Ankara Yeminli Mali Müşavirler Odası Başkanlarımız Sn. Şahin SAVCI ve Sn. Ali Şeref ACAR, Oda eski Başkanlarımız Sn. Halil BAŞAĞAÇ, Sn. Sami KAZICI, Sn. Sakıp ŞEKER, Oda Yönetim Kurulu üyemiz Sn. Yılmaz SEZER, sunumları ile çok kıymetli görüşlerini bizlerle paylaşan Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme bölümü hocamız Prof. Dr. Kadir GÜRDAL hocamız, birlikte konuşmacı olduğumuz Yeminli Mali Müşavirler (E. Baş Hesap Uzmanları, E. Gelirler Başkontrolörleri – Vergi Baş Müfettişleri ) Sn. Akın AKBULUT, Sn. Soner ÜLGEN, Sn. İrfan VURAL ve tüm dikkatleri ile sunumları baştan sona dinleyen, not alan ve bizlere oldukça ince detayları barındıran soruları ile katkı sunan tüm katılımcı Yeminli Mali Müşavirler ile Denetim şirketlerinin çok kıymetli çalışanları. Hepinize bu güzel etkinlik için teşekkürler… Bu etkinliklerin devamının gelmesi dileğimle…

Kıymetli okurlarım bahsettiğim bu seminer kesintisiz olarak 2 tam gün olarak sürdü. Bu seminerde gerek açış konuşmaları gerek moderatörlükleri gerekse sunumları ve tespit ve değerlendirmeleri ile ortaya konulan bazı ana başlıkları sizlerle paylaşmak isterim.

Bu başlıklar esasen Enflasyon Düzeltmesi uygulamasının sahada daha kolay, daha sağlıklı, daha doğru ve daha adil uygulanması bakımından ortaya konulan başlıklar olduğunu değerlendirerek siz değerleri okurlarımın ve bu konu ile ilgili yoğun emek veren eski çalışma arkadaşlarım olan Gelir İdaresi Başkanlığı’nın çok kıymetli yöneticileri ve Hazine ve Maliye Bakanlığı ilgili birimlerinin dikkat ve değerlendirmesine sunarım.

• TCMB verilerine göre son yıllarda işletmelerimizin bilançolarında öz kaynak oranı düşmekte daha fazla borçlanma ile ticari hayatlarını sürdürmektedirler.
• Genel olarak bilançolarında parasal olmayan aktifleri parasal olmayan pasiflerinden (öz kaynaklar diyebiliriz) daha fazla paya sahip olan, bir başka ifade ile parasal olmayan varlıklarını daha çok borçlanma ile finanse eden firmalarımızda enflasyon düzeltme işlemleri vergi etkisi olumsuz (daha fazla vergi matrahı oluşabilecek) olacak, ancak öz sermayesi güçlü olan, yani parasal olmayan varlıklarını borçlanma yerine öz sermaye ile finanse eden firmalarımızda ise vergi etkisi olumlu (daha az vergi matrahı oluşabilecek) olacaktır.
• Maddede genel olarak belirtilen bu ilke, işletmenin parasal olmayan aktif ve pasif kalemlerinin edinim zamanları, tutarları, stoklarının devir hızları, öz sermaye yapısının alt detayları gibi diğer önemli unsurlar birlikte dikkate alındığında daha farklı sonuçlara da yol açabilecek, genel kanının aksine farklı vergisel etkiler de doğurabilecektir.
• Enflasyon düzeltmesi uygulamasında gerek işletmeleri gerekse onların mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerini en fazla yoracak kısmının, reel olmayan finansman maliyetlerini hesabı olacağı, bu nedenle Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yetkisi dahilinde olduğu değerlendirilerek, 31.12.2023 tarihli bilançoların düzeltilmesinde ve 2024 ve 2025 yıllarına ilişkin düzeltme işlemlerinde bu hesaplamaları yapmanın ihtiyari kılınmasında yarar görülmektedir.
• 12.2023 tarihinde 213 Sayılı VUK’un Mük.298 Ç maddesinde belirtilen yeniden değerleme işleminden yararlanıp yararlanılamayacağı açıklığa kavuşturulmalıdır. Kanaatimizce, 31.12.2023 tarihi ve öncesinde, enflasyon düzeltmesi hükümleri dışında vergi mevzuatında yer alan tüm değerleme hükümlerinin düzeltme öncesi 2023 hesap dönemi kar veya zararının tespitinde kullanılabilmesi gerekir. 2023 hesap dönemi Ekim, Kasım ve Aralık (özel hesap döneminde son 3 ay) için yeniden değerleme yapılmayacağı yönündeki bir yaklaşım ve yorum, mükelleflerin yeniden değerlenmiş tutarlar üzerinden amortisman ayıramamasına bir başka ifade ile sadece 9 aylık dönem dikkate alınarak yapılan yeniden değerleme ile belirlenen yeniden değerlenmiş tutarlar dikkate alınarak amortisman ayırmasına yol açacaktır ki, bu husus kanaatimizce mükelleflerimizin hakların tam olarak kullanmasının önüne geçecektir.
• 2022 ve/veya 2023 yıllarında yeniden değerleme yapmış ancak VUK Geçici 31 ve Geçici 32 nci maddelerinde belirtilen yeniden değerleme işlemlerini yapmamış olan işletmelerde, düzeltmeye esas tarih olarak en son yapılan yeniden değerleme tarihi ve yeniden değerleme sonrası tutar, düzeltme işlemine konu edilmesi durumunda; yeniden değerleme yapılan tarihlerden önceki tarih ve dönemler (bu bazen 10 -15 yıllık döneme dahi yayılabilmektedir) için bir enflasyon düzeltmesi yapılamaması sonucuna yol açacak olması nedeniyle, enflasyon düzeltmesinden beklenen “mali tabloların düzeltme tarihindeki satın alma gücü cinsinden ifade edilmesi” amacı karşılamayacak ve burada da önemli derecede hak kayıpları yaşanacaktır. Bunun sonuncunda doğal olarak idare ile mükellefler arasında hukuki ihtilaflar artacaktır. VUK’un Mük. 298 Ç maddesinin aşağıda yer verilen kanuni hükümlerinde altını çizdiğimiz ifadeler dikkate alındığında;

12. Bu fıkra kapsamında yeniden değerleme yapılan hesap döneminden sonra (A) fıkrası uyarınca enflasyon düzeltmesi şartlarının yeniden oluşması durumunda, bu fıkra hükümlerine göre yeniden değerlemeye tabi tutulmuş olan iktisadi kıymetler ile bunlara ilişkin amortismanlardüzeltilmiş son değerleri dikkate alınarak enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

yeniden değerlemeye tabi tutulmuş bir iktisadi kıymet için, enflasyon düzeltmesi uygulaması şartlarının yeniden oluşması nedeniyle enflasyon düzeltmesine tabi tutulması durumunda, DÜZELTİLMİŞ (yeniden değerlenmiş denmemektedir) SON DEĞERLERİ dikkate alınması gerektiği görüşüne sahip  olduğumu belirtmek isterim.

Enflasyon düzeltme işleminin en son yapıldığı yılın 2004 hesap dönemi olduğu dikkate alındığında, o tarihte bilançoda olup, günümüze kadar gelen iktisadi kıymetler için ister Geçici 31, ister Geçici 32 ister Mük. 298 Ç de belirtilen yeniden değerleme işlemlerine tabi tutulsun, bu iktisadi kıymet için 31.12.2023 tarihli bilançonun düzeltilmesinde, DÜZELTİLMİŞ SON DEĞERİ olan 2004 yılı düzeltme sonrası bilançoda yer alan değeri 2004 Aralık ayından 31.12.2023 tarihine kadar olan döneme ait Yİ-ÜFE artışı dikkate alınarak düzeltme işlemi yapılması gerektiği kanaatindeyim. Aksi halde, örneğin 2023 yılı 30 Eylül tarihinde ve Mük. 298 Ç ye göre yeniden değerleme yapılmış tutar sadece bu tarihten yıl sonuna kadar olan 3 aylık dönem Yİ-ÜFE leri dikkate alınarak düzeltme yapıldığında 2005 Ocak ila 2023 Eylül ayları arasındaki 18 yıllık döneme tekabül eden dönem için enflasyon düzeltmesinden yararlanılamamış olması durumuna yol açılacaktır. Bu yaklaşım ve bakış açısının saha uygulamalarında çok sayıda vergi ihtilafına yol açabileceği değerlendirilmektedir. Mükellef hukukunu ve müessesenin genel amacını dikkate alarak, belirtilen olumsuz durumun oluşmaması adına ilgili Genel Tebliğde açıklamaların yapılmasında yarar görülmektedir.

• Bir imalat süreci olarak nitelendirilen özel inşaat (yap-sat) işlerinde, mamul olarak gözüken işyeri ve konut stoklarının her ne kadar 31.12.2023 tarihli bilanço düzeltilmesinde ilave bir vergi etkisine yol açmayacak olmakla birlikte, 1.1.2024 tarihinden sonra yapılacak enflasyon düzeltme işlemlerinde; 2023 düzeltmesinden gelen Geçmiş Yıl Karına olumlu (artırıcı) etki eden düzeltme farkları ile ilgili stokların düzeltilmiş değerleri birlikte düzeltmeye tabi tutulmasında, işletmeler için vergi matrahını artırabilecek etkisinin olabileceği bu nedenle, ilgili (henüz satılmamış ve işletmenin stokları arasında bulunan ) konut veya işyerlerine ilişkin enflasyon düzeltme farklarının düzeltmenin yapıldığı dönemde değil de ilgili konut veya işyerlerinin satıldığı dönemde nihai kar veya zararın hesabında gelir olarak dikkate alınması önerilmiştir.
• Enflasyon düzeltmesi öncesinde, işletmelerin bilançolarında dağıtılabilir kar olarak duran hesapların (570-Geçmiş Yıllar Karları hesabı) düzeltme işlemleri neticesinde, zarara dönüşmesi durumunda (bazı işletmelerin parasal olmayan pasif kalemlerin düzeltme farkları, parasal olmayan aktiflerin düzeltme farklarından fazla olduğu durumda düzeltme sonucunda zarar oluşmaktadır) TTK hükümleri uyarınca yapılacak kar dağıtım işlemlerine etkisi hakkında ilgili düzenlemelerin yeterli açıklıkta olmadığı, bu hususların da başta Ticaret Bakanlığı olmak üzere ilgili merciler tarafından açıklığa kavuşturulması gerektiği belirtilmiştir.
• Düzeltme öncesi bilançolarda bulunan Geçmiş Yıllar Karları ile Zararları hesaplarının düzeltme sonrası oluşan geçmiş yıl kar veya zararı hesaplarından ayrı ve farklı alt hesaplarda izlenebilmesinin önem arz ettiği, aksi halde düzeltme işlemleri sonrasında işletmelerin dağıtıma tabi tutacakları karların hangi unsurdan (düzeltme öncesinden mi, yoksa düzeltme sonrasından mı) kaynaklandığının bilinmesi bakımından, düzeltme öncesinde bulunan 570 ve 580 hesapların da kanaatimizce diğer parasal olmayan öz sermaye hesapları gibi düzeltme işlemine tabi tutulması ve düzeltme sonrası oluşacak kar veya zarar hesabının ise zaten mevcut olan 570 ve 580 hesaplar altında ayrı bir alt hesapta izlenmesinin mümkün olabileceği, bu açıdan Tebliğde yapılacak düzenlemeler ile bu durumun sağlanmasının mümkün olabileceği belirtilmiştir.
• Düzeltme işlemleri öncesinde, işletmelerin mali işler birimleri ile mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerce şimdiden ve gecikmeye mahal olmadan, geçmiş dönem kayıtları başta olmak üzere emek yoğun çok sayıda iş ve işlemleri gerçekleştirmek zorunda olunduğu, sürecin basit bir hesaplama işlemi olmadığı, titizlikle yürütülmesi son derece önem arz eden emek yoğun ve sorumluluk gerektiren çalışmalar da olması hasebiyle meslek mensuplarının da bu hizmetleri nedeniyle hakkettikleri ücretlerini mutlaka talep etmelerinin en doğal hakları olduğu belirtilmiştir.

Yukarıda yer verdiğimiz tespitlere benzer daha birçok tespit ilgili seminerde ortaya kondu ve bu tespitler Enflasyon Düzeltmesi Tebliğ taslağının geliştirilmesi sürecine katkı sağlaması bakımından, Ankara Yeminli Mali Müşavirler odası tarafından ve diğer meslek örgütleri (TÜRMOB, İSMMMO) Gelir İdaresi Başkanlığı ilgili birimlerine gönderilmiştir.  Gelir İdaresi Başkanlığı’nın ilgili birim yönetici ve çalışanlarının süreci tüm yönleriyle ve detaylıca tetkik etmekte olduklarını açıkça ifade etmek durumundayım. Kendilerine da yakın iş birliği içinde yürüttükleri çalışmalar için teşekkürlerimi sunmak isterim.

Aradan geçen yaklaşık 20 yıl sonra, çok ince detayları barındıran bu düzenlemenin tüm tarafların görüş ve önerilerini dikkate alarak titizlikle hazırlanmasındaki yoğun ve yorucu emeği veren gerek Gelir İdaresi Başkanlığı yetkililerine,  gerekse süreci tüm yönleri ile taslağın ilk yayımından bu yana titizlikle inceleyerek görüşlerini oluşturan, sahada şimdiden eğitim faaliyetlerini sürdüren muhasebe meslek camiasının üst örgütleri olan başta Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) Genel Başkanı Sn. Emre KARTALOĞLU ve TÜRMOB yönetim kuruluna, İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası (İSMMMO) Başkanı Sn. Erol DEMİREL ve kıymetli yönetim ve eğitim ekibine, Ankara Yeminli Mali Müşavirler Odası (Ankara YMM Odası) Başkanı Sn. Şahin SAVCI ve yönetim ve ekibine, tüm mali müşavir ve yeminli mali müşavirlere teknik, yazılımsal desteği sağlamak için yoğun şekilde çalışan TÜRMOB’un değerli markası LUCA yazılımı yöneticisi Sn. Cenk İÇER ve yazılım ekibine,  diğer tüm mesleki odalarımızın yönetim ve çalışma ekiplerinde yer alan meslektaşlarımıza, yazı ve yorumları ile vergi literatürüne katkı sunan meslektaş ve  yazarlarımıza (Seminer öncesinde ve sonrasında değerli yorum ve katkılarını bizlere sunan Yeminli Mali Müşavir Sn. Selahattin GÖKMEN’e, Yeminli Mali Müşavir Sn. Abdullah TOLU’ya) ve adını anamadığım diğer kıymetli üstad ve meslektaşların emekleri için teşekkürler…

Farklı görüş ve düşünceler, düzenlemeleri hayata geçirecek yetkili makamlar tarafından birlikte değerlendirildiğinde uygulamanın sahada daha kolay ve benimsenmiş olarak sürdürülmesine sağlayacağı katkıyı göz önünde bulundurmanın önemini belirtmek isterim.

Emek veren tüm paydaşlara bu sürece verdikleri ve verecekleri katkıları için teşekkürler…

08.12.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Firmalar nezdinde stoklar grubu için yapılacak enflasyon düzeltmesi işlemi için, düzeltme katsayılarının belirlenmesinde kolaylaştırılmış yöntemler bulunmaktadır. Bu yöntemin adı “Toplulaştırılmış Yöntemler” dir.

Özellikle yığın halinde üretim ve maliyetleme yapan ve çok stoklu çalışan firmalar için, dönem sonunda her bir stok kaleminin tespiti için fiili envanter yapılması ve tespit edilen stokların kalem-kalem düzeltme katsayılarının belirlenmesi çok zor olacaktır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı bu kıymetlerin düzeltme katsayılarının tespitine dair kolaylaştırılmış yöntemler belirlemiştir. Böylelikle, parasal olmayan varlık niteliğinde olan stoklar için, reel olmayan finansman maliyetinin (ROFM) hesaplamasına gerek olmasızın, dönem sonu tutarı “Düzeltmeye Esas Tutar” olarak alınarak, “Düzeltmeye Esas Tarihi” ve “Düzeltme Katsayısı” çok rahat şekilde tespit edilebilecektir.

Toplulaştırılmış Yöntemlerle Katsayı Belirleme Olanağı Hangi Kıymetler İçin Geçerlidir?

Toplulaştırılmış yöntemler kullanılarak düzeltilebilecek parasal olmayan kıymetler, sadece stoklarla sınırlıdır.

Bu Yöntemi Uygulamak Zorunda Mıyız?

Hayır. İşletmeler, çeşit ve miktar itibariyle önemli tutarlara ulaşan stoklarına ilişkin olarak, düzeltme işleminde, 2023 hesap dönemi sonu itibariyle maliyet bedelleri üzerinden defterlere kayıt tarihlerine göre bulunan düzeltmeye esas tutar ile düzeltme katsayısının çarpılması suretiyle, yani gerçek yöntemi uygulayarak enflasyon düzeltmesine tabi tutabileceklerdir.

Toplulaştırılmış Yöntemler Yerine Gerçek Yöntem Uygulamasında Detaya İnmeli Miyiz?

Evet. Stokların düzeltilmesinde gerçek yöntemi kullanan mükellefler, mümkün olduğunca inebildikleri kadar alt ayrıma giderek düzeltme işlemini gerçekleştireceklerdir.

Her Bir Detay Stok Grubuna Dair Farklı Toplulaştırılmış Yöntemleri Uygulayabilir Miyiz?

Evet. Toplulaştırılmış yöntemleri seçen mükellefler, mümkün olduğunca inebildikleri her bir alt ayrım itibariyle diledikleri toplulaştırılmış yöntemi kullanmakta serbesttirler.

Toplulaştırılmış Yöntemler Nelerdir?

Stoklar grubuna uygulanacak enflasyon düzeltmesi işleminde kullanılabilecek toplulaştırılmış yöntemler şunlardır.

1. Basit ortalama yöntemi,
2. Stok devir hızı yöntemi.

Toplulaştırılmış Yöntemlerden İstediğimizi Kullanabilir Miyiz?

Mükellefler belirtilen bu yöntemlerden herhangi birini seçebileceklerdir. Ayrıca mükellefler, mümkün olduğunca inebildikleri her bir alt ayrım itibariyle diledikleri toplulaştırılmış yöntemi kullanmakta serbesttirler.

Toplulaştırılmış Yöntemleri Kullanmamız Halinde Her Bir Stok İçin Ayrı Ayrı Düzeltmeye Esas Tarihi Belirlemeye Mecbur Muyuz?

Hayır. Toplulaştırılmış yöntemlerin tercih edilmesi halinde mükellefler, stokların düzeltmeye esas tutarlarını, düzeltmede esas alınacak tarihlere bağlı kalmaksızın, dönem ortalama düzeltme katsayısı ile veya stok devir hızına göre bulunan düzeltme katsayısı ile çarpmak suretiyle düzeltme işlemini gerçekleştireceklerdir.

Basit Ortalama Yönteminde Düzeltme Katsayısı Nasıl Belirlenecek?

Basit Ortalama Yöntemi’nde düzeltme katsayısı, mali tabloların ait olduğu aya (Aralık/2023) ilişkin fiyat endeksinin, bu endeks ile bir önceki geçici vergi döneminin sonundaki (Eylül/2023) fiyat endeksi toplamının ikiye bölünmesi sonucu bulunan endekse bölünmesiyle elde edilen katsayı olarak hesaplanır.

Yukarıda yer verilen metnin formüle edilmiş hali aşağıdaki gibidir:

Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı	=	Bilançonun ait olduğu aya (Aralık/2023) ait Yİ-ÜFE
		————————————————————————————————————-
		Bilançonun ait olduğu aya (Aralık/2023) ait Yİ-ÜFE	+	Bilanço günü itibarıyla bir önceki geçici vergi döneminin sonundaki (Eylül/2023) Yİ-ÜFE
		————————————————————–
		2

Örneğin; Basit ortalama yöntemi seçen mükelleflerce, 31.12.2023 tarihinde yer alan stok “Düzeltmeye Esas Tutarı”na uygulanacak katsayı aşağıdaki gibidir; (Not: Eylül/2023 Dönemi Yİ-ÜFE oranı 2749,98 olarak açıklanmıştır. Aralık/2023 dönemi için Yİ-ÜFE’nin 3.000,00 belirlendiği varsayılmıştır.)

Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı	=	3.000,00
		————————————————————————————————————-
		3.000,00	+	2749,98
		————————————————————–
		2

 

Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı	=	3000
		————————————-
		2874,99
Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı	=	1,04348

Basit Ortalama Yönteminde Düzeltmeye Esas Tutar Nasıl Belirlenecek?

Basit ortalama yönteminde düzeltmeye esas tutar olarak, 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançoda yer alan stoklara ait tutarlar esas alınacaktır.

Örneğin; XML Firmasının vergilendirme öncesi 31.12.2023 tarihli bilançosunda yer alan stoklara dair bilgiler aşağıdaki gibidir:

STOKLAR	TUTAR
150 – İlk Madde ve Malzeme
X Hammaddesi	500.000,00
Y Hammaddesi	750.000,00
151 – Yarı Mamul
A Yarı Mamulü	200.000,00
B Yarı Mamulü	150.000,00
152 – Mamuller
Q  Mamulü	1.000.000,00
W  Mamulü	1.150.000,00
153 – Ticari Mallar
M  Ticari Malı	800.000,00
N  Ticari Malı	450.000,00
GENEL TOPLAM	5.000.000,00

Yukarıda yer verilen tutarlar, firmanın vergileme öncesi 31.12.2023 tarihli bilançosunda yer alan tutarlardır. Bu tutarlar “Düzeltmeye Esas Tutar” olarak esas alınabilecektir. Belirlenen “Düzeltmeye Esas Tutar” lar esas alınarak, “Düzeltme Katsayısı” uygulanmak suretiyle stoklar grubunun düzeltilmiş hali aşağıdaki tablodaki gibidir:

Stoklar	Tutar                         (A)	Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı                    (B)	Düzeltilmiş Değerler                     (C=A*B)
150 – İlk Madde ve Malzeme
X Hammaddesi	500.000,00	1,04348	521.740,95
Y Hammaddesi	750.000,00	1,04348	782.611,42
151 – Yarı Mamul
A Yarı Mamulü	200.000,00	1,04348	208.696,38
B Yarı Mamulü	150.000,00	1,04348	156.522,28
152 – Mamuller
Q  Mamulü	1.000.000,00	1,04348	1.043.481,89
W  Mamulü	1.150.000,00	1,04348	1.200.004,17
153 – Ticari Mallar
M  Ticari Malı	800.000,00	1,04348	834.785,51
N  Ticari Malı	450.000,00	1,04348	469.566,85
GENEL TOPLAM	5.000.000,00		5.217.409,45

Stok Devir Hızı Yönteminde Düzeltme Katsayısı Nasıl Belirlenecek?

Stok devir hızı yöntemi’nde düzeltme katsayısı belirlenmeden önce bazı işlem adımları bulunmaktadır. İşlem adımları şu şekildedir;

1. Adım: Stok devir hızının hesaplanması,
2. Adım: Ortalama stokta kalma süresinin hesaplanması,
3. Adım: 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançoda görünen stokların hangi aydan kaldığının tespiti,
4. Adım: Hangi aydan kaldığının tespitine dayanarak, Düzeltme Katsayısının tespiti,
5. Adım: Düzeltme Katsayısı ile 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançoda görünen stoklara ait tutarın çarpılarak düzeltme işleminin tamamlanmasıdır.

Stok Devir Hızı Nasıl Hesaplanır?

1. Adım olan “Stok Devir Hızı” aşağıdaki formül ile hesaplanacaktır:

Stok Devir Hızı	=	Dönem İçinde Satılan Toplam Mal Maliyeti (620, 621 No.Lu Hesaplar)
		————————————————————————————————————-
		Dönem başı stok tutarı                         (2022 Dönem Sonu Stok Tutarları)	+	Dönem sonu stok tutarı                   (2023 Dönem Sonu Stok Tutarları)
		————————————————————–
		2

Ortalama Stokta Kalma Süresi Nasıl Hesaplanır?

2. Adım olan “Ortalama Stokta Kalma Süresi” ve dolayısıyla stokların aktife hangi ayda girdikleri aşağıdaki formül ile hesaplanacaktır:

Ortalama Stokta Kalma Süresi	=	365
		————————————-
		Stok Devir Hızı

Stok Devir Hızı Yöntemine İlişkin Örnek Uygulama

Örnek: KLM Firması, 31.12.2023 tarihine dair vergileme öncesi bilançosunda yer alan stoklar grubunu, stok devir hızı yöntemi ile düzeltmeye karar vermiştir. KLM firmasına ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

1. 2022 Dönem Sonu Stok Tutarı = 2.260.000,00-TL
2. 2023 Dönem Sonu Stok Tutarı= 8.600.000,00-TL
3. 2023 Yılı 621 No.lu Hesap Tutarı (STMM)= 28.000.000,00-TL

• Düzeltmeye Esas Tutar (2023 Dönem Sonu Stok Tutarı): 8.600.000,00-TL

1. ADIM: Stok Devir Hızının Hesaplanması

Stok Devir Hızı	=	Dönem İçinde Satılan Toplam Mal Maliyeti (620, 621 No.Lu Hesaplar)
		————————————————————————————————————-
		Dönem başı stok tutarı                         (2022 Dönem Sonu Stok Tutarları)	+	Dönem sonu stok tutarı                   (2023 Dönem Sonu Stok Tutarları)
		————————————————————–
		2

 

Stok Devir Hızı	=	28.000.000,00
		————————————————————————————————————-
		2.260.000,00	+	8.600.000,00
		————————————————————–
		2

 

Stok Devir Hızı	=	28.000.000,00
		————————————-
		5.430.000,00
Stok Devir Hızı	=	5,16

2. ADIM: Ortalama Stokta Kalma Süresinin Tespiti

Ortalama Stokta Kalma Süresi	=	365
		————————————-
		Stok Devir Hızı

 

Ortalama Stokta Kalma Süresi	=	365
		————————————-
		5,16
Ortalama Stokta Kalma Süresi	=	70,78 (GÜN)

3. ADIM: 2023 Hesap Dönemi Sonuna Ait Bilançoda Görünen Stokların Hangi Aydan Kaldığının Tespiti

31.12.2023 tarihi itibarıyla işletmenin aktifinde görünen stoklar, ortalama 70,78 gün öncesinden yani Ekim ayından kalan stoklardır. Bu durumda stoklar, 2023 yılının Ekim ayına ait düzeltme katsayısı ile enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır.

4. ADIM: Düzeltme Katsayısının Tespiti

Düzeltme Katsayısı	=	Mali Tablonun Ait Olduğu Aya (Aralık/2023) İlişkin Yİ-ÜFE
		————————————————————
		Düzeltmeye Esas Alınan Tarihi İçeren Aya (Ekim/2023) İlişkin Yİ-ÜFE

Söz konusu stoklar grubunun “Düzeltmeye Esas Alınan Tarihi İçeren Ay” Ekim (2023) olduğu tespit edildiği için, bu aya İlişkin Yİ-ÜFE oranı esas alınacaktır. Ekim Ayı Yİ-ÜFE oranı ise 2803,29’dür. (Mali Tablonun Ait Olduğu Aya (Aralık/2023) İlişkin Yİ-ÜFE’nin ise 3.000 olduğu varsayılmıştır.)

Düzeltme Katsayısı	=	3000,00
		————————————————————
		2803,29
Düzeltme Katsayısı	=	1,07017

5. ADIM: Düzeltme İşleminin Yapılması

Stoklar hesabının 31.12.2023 tarihli düzeltilmiş tutarı ise şu şekilde hesaplanacaktır:

Stoklar Hesabının Düzeltilmiş Tutarı	=	Düzeltmeye Esas Alınacak Tutar                     (2023 Sonu Stok Tutarı)	X	Düzeltme Katsayısı
Stoklar Hesabının Düzeltilmiş Tutarı	=	8.600.000,00	X	1,07017
Stoklar Hesabının Düzeltilmiş Tutarı	=	9.203.471,64

Stok Devir Hızı Yönteminde Düzeltme Sonrası Bulunan Tutar Orantısız Olursa Ne Yapılmalıdır?

Toplulaştırılmış yöntemlerden “stok devir hızı yöntemi”ni seçen mükelleflerin bu yöntemi sağlıklı olarak uygulayabilmeleri için stok devir hızlarının yüksek olması ve stok devir hızlarını doğru olarak tespit etmeleri gerekmektedir. Buna rağmen düzeltme sonrasında bulunan rakamın iktisadi ve teknik icaplara uygun olmayacak şekilde orantısız çıkması durumunda, (toplulaştırılmış yöntem kullanılmak isteniyor ise) basit ortalama yönteminin tercih edilmesi uygun olacaktır.

Not: VUK Geçici 33. Madde ve yayımlanan tebliğ taslağı sonrası, aşağıda yer verilen bilgilendirme yazısının kapsamı, yine tebliğ taslağına (24/11/2023 tarihli) dayanarak ve 31.12.2023 tarihinde yapılması planlanan “Enflasyon Düzeltmesine” ilişkin olarak hazırlanmıştır. Hazırlanan bu yazı içeriği, taslağın resmi gazetede yayımlanmasını müteakip güncellenecektir

08.12.2023

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Çalışma süresi, işçinin çalıştırıldığı işte geçirdiği süre olarak kabul edilmektedir.

İş Kanunu’nun 66’ncı maddesinde, işçinin fiilen çalıştığı sürelerin dışındaki bazı süreler de günlük çalışma süresinden sayılmıştır. Bu sürelere iş mevzuatında farazi çalışma süreleri de denilmektedir.

Çalışma süresinden sayılan haller;

1. Yer altında ve su altında yapılan işler,

2. İşçinin çalışma üzere gönderildiği sırada yolda geçen süreler,

3. İşçinin iş görmeye hazır durumda beklediği süreler,

4. İşçinin işyeri dışında asıl işini yapmadan çalıştırılması,

5. Süt izinleri,

Toplu taşımalarda geçen süreler,

şeklinde ifade edilebilir.

***

“Yer altında ve su altında yapılan işler”

İş Kanunu’nda “Madenlerde, taşocaklarında yahut her ne şekilde olursa olsun yeraltında veya su altında çalışılacak işlerde işçilerin kuyulara, dehlizlere veya asıl çalışma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden çıkmaları için gereken süreler” günlük çalışma süresinden sayılmaktadır.

Diğer bir anlatımla, madenlere, taş ocaklarına, metro, tünel, kanalizasyon, kablo döşemesi, liman, dalga kıran yapımı gibi yer altı ve su altı işlerinde işin yapılacağı yere inmek ve çıkmaları için geçen süreler çalışma süresinden sayılmaktadır.

***

“İşçinin çalışma üzere gönderildiği sırada yolda geçen süreler”

İş Kanunu uyarınca, “İşçilerin işveren tarafından işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler.” çalışma süresinden sayılmaktadır.

Dolayısıyla işçinin işveren tarafından “günlük iş süresi içinde” çalıştırılmak üzere başka bir yere gönderilirse, işçinin çalışmadan yolda geçirdiği süreler günlük çalışma süresinden sayılmaktadır.

Örneğin, bir işçinin işini yapması için İstanbul’dan Ankara’ya uçakla gönderilmesi halinde, işçinin uçakta geçirdiği süreler günlük çalışma süresinden sayılmaktadır.

İşçinin iş görmeye hazır durumda beklediği süreler

İş Kanunu’nda yer alan “İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler.” hüküm uyarınca, işçinin çalışmaya hazır halde beklediği süreler, günlük çalışma süresinden sayılmaktadır.

***

“İşçinin işyeri dışında asıl işini yapmadan çalıştırılması”

“İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler” günlük çalışma süresinden sayılmaktadır.

Burada esas husus, işçinin işveren tarafından herhangi bir iş ile meşgul edilmesidir. Bu hüküm, meşguliyet sırasında geçirilen sürelerin iş süresinden sayılmasını ifade etmektedir.

***

“Süt izinleri”

Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için, günde bir buçuk saat olarak verilmesi zorunlu olan süt izinleri, günlük çalışma süresinden sayılmaktadır.

***

“Toplu taşımalarda geçen süreler”

“Demiryolları, karayolları ve köprülerin yapılması, korunması ya da onarım ve tadili gibi, işçilerin yerleşim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan işyerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler.” günlük çalışma süresinden sayılmaktadır.

Buna karşında, işin niteliğinden doğmayan, işveren tarafından yalnızca sosyal yardım amacıyla işyerine getirilip götürülme esnasında servislerde geçen süre çalışma süresinden sayılmamaktadır.

Son olarak, çalışma süresinden sayılmayan “ara dinlenmesi” gibi sürelerin iş sözleşmeleriyle çalışma süresinden sayılması da mümkündür.

(Kaynak: Resul Kurt / Ekonomim.com | 08.12.2023)

Kaynak: Çalışma Süresinden Sayılan Haller – MuhasebeTR

Asgari ücrete son 15 yıllık dönemde iki yıl hariç bir önceki yılın enflasyonunun üzerinde artış yapıldı. Ancak yıllık asgari ücretin kişi başına milli gelire oranında son 49 yılda dramatik bir düşüş yaşandı.  Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberi.

Net asgari ücret 2002 Aralık ayından 2023 Temmuz ayına kadar olan dönemde 61 kat artarak 184.30 TL’den 11.402.30 TL’ye yükseldi. Aynı dönemde en düşük memur maaşı 51 kat, en yüksek memur maaşı 18 kat, ortalama memur maaşı 38 kat, en düşük işçi emekli aylığı 28 kat, en düşük esnaf emekli aylığı 49 kat, en düşük memur emekli aylığı 22 kat, ortalama memur emekli aylığı 19 kat, ortalama kamu işçisi ücreti ise 24 kat artış kaydetti.

Tüketici fiyat endeksine (TÜFE) göre net asgari ücret reel olarak yüzde 370 oranında arttı. Reel artış en düşük memur maaşında yüzde 295, ortalama memur maaşında yüzde 195, ortalama kamu işçisi ücretlerinde yüzde 88 oldu. Emekli aylıkları itibarıyla reel artış ise en düşük işçi emekli aylığında yüzde 122, en düşük esnaf emekli aylığında yüzde 280, en düşük memur emekli aylığında yüzde 75, ortalama memur emekli aylığında ise yüzde 53 olarak gerçekleşti.

Seçilmiş ücret ve aylıklardaki değişim (2002 – 2023)

	2002 Aralık	2023 Temmuz	Nominal Artış (%)
En düşük memur maaşı	392,00	20.352,00	5092,5
En yüksek memur maaşı	3.074,10	59.850,30	1846,9
Ortalama memur maaşı	577,90	22.419,50	3779,4
Ortalama kamu işçisi ücreti	1.012,00	24.968,50	2367,2
Net asgari ücret	184,30	11.402,30	6088,4
En düşük SSK emekli aylığı	257,00	7.500,00	2818,3
En düşük BAĞ-KUR esnaf aylığı	150,00	7.500,00	4900,0
En düşük Emekli Sandığı aylığı	376,50	8.656,60	2199,0
Ortalama Emekli Sandığı aylığı	502,00	10.121,70	1916,3

Kaynak: Strateji Bütçe Başkanlığı Haftalık Rapor

ASGARİ ÜCRET SON 15 YILDA ENFLASYONUN ÜZERİNDE ARTTI

2008 – 2023 arasındaki 15 yıllık dönemde ise asgari ücret artışının genel olarak bir önceki yıl gerçekleşen enflasyonun üzerinde olduğu görülüyor. Söz konusu 15 yıllık dönemde sadece 2009 ve 2017 yıllarındaki asgari ücret zamları bir önceki yıl enflasyonunun altında kaldı. 2008 yılı enflasyonu yüzde 10.06 olurken 2009 yılında asgari ücret yüzde 8.50 oranında arttı. 2016 yılı enflasyonu yüzde 8.53 olurken, 2017 yılı asgari ücret zammı yüzde 7.92’de kaldı.

2016 yılında önceki yıl enflasyonu yüzde 8.81 iken asgari ücrete yüzde 29.33 oranında zam yapılması nedeniyle 2017 yılındaki asgari ücret zammı nispeten düşük kaldı.

Asgari ücrete son yıllarda genel olarak enflasyonun üzerinde zam yapıldı. Asgari ücret zamları diğer işçi ücretleri ve memur maaşları ile emekli aylıklarına yapılan zammın üzerinde oldu. Bununla birlikte asgari ücretle çalışanların alım gücünün azaldığı, asgari ücretin eridiği tartışmaları da devam ediyor. TÜİK’in hesapladığı enflasyon verilerinin vatandaşın yaşadığı hayat pahalılığını yansıtmaktan uzak olmasının bunda önemli bir faktör olduğu değerlendiriliyor.

Yıllara göre gerçekleşen enflasyon ve asgari ücret seviyeleri

Yürürlük tarihi	Asgari ücret (TL)	Asgari Ücret Dönemsel Artış (%)	Asgari Ücret Yıllık Artış (%)	Önceki Yılın TÜFE Artışı (%)
2008 Ocak-Haziran	608,40	4,00	9,18	8,39
2008 Temmuz-Aralık	638,70	4,98
2009 Ocak-Haziran	666,00	4,27	8,50	10,06
2009 Temmuz-Aralık	693,00	4,05
2010 Ocak-Haziran	729,00	5,19	9,74	6,53
2010 Temmuz-Aralık	760,50	4,32
2011 Ocak-Haziran	796,50	4,73	10,06	6,40
2011 Temmuz-Aralık	837,00	5,08
2012 Ocak-Haziran	886,50	5,91	12,37	10,45
2012 Temmuz-Aralık	940,50	6,09
2013 Ocak-Haziran	978,60	4,05	8,61	6,16
2013 Temmuz-Aralık	1.021,50	4,38
2014 Ocak-Haziran	1.071,00	4,84	11,01	7,40
2014 Temmuz-Aralık	1.134,00	5,88
2015 Ocak-Haziran	1.201,50	5,95	12,30	8,17
2015 Temmuz-Aralık	1.273,50	5,99
2016 Ocak-Aralık	1.647,00	29,33	29,33	8,81
2017 Ocak-Aralık	1.777,50	7,92	7,92	8,53
2018 Ocak-Aralık	2.029,50	14,18	14,18	11,92
2019 Ocak-Aralık	2.558,40	26,06	26,06	20,30
2020 Ocak-Aralık	2.943,00	15,03	15,03	11,84
2021 Ocak-Aralık	3.577,50	21,56	21,56	14,60
2022 Ocak-Haziran	5.004,00	39,87	80,88	36,08
2022 Temmuz-Aralık	6.471,00	29,31
2023 Ocak-Haziran	10.008,00	54,66	100,00	64,27
2023 Temmuz-Aralık	13.414,50	34,04

Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İstatistik Kurumu

YILLIK ASGARİ ÜCRETİN KİŞİ BAŞINA MİLLİ GELİRE ORANI 40 YILDA NE OLDU?

Asgari ücretin alım gücünün ölçüldüğü bir başka gösterge olarak da asgari ücret ve gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) ilişkisi gösteriliyor. DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK – AR) 2024 Yılı Asgari Ücret Raporu’nda, 1974 yılından bu yana brüt asgari ücret ile kişi başına milli gelir (GSYH) karşılaştırması yapıldı. Buna göre, 1974 yılında yıllık brüt asgari ücret kişi başına milli gelirin yüzde 80.6’sına karşılık geliyordu. Kişi başına milli gelir 17.875 TL iken yıllık ortalama asgari ücret 14.400 TL seviyesinde idi.

Asgari ücretin kişi başına milli gelire oranı 12 Eylül darbesinin yaşandığı 1980 yılında yüzde 40.0’a düştü, 1989 yılında ise yüzde 34.8’e kadar geriledi. 1992-93 yıllarında yüzde 48’in üzerine çıkmakla birlikte 1990’lı yıllarda yüzde 35-49 arasında seyretti.

Asgari ücret ve kişi başına milli gelir (TL – Yüzde)

	Aylık ortalama brüt asgari ücret	Yıllık ortalama brüt asgari ücret	Kişi başına GSYH (Yıl)	Asgari ücretin kişi başına GSYH’ye oranı (%)
1974	1.200	14.400	17.875	80,6
1980	5.400	64.800	162.030	40,0
1985	28.744	344.925	960.353	35,9
1990	303.750	3.645.000	9.816.526	37,1
1995	5.602.500	67.230.000	178.823.931	37,6
2000	114.300.000	1.371.600.000	2.668.381.491	51,4
2005	489	5.864	9.940	59,0
2010	745	8.937	15.964	56,0
2015	1.238	14.850	30.056	49,4
2020	2.943	35.316	60.545	58,3
2021	3.577	42.924	86.232	49,8
2022	5.737	68.844	176.651	39,0
2023	11.711	140.535	296.595	47,4

Kaynak: TÜİK ve Strateji Bütçe Başkanlığı verilerinden DİSK-AR tarafından yapılan hesaplamalar

1999 yılında kişi başına milli gelirin yüzde 60.8’ine çıkan brüt asgari ücret bu tarihten 2015’e kadar olan dönemde yüzde 49-59 arasında gezindi. 2016 yılındaki yüksek oranlı artışla kişi başına milli gelirin yüzde 59.7’sine çıkan asgari ücret 2021 yılında kişi başına milli gelirin yüzde 49.8’ine, enflasyonun zirve yaptığı 2022 yılında ise yüzde 39’una geriledi. Orta Vadeli Program (OVP) hedefleri tutarsa bu yılki asgari ücret ise kişi başına milli gelirin yüzde 47.4’üne ulaşacak.

Bu yıl yıllık bazda brüt asgari ücret 140.535 TL olurken, OVP’ye göre kişi başına milli gelir 296.595 TL olacak. Asgari ücret 1974 yılındaki gibi kişi başına milli gelirin yüzde 80.6’sı seviyesinde olsaydı bu yıl brüt asgari ücretin ortalama 11.711 TL yerine 19.921 TL olması gerekecekti.

(Kaynak: Ahmet Kıvanç / Haber Türk | 08.12.2023)

Kaynak: Asgari Ücretin Kişi Başına Milli Gelire Oranı Geriledi – MuhasebeTR

Bölgesel gelişmişlik farklarının ortadan kaldırılması, istihdam maliyetlerinin azaltılması, gençlerin ve kadınların işgücüne katılımının artırılması, mesleki ve teknik eğitimin özendirilmesi, engellilerin istihdam edilebilirliğinin sağlanması, ekonomik krize bağlı işten çıkarmaların önüne geçilmesi, kültür yatırım/ girişimlerinin ve Ar-Ge faaliyetlerinin teşvik edilmesi gibi amaçlarla sigorta primi teşvik ve destekleri ile ilgili son yirmi yılda önemli düzenlemeler yapılmıştır.

Söz konusu teşvik düzenlemelerinin de etkisiyle hem istihdam üzerindeki vergi yükü/vergi takozu (ücretten alınan vergiler ile işçi ve işveren sosyal güvenlik primlerinin işgücü maliyetine oranı) azalmış, hem de istihdamda artış sağlanmıştır.

OECD’nin Ücretlerin Vergilendirilmesi 2023 Raporu’na göre, iki çocuklu tek gelirli evli çift için OECD ülkelerindeki ortalama vergi yükü %25,6 iken, Türkiye’de bu oran %37,2 seviyesindedir.

Son yıllarda sağlanan iyileşmeye rağmen, Türkiye’de istihdam vergilerinin yükü, OECD ortalamasının hala 11,6 puan üzerindedir.

İstihdam üzerindeki yükler, hem bireylerin istihdam kararlarını ve seçeneklerini, hem de firmaların işe alım kararlarını, yani kaç kişiyi istihdam edeceklerini doğrudan etkilemektedir.

 

Yine, istihdam üzerindeki vergi ve prim yükünün ağırlığı, işsizlik ve kayıt dışı istihdamla mücadelede yeterince gelişme sağlanamamasının temel nedenlerinden birisini oluşturmaktadır. Yüksek vergi ve prim yükü, hem işçi ve işvereni kayıtdışılığa özendirmekte, hem de firmalar arasında haksız rekabete yol açmaktadır.

Bu nedenle, istihdamın, üretimin ve ihracatın artırılması için sosyal güvenlik primlerinin ve diğer ücret dışı işgücü maliyetlerinin işletmeler üzerindeki yükünü azaltacak önlemlerin alınması/devam ettirilmesi önem taşımaktadır.

Aşağıda TÜİK’in 10 Kasım 2023 tarihinde açıkladığı işgücü istatistiklerine yer verilmiştir.

Temel işgücü göstergeleri (Mevsimsellikten arındırılmış)
	Ocak	Şubat	Mart	Nisan	Mayıs	Haziran	Temmuz	Ağustos	Eylül
İşgücü (Bin Kişi)	35.116	34.872	34.640	35.171	35.058	34.707	35.013	34.959	34.854
İstihdam (Bin Kişi)	31.698	31.347	31.182	31.661	31.744	31.395	31.742	31.745	31.686
İşsizlik Oranı (%)	9,7	10,1	10,0	10,0	9,5	9,5	9,3	9,2	9,1
İşgücüne Katılım Oranı (%)	53,9	53,5	53,1	53,9	53,6	53,1	53,5	53,4	53,2

Kaynak: TÜİK

Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre, 2023 yılı Eylül ayında işsizlik oranı %8,9 istihdam edilenlerin sayısı ise 31 milyon 686 bin kişi olarak gerçekleşmiştir.

İstihdam edilenlerin 2023/Ocak ayındaki sayısı (31 milyon 698 kişi) ile 2023/Eylül ayındaki sayısı (31 milyon 686 kişi) karşılaştırıldığında, neredeyse dokuz aylık sürede istihdam edilen kişi sayısında hiç artış olmadığı görülmektedir.

Türkiye gibi genç bir nüfusa sahip ve her yıl mevcut işsizlere ilave olarak yaklaşık 1 milyon kişinin işgücüne dahil olduğu bir ülkede istihdam sayısının dokuz aylık sürede artmamış olması, üzerinde ciddi olarak düşünülmesini gerektirmektedir.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi, istihdam üzerindeki vergi ve sigorta primi yükü işletmelerin personel işe alım kararları üzerinde belirleyici olmaktadır.

Bu çerçevede, işletmeler personel işe alımı sırasında, işgücü maliyetlerini düşürebilmek için yararlanılabilecek vergi ve sigorta primi teşviki olup olmadığını sorgulamakta, işe alım kararlarını ve istihdam sayısını buna göre şekillendirmektedirler.

İstihdam teşvikleri ile ilgili farklı tarihlerde ve farklı amaçlarla düzenlemeler yapılmış ise de, hem işletmelerin işgücü maliyetlerinin aşağıya çekilmesi, hem de istihdamı artırmaya yönelik kurgusu ve etkinliği bakımından iki teşvik öne çıkmaktadır.

Bu teşviklerden birisi 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun geçici 10’uncu maddesi ile getirilen 6111 Kanun numaralı Sigorta Primi Teşviki, diğeri de yine aynı kanunun geçici 19’uncu maddesi ile getirilen 7103 Kanun numaralı Sigorta Primi Teşviki’dir.

6111 Kanun numaralı Sigorta Prim Teşviki

6111 Kanun numaralı Teşvik olarak bilinen istihdam teşviki, Mart/2011 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, Cumhurbaşkanı’na verilen yetkiye istinaden en on 31.12.2023 tarihine kadar uygulama süresi uzatılmıştır. Önümüzdeki günlerde yasal bir düzenleme yapılmaması durumunda işletmeler 01.01.2024 tarihinden sonra yeni işe alacakları işçilerinden dolayı söz konusu teşvikten yararlanamayacak olup, sadece 31.12.2023 tarihinden önce işe almış oldukları işçilerden dolayı kalan teşvik süresi kadar yararlanabileceklerdir.

Söz konusu teşvikten yararlanmak için genel olarak aşağıdaki şartlar aranmaktadır.

– 01.03.2011 ila 31 12 2023 tarihleri arasında işe alınmış olması

– 18 yaşından büyük olması,

– İşe başladığı tarihten önceki 6 aylık dönemde işsiz olması,

– İşe girdiği tarihten önce işyerinin 6 aylık sigortalı sayısına ilave olarak çalıştırılması,

– Prim belgelerinin yasal sürede verilmiş ve tahakkuk eden primlerin yasal sürede ödenmiş olması,

– Ödeme vadesi geçmiş borcunun olmaması,

Yukarıda belirtilen şartların bulunması halinde kadın sigortalılar için 18 yaşından büyük olması halinde 24 ila 54 ay, erkek sigortalılar için 18-29 yaş arasında olması halinde 24 ila 54 ay arasında, 29 yaşından büyük olması halinde 6 ila 24 ay arasında sigorta primi teşviki verilmektedir.

Yukarıdaki şartlarla işçi istidam eden işverenlere 2023 yılı ikinci altı aylık dönemde işçi başına 2 bin 749 lira 97 kuruş ila 20 bin 624 lira 79 kuruş teşvik verilmekte olup, bu teşvik işverenlerin de her ay %2 oranında işsizlik primi ödeyerek katkıda bulunduğu İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanmaktadır.

6111 Kanun numaralı Prim Teşviki’nin yararlanma şartları incelendiğinde, doğrudan belli yaş aralığındaki işsiz kadın ve gençleri ve nitelikli personel istihdamını ve ilave istihdam yaratılmasını hedeflemesi yönünden çok iyi kurgulanmış etkin bir istihdam teşviki olduğunu söyleyebiliriz.

7103 kKanun numaralı Sigorta Prim Teşviki

7103 Kanun numaralı Teşvik olarak bilinen istihdam teşviki, Ocak/2018 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, Cumhurbaşkanı’na verilen yetkiye istinaden en on 31.12.2022 tarihine kadar uygulama süresi uzatılmıştır. Söz konusu teşvikin 31.12.2023 tarihine kadar da uygulanma imkânı varken, Cumhurbaşkanı’na verilen uzatma yetkisi kullanılmadığından işverenler 2023 yılında söz konusu teşvikten yararlanamamıştır.

Söz konusu teşvikten yararlanmak için genel olarak aşağıdaki şartlar aranmaktaydı.

– 01.03.2011 ila 31 12 2022 tarihleri arasında işe alınmış olması,

– İş-Kur’a kayıtlı işsiz olması,

– İşe başladığı tarihten önceki 3 aylık dönemde işsiz olması,

– İşe girdiği tarihten önceki takvim yılındaki işyeri ortalama sigortalı sayısına ilave olarak çalıştırılması,

– Prim belgelerinin yasal sürede verilmiş ve tahakkuk eden primlerin yasal sürede ödenmiş olması,

– Ödeme vadesi geçmiş borcunun olmaması,

Yukarıda belirtilen şartların bulunması halinde teşvikten yararlanma süresi 12 aydır. Ancak, 18 yaşından büyük kadın, 18 yaşından büyük 25 yaşından küçük erkek sigortalılar ile İş-Kur’a kayıtlı engelli olarak kayıtlı sigortalılardan dolayı işverenlere 18 ay sigorta primi teşviki verilmiştir.

Yukarıdaki şartlarla işçi istidam eden işverenlere imalat ve bilişim sektöründe faaliyette bulunması halinde brüt asgari ücret tutarı kadar, diğer sektörlerinde faaliyette bulunması halinde asgari ücret üzerinden işçi ve işveren hissesi primlerinin tamamı (%37,5) kadar sigorta primi teşviki verilmiş ve bu teşvik de İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanmıştır.

7103 Kanun Numaralı Teşvik De 6111 Kanun numaralı Teşvik gibi belli bir yaş aralığındaki kadın ve gençlerin istihdamının artırılmasını hedeflemesi, yine imalat ve bilişim sektörünün diğer sektörlere göre daha fazla desteklenmesi, söz konusu teşvikten yararlanabilmek için ilave istihdam yaratılma şartının aranması gibi hususlar dikkate alındığında çok iyi kurgulanmış etkin bir teşvik niteliğindedir.

Ancak, 7103 Kanun numaralı Teşvik’ten 31.12.2023 tarihine kadar yararlanma imkânı varken, Cumhurbaşkanı’na verilen uzatma yetkisinin kullanılmamış olması, söz konusu teşvikten yararlanılabileceği düşüncesiyle 2022 yılı ve öncesinde istihdamını artıran işletmelerin 2023 yılında daha yüksek iş gücü maliyeti ile karşı karşıya kalmasına yol açmıştır.

Gerek 2024-2026 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da (OVP), gerekse 2024-2028 dönemini kapsayan 12. Kalkınma Planı’nda “İstihdam teşviklerinden etkin olmayanlar sonlandırılacak, kadın, genç ve engellilere yönelik teşviklerin ağırlığı artırılarak teşvik sistemi sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır.” şeklinde politika ve hedef ortaya konulmuştur.

Yukarıda belirtmiş olduğumuz 6111 ve 7103 Kanun numaralı İstihdam Teşvikleri, kadın, genç ve engelli istihdamının artırılmasını doğrudan hedefleyen ve yararlanma şartları yönünden de iyi kurgulanmış en etkin iki sigorta primi teşvikini niteliğindedir.

Dolayısıyla, OVP ve 12. Kalkınma Planı’nda ortaya konulmuş politika ve hedefler de dikkate alınarak, gerek 31.12.2023 tarihinde uygulaması sona erecek olan 6111 Kanun Numaralı Sigorta Primi Teşviki’nin, gerekse Cumhurbaşkanı’na verilen uzatma yetkisi kullanılmadığı için 31.12.2022 tarihinde sona ermiş olan 7103 Kanun numaralı Sigorta Primi Teşviki’nin yasal düzenleme yapılarak uygulama süresinin 2024 ve sonraki yıllarda devam ettirilmesi gerekmektedir.

(Kaynak: Celal Özcan / Ekonomim.com | 08.12.2023)

Kaynak:Gençlerin ve Kadınların İstihdamına Yönelik Teşvikler Devam Etmeli – MuhasebeTR

Ülkemizde belediyeler tarafından kurulan ve hâkim ortak olarak iştirak edilen şirketler “belediye şirketi” olarak anılmaktadır. 2017 yılında yapılan yasal düzenleme ile, belediyelerde taşeron olarak çalışanların işçi statüsüne geçirilmesi için belediyenin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu bir şirketinin bulunması ya da bu nitelikte bir şirket kurması zorunlu tutulmuştur. Bu düzenleme gereği de sadece 2018 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile 752 belediye şirketine kuruluş izni verilmiştir. 2018 yılı öncesinde ve sonrasında kuruluş izni alan belediye şirketlerini de hesaba kattığımızda, ülkemizde binlerce belediye şirketinin olduğunu, yani hemen hemen her belediyenin en az bir şirketi bulunduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Peki, sıkça duyduğumuz bu “belediye şirketi”nin hukuki statüsü nedir? Bu şirketler, kamu mu, yoksa özel midir? Yazımızda bu sorulara yanıt arayacağız.

Anayasa’nın 127’nci maddesinde mahalli idareler, “il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere, kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileri” olarak tanımlanmıştır. Yani, belediyeler, kamu tüzel kişiliğine sahiptir. Oysa, belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketler, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi sermaye şirketleridir. Sermaye şirketi olan belediye şirketleri, bu nitelikleri gereği, belediye tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişileridir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yerleşik hale gelen kararlarında ifade edildiği üzere; belediyelerin kurdukları veya ortak oldukları şirketlere, kamu tüzel kişiliği sıfatı kazandıran herhangi bir kanun hükmü bulunmadığı gibi kamusal yetki ve ayrıcalıklar da tanınmamıştır. Dolayısıyla, belediye şirketlerini kamu tüzel kişisi, kamu kurumu veya kamu kuruluşu olarak kabul etmek mümkün değildir.

Belediye şirketlerinin KİT statüsünde kabulleri de mümkün değildir. Zira, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 2’nci maddesinde;

 

● Kamu İktisadi Teşebbüsünün (KİT) iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adı olduğu belirtilmiş;

● İktisadi Devlet Teşekkülü (İDT), “sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisadi teşebbüsü”;

Kamu İktisadî Kuruluşu da  (KİK), “sermayesinin tamamı Devlete ait olup, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadî teşebbüsü” olarak tanımlanmıştır.

Tanımlarında da açıkça zikredildiği üzere, KİT’lerin sermayesinin tamamı devlete aittir. Ancak, belediyeler, kamu sayılsalar da, Devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. Bu yönüyle, belediye şirketlerini, iktisadi devlet teşekkülü, kamu iktisadi kuruluşu, KİT olarak nitelendirmek de mümkün değildir.

Gelgelelim belediye şirketlerinin BİT (belediye iktisadi teşekkülü) statüsünde kabulü de olası gözükmemektedir. Belediye şirketleri, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi, belediyeden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişiliğine sahip sermaye şirketleri olduğundan, bu şirketleri belediyeye bağlı teşekkül olarak kabul etmek de mümkün değildir.

Sözün özü, “belediye şirketleri nedir?” sorusuna verilecek cevap “özel hukuk tüzel kişileri”dir. “Belediye şirketleri ne değildir?” sorusuna verilecek cevap ise; kamu kurumu, kamu kuruluşu, kamu iktisadi teşebbüsü (KİT) veya belediye iktisadi teşekkülü (BİT) olmadıklarıdır.

İşin aslı budur, ama halk nazarında belediye şirketlerinin kamu gücüne sahip olduğu algısı hâkimdir. Bu algıda da haksız değillerdir. Aslında belediye şirketlerinin durumu, biraz da deve kuşunun haline benzemektedir. Hani meşhur hikâyedir: Deve kuşuna “koş” demişler, o da “ben koşamam, kuşum” demiş. “O zaman uç” demişler, “uçamam, ben deveyim” demiş. O hesap, belediye şirketleri de yeri geldiğinde kamu hizmeti gören ve kamu gücünü kullanan, yeri geldiğinde de özel hukuk tüzel kişiliği ile serbest piyasada faaliyet gösteren bir aktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle belediye personel şirketlerinin işçilerinin belediyenin görev alanına giren işleri yapması, hatta bazı belediye şirketlerinin çalışan sayısının belediyelerinden fazla olması bu savımızı desteklemektedir. Kanımızca, bu konuda yapılması gereken, sayıları ve özellikle yerel ekonomiler içerisindeki ağırlıkları gözetilerek, belediye şirketlerine özel bir yasa çıkarılması ve bu alanın düzenlenmesidir. Yoksa yargı kararlarına da konu olduğu üzere, belediye şirketi nedir, ne değildir sorusunu tartışır dururuz.

(Kaynak: Soner Altaş / Ekonomim.com | 11.10.2023)

Kaynak: Belediye Şirketi Nedir, Ne Değildir? – MuhasebeTR

İstanbul Finans Merkezi’nde yürütülecek olan transit ticaret faaliyetlerinin kurum kazancından indirilmesine yönelik kanuni düzenlemenin yasalaşması akabinde kanun hükümlerinin detaylarına burada 29.11.2022 tarihinde yer vermiştik.(*) Kısaca hatırlamak gerekirse, İstanbul Finans Merkezi’nde faaliyet gösteren ve aranılan şartları yerine getiren mükellef kurumların transit ticaret kapsamında elde ettiği gelirlerin %50’si matrahta indirime konu edilerek vergi dışı bırakılıyor.

Aradan geçen yaklaşık bir senelik süre içerisinde indirimden faydalanmanın usul ve esaslarına ilişkin olarak ikincil düzenlemeler de yürürlüğe girdi:

► 01/03/2023 tarihli 21 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği

► 06/07/2023 tarihli İstanbul Finans Merkezi Yönetmeliği

Bu düzenlemeler öncesinde hukuken var olan indirim müessesi fiilen kendine yer bulamıyordu. İstanbul Finans Merkezindeki inşaat faaliyetlerinin büyük ölçüde tamamlanması ve ikincil düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle başvuru ve indirimden yararlanmaya ilişkin esaslar şekillenmiş oldu.

İstanbul Finans Merkezi Yönetmeliği’nde; Kurumlar Vergisi Kanun ve Tebliği’nde yer alan ‘katılımcı belgesi’ için şirketlerde aranan başvuru şartları, başvuruya ilişkin izlenmesi gereken yol ve yöntemler, başvuruların değerlendirilmesi, katılımcı belgesi kapsamında başvurulabilecek faaliyet kolları vd. unsurlara detaylı biçimde yer veriliyor.

Katılımcı belgesi başvuru, değerlendirme, belge iptali gibi konularda Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi’nin tek yetkili olduğunu belirtmek gerekir.

21 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nde ise kazancın tespiti ve beyanına ilişkin olarak belge düzenine ve yükümlülüklere ilişkin açıklamalar dışında aşağıda yer alan düzenlemelerin öne çıktığını söyleyebiliriz:

► Diğer indirim ve istisnalar ile geçmiş yıl zararları nedeniyle indirim konusu yapılamayan tutar izleyen dönemlere devredilemeyecek, dönem faaliyeti zararla sonuçlanması durumunda indirim müessesesinden faydalanılamayacaktır.

► İndirimden yararlanan şirketlerin indirime konu faaliyetleri dışındaki diğer gelirleri (kasadaki nakitlerin değerlendirilmesi sonucu oluşan faiz gelirleri, dövizlerin değerlemesinden kaynaklanan kur farkları ve iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan gelirler gibi) ile olağan dışı gelirlerinin indirim kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu kapsamda, transit ticaret dışındaki faaliyetler dolayısıyla elde edilen kazancın vergi indirimine tabi olmayacağı, indirime esas matrahın oluşmaması durumlarında dolaylı olarak katkı sağlayacağı ifade edilebilir. Ancak, söz konusu diğer faaliyet ya da faaliyet gelirlerinin, transit ticaret faaliyetinden elde edilen gelirin ya da transit ticaret faaliyetinin önüne geçmesi durumunda bu sefer Finans Ofisi tarafından verilen katılımcı belgesinin iptal edilmesi gibi durumları gündeme getirme ihtimalini de göz ardı etmemek gerekir.

Son olarak, hem kanun, hem de tebliğde yer alan ‘malların Türkiye’ye getirilmeksizin’ yurtdışında satılması şartına ilişkin olarak tereddüt oluşturabilecek birkaç husus ise başka bir yazımızın konusunu oluşturacaktır.

(*) https://www.ekonomim.com/kose-yazisi/transit-ticaretin-yeni-adresi-istanbul-finans-merkezi/675338

(Kaynak: Caner Samancı / Ekonomim.com | 11.10.2023)

Kaynak: Transit Ticarette Vergi İndirimi Hayata Geçiyor – MuhasebeTR

Cevap: Örnek: Barış A.Ş. yapımını üstlendiği ve yıllara sari olmayan bir binanın elektrik tesisatı sisteminin yapımını almış ve 3 adet hakediş faturası düzenlemiştir.  Birinci hakediş 01.01.20XX tarihinde 50.000 TL, ikinci hakediş 01.07.20XX tarihinde 30.000 TL ve üçüncü hakediş ise 01.11.20XX tarihinde 20.000 TL’dir.

Barış A.Ş. firması 50.000 TL’lik hak edişi 3 ayrı faturada tahsil etme yoluna gitmiştir. Oysa KDV kanununun 10. maddesinin (a) bendi hükmüne göre vergiyi doğuran olay, malın teslimi veya hizmetin yapılmasıyla meydana gelmektedir. Malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi halinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesiyle de vergiyi doğuran olayın meydana geleceği, aynı maddenin (b) bendiyle hükme bağlanmıştır.

Dolaysıyla söz konusu madde hükmü gereğince aşağıdaki kaydın yapılması gerekmektedir.

——————————————-01.01.20XX—————————

120 ALICILAR  60.000

600 YURT İÇİ SATIŞLAR  50.000

391 HESAPLANAN KDV     10.000

————————————————————————————-

Dr. Koray ATEŞ
korayates@muhasebetr.com

(11.10.2023)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com